Open loge

vrijmetselaar in rituele kleding, 19e eeuw

Een Open loge is een bijeenkomst in een vrijmetselaarsloge waarbij een ritueel opgevoerd wordt. Dit gebeurt bij terugkerende gebeurtenissen in de loge zoals:

de inwijding van een nieuwe leerling
de bevordering van een leerling tot gezel
de verheffing van een gezel tot meester
de opening van het maçonnieke werkjaar
de viering van de zomer- en de winterzonnewende (in vrijmetselaarsjargon: zomer en winter Sint-Jan)
het overlijden van een lid van de loge, een zogeheten rouwloge.

Sommige loges vieren ook de lente- of de herfstequinox. Daarnaast zijn er rituelen voor speciale gelegenheden als de oprichting van een nieuwe loge.

"Open loge" wil overigens niet zeggen dat de bijeenkomst toegankelijk is voor buitenstaanders, dergelijke zittingen zijn uitsluitend toegankelijk voor vrijmetselaars. De term gaat terug op het oude gebruik dat het huishoudelijk gedeelte van de bijeenkomst niet toegankelijk was voor niet-leden van de loge. Pas wanneer dat was afgehandeld was de loge 'open' voor bezoekers vanuit andere loges.

Uitvoering

De rituelen worden uitgevoerd volgens de ritus die de loge volgt, bijvoorbeeld de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus. De precieze uitvoering van een ritueel is vastgelegd in het rituaal.

De rituelen kenmerken zich door veel symboliek in tekst, handelingen en muziek. Alle aanwezigen zijn formeel gekleed in smoking of rokkostuum en dragen maçonnieke regalia als schootsvel en handschoenen. De leden van het logebestuur dragen een cordon met een juweel, dit laatste staat symbool voor hun functie. Het ritueel wordt geleid door de voorzittend meester van de loge of diens plaatsvervanger. Hij wordt daarin bijgestaan door een aantal logeofficieren, leden van de loge met een ceremoniële functie tijdens het ritueel.

Een bijzondere variant van de Open loge is een veldloge, dit wil zeggen dat het ritueel wordt opgevoerd in een - besloten - locatie buiten het logegebouw.

Na afloop van het ritueel vindt er - behalve bij een rouwloge - een gezamenlijke maaltijd plaats, een zogeheten tafelloge of broedermaal.

Literatuur

Beekes, E.J.P. (1999). Lexicon voor de vrijmetselaar. Maçonnieke Stichting Ritus en Tempelbouw, p. 141. ISBN 9789070043315.
Koppen, Jimmy, P. Benhamou en C. Hodapp (2007). Vrijmetselarij voor dummies. Pearson Education Benelux, Amsterdam. ISBN 9789043014854.