Moestuin van Leeuwenburg
| Moestuin en moestuinmuur van Leeuwenburg | ||||
|---|---|---|---|---|
| Locatie | ||||
| Plaats | Driebergen-Rijsenburg | |||
| Adres | Langbroekerdijk 39 | |||
| Coördinaten | 52° 1′ NB, 5° 18′ OL | |||
| Onderdeel van | Leeuwenburgh | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Gereed | 18e–19e eeuw | |||
| Huidig gebruik | Moestuin behorend bij buitenplaats | |||
| Architectuur | ||||
| Stijlperiode | 18e–19e eeuw | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | rijksmonument | |||
| Monumentnummer | 528170 | |||
| ||||
De moestuin en moestuinmuur van Leeuwenburg vormen samen een historisch ensemble op het landgoed Leeuwenburg aan de Langbroekerdijk 39 in Driebergen-Rijsenburg. Het geheel is aangewezen als rijksmonument vanwege de karakteristieke vormgeving van de ommuring en de samenhang met andere onderdelen van de buitenplaats.[1] De moestuinmuur en de bijbehorende onderdelen worden beschermd vanwege hun karakteristieke vormgeving en de ensemblewerking binnen het landgoed Leeuwenburg.[1]
Geschiedenis
Het landgoed Leeuwenburg kent een geschiedenis die teruggaat tot de 18e eeuw. Buitenplaatsen op de Utrechtse Heuvelrug beschikten vaak over ommuurde moestuinen, waar groenten, kruiden en fruit werden geteeld voor de bewoners. De muren boden beschutting tegen wind en kou, waardoor een gunstiger microklimaat ontstond.
In de loop van de 18e en 19e eeuw werd de moestuin van Leeuwenburg uitgebreid en aangepast. De bakstenen noordmuur dateert uit de late 18e of vroege 19e eeuw, terwijl andere delen van de omheining in latere perioden zijn vernieuwd of vervangen. De aanwezigheid van een koude bak en een sierlijk ijzeren poortje weerspiegelt de ontwikkeling van tuinbouwtechnieken en de esthetische voorkeuren van de gegoede klasse in deze periode.
Beschrijving
De moestuin wordt rondom begrensd door verschillende typen afscheidingen, die samen de historische ontwikkeling van het terrein weerspiegelen.[1] Aan de westzijde staat een houten schutting van staanders met horizontale planken en een betonnen muur van horizontale platen. De muur van rode baksteen aan de noordzijde dateert uit de late 18e of vroege 19e eeuw. Aan de oost- en zuidzijde wordt de tuin omsloten door beukenhagen.
Binnen de moestuin bevinden zich twee afzonderlijk beschermde elementen: een 18e‑eeuws ijzeren poortje en een 19e‑eeuwse koude bak.
Poortje
In de zuidoosthoek van de moestuin staat sinds circa 1900 een 18e‑eeuws ijzeren poortje met een eigen rijksmonumentstatus.[2] Het staat op een natuurstenen dorpel en is waarschijnlijk uitgevoerd in een combinatie van smeed- en gietijzer. De opengewerkte staanders eindigen in kopstukken met voluutvormige zijstukken. Het openslaande poortje heeft verticale spijlen met decoratieve elementen, terwijl op de bovendorpel onder meer draakachtige figuren zijn afgebeeld.
Koude bak
In het noordwestelijke deel van de moestuin bevindt zich een rechthoekige koude bak uit de 19e eeuw, eveneens een zelfstandig rijksmonument.[3] De bak is opgetrokken uit rode baksteen, met een lagere voorwand en een hogere achterwand. De oorspronkelijke oplegramen zijn niet bewaard gebleven.
Zie ook
Bron
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Monumentenregister 528170, 528173 en 528174. Monumentenregister]
Referenties
- 1 2 3 Monumentenregister 528170. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Geraadpleegd op 1 januari 2026.
- ↑ Bij Langbroekerdijk 39, 3972 NC te Driebergen-Rijsenburg | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. monumentenregister.cultureelerfgoed.nl. Geraadpleegd op 1 januari 2026.
- ↑ Monumentenregister 528173. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Geraadpleegd op 1 januari 2026.