Lieven Lefere

Lieven Lefere groeide op in Roeselare in een gezin met drie kinderen, zijn vader was advocaat. Zijn overgrootvader en grootvader langs vaderszijde waren dorpsfotografen in Roeselare. Van zijn grootvader kreeg hij op 12-jarige leeftijd zijn eerste fototoestel. De grootvader en oom langs moederszijde waren parketteurs. Hier leerde Lefere lijsten maken en hout bewerken. Fotografie en houtbewerking zouden later de sleutels van zijn artistieke activiteit worden.^[1][2]

Na zijn humaniora in Roeselare besloot Lefere om fotografie te studeren aan het KASK in Gent. Hij kreeg er les van onder andere Annelies de Mey, die zijn belangrijkste mentor werd. Tijdens zijn studies werd hij sterk beïnvloed door het werk van de Canadese fotograaf Jeff Wall die foto’s maakte die verwezen naar de klassieke schilderkunst. In 2000 behaalde Lefere zijn master in de fotografie met een eindwerk over het landschap op het schilderij "De val van Icarus" van Pieter Breughel.^[1]

Na zijn studies fotografie studeerde Lefere een jaar filosofie als vrije student aan de UGent en volgde daarna het postgraduaat "Tentoonstelling en beheer van actuele kunst" (het huidige "Curatorial Studies") in een samenwerking tussen KASK, S.M.A.K. en UGent.^[1]

In 2004 kon Lefere aan de slag bij de kunstenaar Jan De Cock, voor wie hij 10 jaar zou werken. Lefere werkte mee aan de realisatie van de houten sculpturen, was conservator van het atelier en archivaris van de complexe installaties van De Cock, waarvan sommige meer dan 5000 onderdelen bevatten.^[11] Deze installaties werden zowel in België als in het buitenland gemonteerd, geëxposeerd en ontmanteld. Deze periode was voor Lefere een belangrijk leerproces en een bron van inspiratie voor zijn eigen werk.^[1][12] In zijn vrije tijd ontwikkelde Lefere tijdens de periode bij Jan De Cock eigen artistieke projecten. In 2013 verliet Lefere het atelier van Jan de Cock en begon een carrière als professioneel kunstenaar in combinatie met docent fotografie aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Kortrijk en de Academie voor Schone Kunsten in Brugge.^[2]

Reeks “Simularities”: Reconstructies (maquettes)

Lefere werkte reeds vanaf 2001 samen met zijn vroegere studiegenoot Charles Verraest die als reclamefotograaf actief was.^[1] Samen met Charles Verraest maakte Lefere van 2001 tot 2011 onder de naam Kuku Senu verschillende fotografische reeksen op basis van realistisch nagebouwde scènes van echte gebeurtenissen die gegroepeerd werden in de reeks "Simularities", een reeks die Lefere later alleen zou verder zetten. In een studio bouwden ze een identiek decor van een reclamefoto na. Hiervan maakten ze documentaire foto's die niet van de werkelijkheid te onderscheiden waren, niettegenstaande ze in realiteit een combinatie van fictie en realiteit waren.^[6][7]

Deze simulaties werden gemaakt met advies van de hulpdiensten, waaronder de brandweer, weliswaar steeds met persoonlijke toetsen in de details. In "Carwrecks" uit 2005 simuleerden ze scènes van nachtelijke auto-ongelukken, later maakten ze andere soortgelijke fotoreeksen zoals door een brand zwartgeblakerde voorwerpen. Met deze reeksen wilden de fotografen de toeschouwer bewust maken van de spanning tussen de werkelijkheid en de gefotografeerde afbeelding.^[1][6][8]

Dit werd een constante worden in het werk van Lefere en evolueerde naar het fotograferen van zelf gebouwde maquettes.^[10] De foto "General Assembly" die ze in 2009 maakten van een houten reconstructie op ware grootte van het spreekgestoelte in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York werd in 2013 aangekocht door de FOD Buitenlandse Zaken als eyeopener voor bezoekers van buitenlandse delegaties aan het Egmontpaleis. Door toevoeging van stofdeeltjes en achtergelaten papieren op de vloer gaf de foto een bevreemdende apocalyptische indruk.^[13] De foto werd in 2020 door de Belgische staat geselecteerd voor deelname aan de Kunstwedstrijd "The Future We Want" in Genève ter gelegenheid van de 75e verjaardag van de Verenigde Naties.^[13][14]

Reeks “I never promised you a horizon” (verticale landschappen): gebruik van hulpmiddelen

Als artist in residence in de vroegere zuivelfabriek "De Venen" in Kolderveen bouwde Lefere in 2014 voor het eerst een soort kijkdoos waarmee hij de beeldvorming bewust manipuleerde.^[1] Lefere maakte er foto’s van het landschap naar de stijl van de modernistische architect Le Corbusier.^[12] Zijn foto's toonden tegelijk de zwarte wanden van dit kijkapparaat en het zicht op het landschap door een verticale gleuf, waardoor het landschap een verticale doorsnede werd in tegenstelling tot de klassieke horizontale voorstelling.^[7] Met deze foto's vestigde Lefere de aandacht op wat de foto niet toonde, het beeld werd immers hoofdzakelijk gevormd door wat verborgen was.^[15] Deze werken werden in 2015 in de galerie Casa Argentaurum in Gent tentoongesteld, samen met de ruimtelijke constructies die aan de basis van de foto's lagen. Deze combinatie van foto's en zelfgemaakte constructies zou hij in zijn latere tentoonstellingen behouden. Hij zou het fotograferen via een hulpmiddel later meerdere malen toepassen.^[16] De techniek van het fotograferen vanuit een zelfgemaakt hulpmiddel paste hij in 2015 ook toe in de reeks "A more elevated scene (Looking West)" waarin hij een zelf gemaakte maquette van de woontoren Europacentrum in Oostende ombouwde tot een kijkapparaat.^[17][15]

Reeks "Nothing is more visible than Things hidden": Mausoleum van Hồ Chí Minh

In 2015 bouwde Lefere een reconstructie van het interieur van het mausoleum van Hồ Chí Minh, waar fotograferen verboden is.^[10] Hij bouwde deze houten reconstructie op schaal 1:3 op basis van zijn herinneringen en een documentaire over de opbouw.^[18][15] In de reeks "Nothing is more visible than Things hidden" fotografeerde hij de houten reconstructie langs de buitenkant zonder dat de binnenkant te zien was, in "La Raison des Ombres" verbeeldde hij de reconstructie als een camera obscura waarmee hij vanuit de binnenkant fotografeerde, zonder dat er iets van de buitenkant zichtbaar was.^[18] Met deze installatie legde hij een verband tussen fotografie, architectuur, herinnering en geschiedenis. Het gebalsemde lichaam van Hồ Chí Minh, het belangrijkste element van het mausoleum, was niet zichtbaar. Deze series werden onder andere getoond op de Architectuurbiënnale van Venetië in 2016 en het zomerparcours "Into nature - art expedition" in Eelde.^[19][20] Met "Bonheur" maakte hij later een vervolg op deze reeks door foto's te maken van een reconstructie van een plank uit een rariteitenkabinet van de Londense verzamelaar Simon Costin, maar zonder het essentiële element mee te nemen in zijn foto's, namelijk de huid van de gevangen Noord-Afrikaanse zeeman Bonheur, die over deze plank was gespannen.^[16]

Reeks "Skulls" : Samenwerking met wetenschappers Kenmerkend voor Lefere is de samenwerking met specialisten en wetenschappers in de voorbereiding van zijn werk.^[1] Zo werkt Lefere, die een grote interesse heeft in archeologie, sinds 2012 samen met de antropoloog Dr. Martin Smith van de Bournemouth University, die jaarlijks archeologische opgravingen verricht.^[21] In dit kader was er ook een jarenlange samenwerking met met de in 2024 overleden archeoloog Timothy Darvill van de Bournemouth University. In het overkoepelend project "Shadow is a Hole" legt Lefere in documentaire foto's de nadruk op wat niet zichtbaar is en geeft hij een aanzet tot een eigen interpretatie door de toeschouwer.^[16]

De forensische reeks "Skulls" kwam in 2016 tot stand in het kader van de samenwerking met Dr. Martin Smith. Lefere maakte een reeks foto’s van met polyurethaan nagebootste schedels die werden gebruikt in het kader van een doctoraatsonderzoek.^[18] Hij fotografeerde in het bijzonder schedelfracturen veroorzaakt door oude schiettuigen en vuurwapens.^[10][21] Hij maakte deze foto’s in minimale lichtomstandigheden, waardoor de schedels in schaduw werden gehuld en een mystiek karakter kregen.

Reeks "Des Ombres et Miroirs"

Lefere werkte in de periode 2019-2020 samen met architect en wetenschappelijk onderzoeker Patrick Seurinck.^[4] Patrick Seurinck onderzocht in het kader van een doctoraat de schilderkunst van Jan Van Eyck op het vlak van perspectief.^[4] Op basis van dit doctoraal onderzoek en aangevuld door veronderstellingen maakte Lefere een replica op ware grootte van het kerkinterieur en de zuilengalerij op de achtergrond van het luik “Madonna met kannunik Joris Van der Paele”.^[4] Met een uitgekiende lichtinval en belichting maakte Lefere in de reeks "La Raison des Miroirs" schijnbaar realistische documentaire foto’s van dit interieur vanuit hetzelfde standpunt. Deze foto’s werden in 2020 getoond in de expositie “Van Eyck in de diepte” in het Gents Universiteitsmuseum. Deze reeks werd gevolgd door "Des Ombres et Miroirs" uit 2021 waarin de nadruk op de zuilen en de schaduwen lag.^[1][18]

Reeks "Track & Trace"

In 2020 maakte Lefere samen met artistiek fotograaf Danny Veys in het kader van het Kortrijkse fotofestival "Track & Trace" een groepsportret van de Kortrijkse fotografen aan de nieuwe verlaagde oeverboorden van de Leie, met de historische gebouwen van Kortrijk op de achtergrond. Daarvoor transformeerde hij de eerste verdieping van de Broeltoren in een camera obscura waarvoor een belichtingstijd van 20 minuten nodig was om de foto te maken. Voor de ontwikkeling en het spoelen van de foto werd water uit de Leie gebruikt om het stedelijk karakter van het project te benadrukken.^[22][23] Deze analoge foto van 4 meter lengte die in 5 stukken is verdeeld hangt in de inkomhal van het stadhuis van Kortrijk en maakt deel uit van de kunstcollectie van Kortrijk.^[23]

Reeks "Shadow is a Hole"

Binnen de overkoepelende forensische reeks "Shadow is a Hole" die tot stand kwamen in samenwerking met de antropoloog Dr. Martin Smith en de in 2024 overleden archeoloog Timothy Darvill van de Bournemouth University realiseerde Lefere tussen 2022 en 2025 meerdere reeksen rond het fenomeen holtes die voorkomen bij opgravingen. Deze holtes in de neolithische vindplaatsen getuigen van restanten van nederzettingen en menselijke aanwezigheid waaraan wetenschappers enkel een hypothetische invulling kunnen geven.^[21] Met artificieel licht en nadruk op schaduwpartijen toonde Lefere in zijn foto's dit verborgene, wat aansloot op zijn onderzoek over het spanningsveld tussen het zichtbare en het onzichtbare in de fotografie.^[10][7][21]

• 2024: (Sehr Langsam), Ter Posterie, Roeselare
• 2023: The visibility of the hidden, Saskia Hendy, München
• 2023: Internationale Fotobiënnale Oostende
• 2021: Things hidden, Casa Argentaurum, Gent
• 2019: Nothing is more visible than things hidden, V/MSP Gallery, Brussel
• 2016: Great mountains remember me, Galerie OMS Pradhan, Brussel
• 2015: I never promised you a horizon, Galerie Casa Argentaurum, Gent
• 2015: Great mountains remember me, C.C. de Brouckere, Torhout
• 2013: Simularities, Galerie Oms Pradhan, Brussel
• 2012: Simularities, De Directeurswoning, Roeselare

• 2025: Sint-Denijs-City, Biënnale langs trage wegen, Zwevegem
• 2025: Ooidonk Art Festival, Deinze
• 2025: XXX OCULI, Imaginair Art/space, Brussel
• 2025: The last Beach, Poortersloge, Brugge
• 2024: Wonderwall, 4n20, Kortrijk
• 2024: Stelsels, Tale Art Gallery, Vlierzele
• 2024: OAF, Francis Maere Fine Arts Gallery, Deinze
• 2024: PhotoBrussels Festival, V/MSP Gallery, Brussel
• 2023: UNSEEN, Artfair, Amsterdam
• 2023: Art for sale, Francis Maere Fine Arts Gallery, Deinze
• 2023: Westerzele, Katapultt, Scheldewindeke
• 2023: Villa Ladeuze, Maarkedal
• 2022: Nacht und Nebel, Kunstenhuis Harelbeke
• 2021: Track & Trace, Fotofestival Kortrijk
• 2021: La Montagna. Immagini e discencanto, Lab 27, Treviso
• 2021: Let's get out, Francis Maere Fine Arts Gallery, Deinze
• 2021: Mimesis, 4n20, Kortrijk
• 2021: Belgian art and design, Artfair, Gent
• 2021: The others, Artfair, Turijn
• 2020: The future we want, Palais des Nations, Genève
• 2020: Van Eyck in de diepte, Gents Universiteitsmuseum, Gent
• 2019: Alsof, ONE, Gent
• 2019: Une partie de campagne, Artfair, Château d’Esquelbecq, Esquelbecq
• 2019: Landschappen voor het Antropoceen, Demedtshuis, Wielsbeke
• 2019: Art and diplomacy, Egmontpaleis, Brussel
• 2019: BAD Artfair, Gent
• 2018: Wall, Blanco Nucleo, Gent
• 2018: Cracks, zips, rain and no horizon, V/MSP Galerie, Brussel
• 2017: Dark Ground, Krupic Kersting Galerie, Keulen
• 2017: Because it’s in my nature, Mi Galerie, Parijs
• 2017: Illuminato, Brugge Foto 2017, Brugge
• 2016: Time – Space – Existence, Architectuurbiënnale Venetië
• 2016: Into nature – Art expedition, Drente
• 2016: Denkbeeldige grenzen, Wilford X, Temse
• 2015: One work, Blanco, Gent
• 2015: Benefietveiling Museum Dhondt-Dhaenens, Deurle
• 2014: Soilsample – Erasing nature, KIK, Drente
• 2014: KIK, Drente
• 2014: Ambassadeurs van de zee – Salut d’honneur Jan Hoet, Oostende
• 2014: Photography in Dialogue, ONE, Gent
• 2013: Zou, SASK, Roeselare
• 2013: Murmuration #2, Brabantdam 54, Gent
• 2013: Wrapped n Packed, Cascolab, Apeldoorn
• 2012: There are stories, NUCLEO, Gent