Kalbe (Milde)

Kalbe (Milde)

Stad in Duitsland
Situering
Deelstaat	Saksen-Anhalt
Landkreis	Altmarkkreis Salzwedel
Coördinaten	52° 39′ NB, 11° 23′ OL
Algemeen
Oppervlakte	272,84 km²
Inwoners (31-12-2020[1])	7.498 (27 inw./km²)
Hoogte	31 m
Burgemeester	Andreas Pietsch (partijloos)
Overig
Postcode	39624
Netnummers	039080, 039009, 039030, 039081, 039085
Kenteken	SAW
Gemeentenr.	15 0 81 240
Website	Officiële website
Locatie van Kalbe (Milde) in Altmarkkreis Salzwedel
Foto's
Evang.-lutherse St. Nicolaaskerk, Kalbe (Milde)
Portaal    Duitsland

Kalbe , officieel: Kalbe (Milde), is een zeer kleine stad in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt, en maakt deel uit van de Landkreis Altmarkkreis Salzwedel. De gemeente heeft de status van staatlich anerkannter Erholungsort.

Kalbe (Milde) telde op de peildatum van de meest recente statistiek 7.498 inwoners.^[1]

De gemeente is onderverdeeld in de volgende 16 Ortschaften en 37 Ortsteile:

• Ortschaft Kalbe (Milde) met Ortsteile Kalbe (Milde) (2.222), Bühne (91) en Vahrholz (116). Deze beide laatste dorpjes liggen 3 à 5 kilometer ten noorden van het stadje Kalbe.
• Ortschaft Altmersleben met Ortsteile Altmersleben (241) en Butterhorst (29)
• Ortschaft Badel met Ortsteile Badel (266) en Thüritz (87)
• Ortschaft Brunau met Ortsteile Brunau (439) en Plathe (57)
• Ortschaft Engersen met Ortsteile Engersen (417) en Klein Engersen (56)

• Ortschaft Güssefeld, alleen Ortsteil Güssefeld (168)
• Ortschaft Jeetze met Ortsteile Jeetze (318) en Siepe (46)
• Ortschaft Jeggeleben met Ortsteile Jeggeleben (83), Mösenthin (33), Sallenthin (108) en Zierau (115)
• Ortschaft Kahrstedt met Ortsteile Kahrstedt (106) en Vietzen (96)
• Ortschaft Kakerbeck met Ortsteile Kakerbeck (563), Brüchau (126) en Jemmeritz (84)

• Ortschaft Neuendorf am Damm met Ortsteile Neuendorf am Damm (96) en Karritz (100)
• Ortschaft Packebusch met Ortsteile Packebusch (244) en Hagenau (65)
• Ortschaft Vienau met Ortsteile Vienau (107), Beese (70), Dolchau (68) en Mehrin (75)
• Ortschaft Wernstedt, alleen Ortsteil Wernstedt (156)
• Ortschaft Winkelstedt met Ortsteile Winkelstedt (98; oud Rundling-dorp), Faulenhorst (82) en Wustrewe (61)
• Ortschaft Zethlingen met Ortsteile Zethlingen (194) en Cheinitz (97)

De cijfers tussen haakjes zijn de bevolkingscijfers per januari 2023, waarover verder geen details vermeld zijn. Ze zijn ontleend aan de gemeentewebsite, keuzes Einheitsgemeinde en Ortsteile, waar men van iedere Ortschaft een pagina met o.a. historische gegevens kan aanklikken.

Stand Hauptsatzung (hoofdgemeenteverordening)^[2] 15 mei 2025: de stad Kalbe (Milde) zelf, en daarnaast 36 andere Ortsteile:

• Bühne, Vahrholz, Altmersleben, Butterhorst, Badel
• Thüritz, Brunau, Plathe, Engersen, Klein Engersen
• Güssefeld, Jeetze, Siepe, Jeggeleben, Mösenthin
• Sallenthin, Zierau, Kahrstedt, Vietzen, Kakerbeck
• Brüchau, Jemmeritz, Neuendorf am Damm, Karritz, Packebusch
• Hagenau, Vienau, Beese, Dolchau, Mehrin
• Wernstedt, Winkelstedt, Faulenhorst, Wustrewe, Zethlingen en Cheinitz.

De gemeente ligt aan een 97 kilometer lang riviertje in de landstreek Altmark, waarvan de bovenloop Milde, de middenloop Biese en de benedenloop Aland heet; de Aland mondt te Schnackenburg uit in de Elbe.

Kalbe, een typische plattelandsgemeente, ligt ten oosten van de moerassige streek Drömling. De bodem is in het algemeen redelijk vruchtbaar. Rondom het moerassige dal van de Milde en de Biese liggen enige kleine, deels beboste heuvels, die niet hoger zijn dan enkele tientallen meters.

Kalbe (Milde) ligt in een tamelijk vruchtbaar gedeelte van de Altmark. Het belangrijkste middel van bestaan is de landbouw. Aan de rand van Kalbe zelf zijn op een bedrijventerrein een aantal ondernemingen gevestigd, die als lokaal midden- en kleinbedrijf kunnen worden beschouwd.

Een bescheiden toerisme, gericht op fietsers en wandelaars, is in ontwikkeling. Naast station Brunau-Packebusch , aan de rand van een bos, ligt een recreatiecentrum met enige meertjes.

• 
  Aardewerk van de Thüritzer Kogelamforencultuur in het museum van Salzwedel
• 
  Familiewapen Von Alvensleben
• 
  Ruïne van de 10e-eeuwse burcht te Kalbe
• 
  Smalspoorlijntjes rond Kalbe, jaren-1920
• 
  Voormalig station op de dag, dat de laatste passagierstrein er stopte, juni 2001

In Thüritz (Ortschaft Badel) zijn in de 19e eeuw belangrijke archeologische vondsten uit de Bronstijd gedaan. Archeologen spreken van een afzonderlijke bronstijdcultuur, de Thüritzer Kogelamforencultuur. Deze vondsten zijn te zien in onder andere het Johann-Friedrich-Danneil-Museum in Salzwedel.

Ook elders in de gemeente zijn archeologische vondsten gedaan, die wijzen op menselijke activiteit in dit gebied in o.a. de Midden-Steentijd en de IJzertijd.

De stad (Latijn, ablativus: urbe; blijkbaar waren reeds stadsrechten verleend) Kalbe wordt in een document uit het jaar 983 voor het eerst vermeld, en ontstond als nederzetting op een riviereilandje in de Milde, direct ten westen van een wellicht in de 10e eeuw gebouwde burcht. Deze burcht is, evenals een woonkasteel op die plaats uit latere tijd, van de 14e eeuw af tot direct na de Tweede Wereldoorlog in bezit geweest van het adellijke geslacht Von Alvensleben. In de loop der eeuwen vervielen beide gebouwen tot ruïnes.

De gemeente lag vanaf de late Middeleeuwen tot aan de Napoleontische tijd meestal in de Mark Brandenburg, en in de 19e eeuw in Pruisen, daarna het Duitse Keizerrijk. . Van 1949 tot 1991 lag Kalbe in de DDR.

Tot 1951 heette de plaats Calbe, met een C. Om verwarring met Calbe (Saale) te voorkomen, werd de spelling aangepast en kreeg het stadje zijn huidige naam.

Nagenoeg alle tot de gemeente behorende dorpjes zijn in de middeleeuwen ontstane, agrarisch gekenmerkte plaatsjes. Tussen de 7e en de 11e eeuw leefden hier mensen, die tot Slavische volkeren behoorden. Zij bouwden enkele boerderijen in deze, in het algemeen vruchtbare, maar moerassige landstreek. Vanaf de 12e eeuw nodigden de landheren kolonisten uit Holland, Vlaanderen en het westen van het huidige Duitsland uit, de moerassen en bossen verder te ontginnen. De dorpjes, die zij stichtten, meestal rondom een 13e-eeuws kerkje, behielden vaak hun Slavische plaatsnaam, zij het verbasterd. Onder de plaatsjes in de gemeente Kalbe (Milde) zijn enkele oude Rundlinge. Zo een dorp is van oorsprong een kring van oude, grote boerderijen rondom een pleintje aan een doodlopende toegangsweg. Zie ook: Oostkolonisatie.

Van 1899 tot 2002 had Kalbe een klein station aan een spoorlijntje naar Gardelegen. Dit was het laatste overblijfsel van een klein spoorwegnet met de naam Altmärkische Kleinbahn, dat een korte bloeiperiode kende in de jaren-1920.

Ten zuiden van Brüchau en ten westen van Kakerbeck bestaat sinds 1972 een open, maar gedeeltelijk ondergrondse stortplaats voor speciaal, gevaarlijk afval, die in de volksmond als Silbersee wordt aangeduid. In de DDR-periode was deze put bedoeld voor afval van bedrijven, die aardgas wonnen. Maar in de praktijk dumpten ook andere bedrijven hier afval, waaronder niet meer bruikbare bestrijdingsmiddelen. De locatie werd in 2012 buiten gebruik gesteld. Volgens de overheid van de deelstaat Saksen-Anhalt moet deze dringend worden gesaneerd. Er zou in de put o.a. 250 ton kwik, 9.000 ton van allerlei zuren en 1.400 kilogram arseenverbindingen aanwezig zijn. In 2020 is geconstateerd, dat de schadelijke stoffen door de bodem van mergel heen begonnen te lekken. In 2024 is begonnen met voorbereidingen voor een bodemsanering van deze locatie.

Historische gebeurtenissen van meer dan plaatselijke betekenis zijn verder, voor zover bekend, niet overgeleverd.

Zie ook de pagina's over de diverse Ortschaften voor afbeeldingen van de oude dorpskerken in de gemeente.

• 
  DDR-Kulturhaus (1956; thans theater en openbare bibliotheek)
• 
  Gerestaureerde rij 18-eeuwse winkelhuizen aan de Marktstraße
• 
  Dorpskerk te Bühne
• 
  Dorpskerk te Vahrholz

• In de burcht en het latere woonkasteel van Kalbe hebben van de 14e tot en met de 19e eeuw talrijke leden van het adellijke geslacht Von Alvensleben vanaf hun geboorte gewoond. Verscheidene mannen uit deze familie hebben vooraanstaande posities bekleed. De bekendste onder hen was Busso X von Alvensleben, in de 16e eeuw als Busso II bisschop van Havelberg.
• Johann Friedrich Danneil of Dannehl (geboren op 18 maart 1783 in Kalbe (Milde); overleden op 20 januari 1868 in Salzwedel), leraar en in de eerste helft van de 19e eeuw de belangrijkste archeoloog van de regio; het stads- en archeologische museum van Salzwedel werd naar hem genoemd.
• Wilhelm Stapel (geboren op 27 oktober 1882 in Kalbe (Milde) en overleden op 1 juni 1954 te Hamburg), publicist. Hij leidde de zogenaamde Hamburger Kreis, een filosofische groepering binnen de Duitse Conservatieve Revolutie en werd later een exponent van de Völkische Bewegung. Vanaf 1933 was hij een berucht antisemiet en een fanatiek nazi. Zijn verdienste was echter, dat hij van middeleeuwse literatuur, waaronder de Heliand, goede vertalingen in gewoon Duits heeft geschreven.

Zie de categorie Kalbe (Milde) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.