Kabinet-Van Hall-Donker Curtius

Kabinet-Van Hall-Donker Curtius
Kabinet in Nederland
Politieke kleur	Conservatief
Start	19 april 1853
Demissionair	24 juni 1856
Eind	1 juli 1856
Voorganger	Thorbecke I
Opvolger	Van der Brugghen
Lijst van Nederlandse kabinetten
Portaal    Politiek

Het kabinet-Van Hall-Donker Curtius was een conservatief Nederlands kabinet dat regeerde van 19 april 1853 tot 1 juli 1856.

Dit koninklijke kabinet trad aan na de Aprilbeweging van 1853. Kort na zijn aantreden ontbond het kabinet de Tweede Kamer. De verkiezingen leverden winst voor de conservatieven en antirevolutionairen op. Minister Van Hall wist de godsdienstige gemoederen tot bedaren te brengen door een nietszeggende Wet op de kerkgenootschappen.

De ministers waren overwegend conservatief of conservatief-liberaal. Ook de vroegere medestander van Thorbecke, Donker Curtius, maakte deel uit van het kabinet. De koning speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van het kabinet. Onder de ministers was de voormalige directeur van het kabinet van de Koning, Van Rappard.

Minister Donker Curtius bracht de Wet vereniging en vergadering en de Wet op de ministeriële verantwoordelijkheid tot stand.

Minister Pahud van Koloniën bracht in 1854 het Regeringsreglement voor Nederlands-Indië tot stand, dat als een soort Grondwet voor de kolonie gold. Het landsbestuur was in handen van de Nederlanders, met aan het hoofd de Gouverneur-Generaal; op lokaal niveau traden de inlandse regenten als bestuurders op.

Tijdens de Krimoorlog (1853–1856) tussen Rusland en het Ottomaanse rijk (Turkije) wist Nederland, met name dankzij de inspanningen van minister Van Hall, afzijdig te blijven. Andere Europese landen, zoals Groot-Brittannië en Frankrijk, vochten aan Turkse zijde mee.

De ontwerpwet op het lager onderwijs van minister Van Reenen ging uit van de gemengde openbare school: openbare scholen voor kinderen met een verschillende geloofsovertuiging. Van Reenen stelde ook voor om, indien de plaatselijke omstandigheden het toelieten, de oprichting van openbare scholen voor een bepaalde gezindte (bijvoorbeeld voor de katholieken) toe te staan. De Tweede Kamer voelde daar in meerderheid echter niet voor, en deze 'facultatieve splitsing' verdween daarom weer.

Tegen het wetsvoorstel werd van protestantse zijde een petitiebeweging gehouden. De adressanten deden hierbij tevens een beroep op de koning, die advies vroeg aan hun voorman, Guillaume Groen van Prinsterer. Hij adviseerde de koning met actie te wachten tot het wetsvoorstel was aangenomen. Groen zelf weigerde een ministerspost.

Het kabinet bood op 24 juni 1856 zijn ontslag aan nadat de antirevolutionairen onder leiding van Groen van Prinsterer kritisch hadden gereageerd op de ontwerpwet op het lager onderwijs. Ook buiten de Tweede Kamer bestond verzet daartegen. De koning koos de zijde van Groen en de opposanten. De periodieke verkiezingen voor de Tweede Kamer in 1854 en 1856 hadden er bovendien al toe geleid dat de liberale oppositie was versterkt. De koning formeerde daarop grotendeels zelf een nieuw kabinet, het kabinet-Van der Brugghen, dat aantrad op 1 juli 1856.