Joke Kniesmeijer
| Joke Kniesmeijer | ||
|---|---|---|
![]() | ||
| Algemene informatie | ||
| Geboortedatum | 19 oktober 1948 | |
| Geboorteplaats | Amsterdam | |
| Overlijdensdatum | 17 december 2008 | |
| Werk | ||
| Beroep | historicus,[1] schrijver, activist, woordvoerder[2] | |
| Werkgever(s) | Anne Frank Stichting | |
| Politiek | ||
| Verkiezingsdeelname | Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1990 in Amsterdam, verkiezingen voor het Europees Parlement 1994 | |
| Familie | ||
| Echtgenoot | Cees Schreurs | |
| De informatie in deze infobox is afkomstig van Wikidata. U kunt die informatie bewerken. | ||
Johanna Cornelia Maria (Joke) Kniesmeijer[3] (Amsterdam, 19 oktober 1948[4] – aldaar, 17 december 2008) was een Nederlandse schrijfster, historica, politica en activiste, bekend om haar werk op het gebied van antisemitisme, racisme en de nalatenschap van Anne Frank. Ze werd lange tijd gezien als het gezicht van de Anne Frank Stichting, en later als voorzitter van het Mozeshuis.
Biografie
Kniesmeijer groeide op in een katholiek gezin in Nieuwendam. Haar middelbareschooltijd bracht ze door op het Waterland College in Amsterdam-Noord.[5] Op haar achttiende verliet ze deze omgeving en trok ze in een kraakpand in Amsterdam, waarna ze werkte bij de rooms-katholieke openbare leeszaal en bibliotheek aan de Herengracht. Later werkte ze bij de academische boekhandel Vermeulen in Amsterdam, waar ze ervoer dat haar mogelijkheden beperkt werden vanwege haar geslacht, waarna ze besloot ontslag te nemen.[5]
Anne Frank Stichting
Kniesmeijer begon in 1976 haar carrière bij de Anne Frank Stichting als hoofd van de receptie. Kniesmeijer richtte een documentatiecentrum op dat zich bezighield met opkomend antisemitisme en rechts-extremisme. Tegelijkertijd studeerde ze geschiedenis om haar werkzaamheden te versterken. Ze gaf regelmatig lezingen en nam deel aan diverse forums, waardoor ze uitgroeide tot de woordvoerder en het gezicht van de Anne Frank Stichting. Haar zichtbaarheid en invloed leidden tot spanningen binnen de organisatie; in 1992 werd ze ontslagen.[6][7][8] Er werd haar door de rechter een hoge vergoeding voor immateriële schade toegekend.[9]
Pfeffer-Kaletta collectie
Tijdens haar werk bij de stichting op 17 oktober 1987 ontdekte Kniesmeijer op het Waterlooplein de zogenaamde Pfeffer-Kaletta collectie, bestaande uit brieven, foto’s en persoonlijke voorwerpen die de relatie tussen Fritz Pfeffer, een van de onderduikers in Het Achterhuis en kamergenoot van Anne Frank, en zijn verloofde Charlotte Kaletta documenteerden. De objecten waren afkomstig van Charlotte Kaletta en waren na haar overlijden bij een handelaar terechtgekomen.[10] De vondst leidde tot een nieuw beeld van Pfeffer, die door Frank in haar dagboek als een irritante man was omschreven. Nanda van der Zee publiceerde in 1990 het boek De kamergenoot van Anne Frank met deze nieuwe kijk op Pfeffer.[11]
Als auteur publiceerde Kniesmeijer meerdere boeken en artikelen over antisemitisme en de impact van Anne Franks leven en nalatenschap.
Kniesmeijer was tot 2006 voorzitter van het bestuur van het Mozeshuis.[5]
Overlijden
Kniesmeijer overleed in december 2008. Na een viering in de Mozes en Aäronkerk aan het Waterlooplein, werd ze begraven op Zorgvlied.[5][12]
- ↑ Catalogus van de Nationale Bibliotheek van Duitsland; geraadpleegd op: 17 juli 2021; GND-identificatiecode: 1130353761.
- ↑ Algemeen Dagblad (30 mei 2002). Geraadpleegd op 22 mei 2025.
- ↑ Haar achternaam werd in de media ook wel gespeld als Kniesmeyer.
- ↑ Persoonskaart | Stadsarchief Amsterdam. archief.amsterdam. Geraadpleegd op 30 december 2025.
- 1 2 3 4 Frans Bosman, Joke Kniesmeijer: leeuwin in de strijd tegen discriminatie. Parool (23 december 2008). Geraadpleegd op 30 december 2025.
- ↑ "Anne Frank Stichting ontslaat Kniesmeyer", Nieuw Israelietisch weekblad, 26 juni 1992. Geraadpleegd op 4 januari 2026.
- ↑ "JOKE KNIESMEIJER Achteraf denk ik: Trut, waarom heb je 't patroon niet herkend?", Het Parool, 25 juli 1992. Geraadpleegd op 30 december 2025. – via Delpher.
- ↑ "BRIEVEN Joke Kniesmeijer", Het Parool, 31 juli 1992. Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ "Hulp en steun", Nieuw Israelietisch weekblad, 25 september 1992. Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ (en) Fritz Pfeffer. The EHRI Portal (10 december 2024). Geraadpleegd op 30 december 2025.
- ↑ Hemelrijk, Pamela, "Uit de schaduw van Anne Frank", Algemeen Dagblad, 20 oktober 1990. Geraadpleegd op 5 januari 2026.
- ↑ Amsterdam - Begraafplaats Zorgvlied - Joke-Kniesmeijer-1948-. www.online-begraafplaatsen.nl. Geraadpleegd op 30 december 2025.
