Het Achterhuis (onderduikadres)

Het Achterhuis
De achtergevel van het achterhuis in 1957
Locatie
Plaats	Prinsengracht 263, Amsterdam-Centrum
Coördinaten	52° 23′ NB, 4° 53′ OL
Onderdeel van	Prinsengracht 263
Bijbehorend	boekenkast Achterhuis, Kamer van Otto, Edith en Margot Frank (Achterhuis), Kamer van Anne Frank en Fritz Pfeffer (Achterhuis), badkamer in het Achterhuis, Kamer van Hermann en Auguste van Pels (Achterhuis), Kamer van Peter van Pels (Achterhuis), zolderruimte Achterhuis
Buurpanden	Prinsengracht 265, Anne Frank Huis
Status en tijdlijn
Start bouw	1635
Gereed	1740
Verbouwing	1740 en 1840
Oorspr. functie	woning, onderduikadres en bedrijfspand
Huidig gebruik	museumwoning en bezienswaardigheid
Eigenaar	Isaäc van Vleuten (ca. 1740−1764) Otto Frank (1940−1944)
Huisvest	Opekta Nederland,[1] Anne Frank Huis
Bovengrondse etages	3 + zolderruimte
Bouwkundige informatie
Architect(en)	Dirk van Delft
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus	rijksmonument
Monumentnummer	4296
Detailkaart
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde Tweede Wereldoorlog

Het Achterhuis is een woning aan de Prinsengracht 263 in Amsterdam waar de Joodse familie Frank zat ondergedoken tijdens de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank haar beroemde dagboek Het Achterhuis schreef. Het pand Prinsengracht 263 bestaat uit een voorhuis en een achterhuis waar de onderduik plaatsvond. Het maakt als monument van de Holocaust in Nederland onderdeel uit van het hieromheen gevormde museum Anne Frank Huis.

Prinsengracht 263 is samen met Prinsengracht 265 in 1635 gebouwd door Dirk van Delft, eigenaar van verschillende percelen in de buurt. Van circa 1740 tot 1764 woonde er de schatrijke handelaar in drogerijen Isaäc van Vleuten. Hij verbouwde het pand in 1740, waarbij onder andere de voorgevel werd vernieuwd. Tegelijk werd ook het achterhuis gebouwd.

Rond 1840 vond opnieuw een verbouwing plaats. Toen werd de topgevel vervangen door een eenvoudige rechte kroonlijst, een lijstgevel waar er vele van zijn. In de tweede helft van de 19e eeuw vond de firma A. d'Ailly in chemicaliën hier onderdak. Van 1928 tot eind 1939 was de pianolarollenfabriek Euterpe er gevestigd.^[2]

Op 1 december 1940 verhuisde Otto Frank zijn bedrijven Opekta en Pectacon van Singel 400 naar Prinsengracht 263. In de loop van 1942 werd begonnen met het inrichten van een schuilplaats op de eerste en tweede verdieping van het achterhuis.

Op 6 juli 1942 dook het gezin Frank er onder. Op 13 juli volgde het gezin Van Pels (in het dagboek van Anne Frank de familie Van Daan genoemd).

In augustus werd een draaikast aangebracht die de toegang tot de onderduikruimte moest verbergen. In november dook Fritz Pfeffer, een kennis van Otto Frank, er ook onder. Slechts vier medewerkers van Opekta waren op de hoogte van de aanwezigheid van de onderduikers. Op de begane grond van het achterhuis bevond zich het magazijn, en de onderduikers moesten daarom overdag heel stil zijn om hun aanwezigheid niet te verraden.

Vanuit het achterhuis is de toren van de Westerkerk zichtbaar. In Annes dagboek is te lezen welke belangrijke rol de Westertoren heeft gespeeld in haar onderduikperiode in het achterhuis.

Op 4 augustus 1944 viel Oberscharführer Karl Silberbauer met vier Nederlandse helpers het pand binnen. Alle onderduikers werden gearresteerd, evenals twee helpers, Victor Kugler en Johannes Kleiman. Het dagboek van Anne Frank werd gered door Franks medewerksters Bep Voskuijl en Miep Gies.

Het interieur van het achterhuis is in oorspronkelijke staat behouden gebleven. De onderduikers woonden op de tweede en derde verdieping.^[3] Op de tweede verdieping woonde de familie Frank en bevond zich de badkamer met toilet. De plaatjes die Anne op de muren in haar kamertje in het achterhuis plakte, zijn gerestaureerd achter glas te zien. Op de derde verdieping bevond zich een woonkeuken en sliep de familie Van Pels. Een zolderruimte diende voor de was en als opslag.

• Het Achterhuis