Johanna Borskibrug

Johanna Borskibrug
Brug 41 in 2010
Algemene gegevens
Locatie	Amsterdam-Centrum
Coördinaten	52° 22′ NB, 4° 54′ OL
Monumentale status	Rijksmonument
Monument­nummer	518392
Bouw
Bouwperiode	1922/1923
Architectuur
Type	vaste brug
Architect(en)	Piet Kramer Dienst der Publieke Werken
Bijzonderheden	SPQA
Portaal    Verkeer & Vervoer

De Johanna Borskibrug (brugnummer 41) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De brug is gelegen in de Vijzelstraat en overspant de Keizersgracht.

Op deze plek ligt al eeuwenlang een brug. Stadarchitect Daniël Stalpaert tekende hem in op zijn ontwerp stadsplattegrond van 1662, in die tijd was er nog geen bebouwing. Toen Frederick de Wit in 1688 een nieuwe plattegrond maakte was er al flink gebouwd bij de brug.

In 1882 werd de brug verlaagd en verbreed. Tegelijkertijd werden dezelfde werkzaamheden uitgevoerd bij brug 30 en brug 70. Deze in elkaars verlengde liggende bruggen hebben vanaf dan een gezamenlijke geschiedenis.

Vanwege de verbreding van de Vijzelstraat die plaatsvond vanaf 1911 maakte architect Jo van der Mey ontwerpen voor de drie bruggen.^[1] Ze zouden qua uiterlijk een eenheid moeten vormen. De uitvoering vond echter met tussenposes plaats, dit werd veroorzaakt door het feit dat de verbreding van de straat in fases plaatsvond. Piet Kramer kreeg rond 1919 opdracht drie nieuwe bruggen te ontwerpen. Voor brug 30 gebruikte hij nog grotendeels het origineel, maar voor de bruggen 41 en 70 maakte hij een geheel nieuw ontwerp.

Brug 41 werd in 1923 opgeleverd. De landhoofden en pijlers zijn uitgevoerd in bak- en natuursteen. De brug wordt omgeven door vier natuurstenen zuilen op de landhoofden; deze vermelden SPQA, een grapje van Kramer die hiermee verwees hiermee naar het Romeinse rijk (SPQR) en de Dienst der Publieke Werken. Kramers hand is herkenbaar in de jaarstenen (anno 1923) en het siersmeedwerk in de balustraden/leuningen. De borstweringen zijn opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School, met metselverbanden die baksteen en natuursteen afwisselen en afgesloten zijn met bewerkt natuursteen.

De brug werd in de jaren 1950 vanwege de toenemende verkeersstromen heringericht.

In 1974 is enkele meters ten westen van de brug een voetgangerstunnel onder de Keizersgracht aangelegd: de Poentunnel tussen De Bazel en een ander bankgebouw. Ondanks de naam was de tunnel bedoeld voor bankmedewerkers, niet voor geldtransport.

Vanwege verzakkingen werd de brug in 2020/2021 in delen uit elkaar gehaald en vervolgens weer in elkaar gezet. Voor voetgangers en fietsers waren twee noodbruggen gelegd, maar Tram 24, de enige die nog over de brug reed, werd omgeleid. Eind 2023 verdween de tram definitief van de brug.

In 2016 kreeg brug 41 een naam: Johanna Borskibrug, naar Johanna Jacoba Borski-van de Velde, een 19e-eeuwse financier die geboren was aan de Vijzelstraat. Als mede-oprichtster van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (NHM) redde ze deze firma diverse keren. Lang na haar dood werd De Bazel aan de Vijzelstraat het hoofdkantoor van NHM.

• 
  Brug 41 voor vernieuwing in 1922
• 
  Schoongemaakte zuil (juli 2020)
• 
  Typisch Kramersmuurtje in Amsterdamse Schoolstijl (juli 2020)
• 
  Noodbrug voor kabels en buizen en noodremmingswerk (juli 2020)

Zie de categorie Brug 41, Johanna Borskibrug van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.