Johan Wardenier

Hij groeide op in een boerengezin van acht kinderen in de Noordoostpolder, in een landbouwgebied dat tijdens de oorlogsjaren was drooggelegd. Hij woonde in Marknesse en werkte tijdens zijn schaatsloopbaan op het rundveebedrijf van zijn vader met koeien, jongvee en kalveren.^[2] In zijn tienerjaren waren er nog geen kunstijsbanen in Nederland. Hij begon pas op zijn twintigste met schaatsen. Dat was in de strenge winter van 1963 toen Reinier Paping de Elfstedentocht won. Rond zijn dertigste begon hij zich te meten met de beste marathonrijders. Zijn eerste belangrijke zege behaalde hij op 6 februari 1973 toen hij in het IJsselstadion in Deventer de marathon won die meetelde voor de KNSB Cup, sponsornaam Heineken Trofee.^[3] Op 11 maart 1973 won hij in het Noorse Brandbu een internationale wedstrijd op een bevroren meer over 66 kilometer.^[4]

Op 25 februari 1973 verbrak Wardenier in Thialf in Heerenveen het werelduurrecord van Jan Roelof Kruithof dat pas negen dagen oud was. Wardenier schaatste 35 kilometer en 392,8 meter. Dat was 146 meter meer dan Kruithof die het oude record uit 1968 had verbroken met een afstand van 35 kilometer en 246,82 meter op de ijsbaan in Assen.^[5] Pas twee maanden later bood de KNSB duidelijkheid over de nationale erkenning van het record van Wardenier.^[6] Kruithof probeerde op 27 februari het record weer in bezit te krijgen, maar hij slaagde ditmaal niet op de ijsbaan in Assen.^[7] Wardenier hield het werelduurrecord drie jaar in handen. Op de ijsbaan van Inzell reed Kruithof op 23 februari 1976 een afstand van 36 kilometer en 971 meter. Dit record zou vijf jaar blijven staan.^[8]

Wardenier won op 14 maart 1973 op de Jaap Edenbaan in Amsterdam de laatste wedstrijd van het seizoen die meetelde voor de KNSB Cup. In het eindklassement van deze competitie eindigde hij als vierde.^[9] Ook in het seizoen 1973/1974 werd hij vierde in de eindrangschikking met een overwinning, de marathon in Assen op 17 januari 1974. In het derde seizoen van de KNSB Cup sloeg hij zijn slag. Na de winst op ijsbaan De Meent in Alkmaar op 20 december 1974, triomfeerde hij ook op 6 februari 1975 in Thialf in Heerenveen en bezette de tweede plaats in het klassement.^[10] Bij de volgende vijf marathons stond hij iedere keer op het podium. Hij won eenmaal, op 2 maart 1975 op de Jaap Edenbaan,^[11] werd twee keer tweede en tweemaal derde. Voor de laatste race, op 14 maart 1975 op De Uithof in Den Haag, stond Wardenier nog steeds tweede in het algemeen klassement, kort achter leider Marten Hoekstra. In de slotwedstrijd kampte Hoekstra met griep en stapte voortijdig van de ijsbaan. Wardenier had toen aan de derde plaats genoeg voor de eindoverwinning.^[12] In het volgende seizoen kon hij, gehinderd door een ooginfectie, geen rol van betekenis spelen. Hij werd in 1976 tiende in het eindklassement. De achtste plaats in 1977 was zijn laatste klassering in de top tien.

In het Noorse Lillehammer werd op 2 maart 1974 de eerste Alternatieve Elfstedentocht gehouden. Wardenier finishte op de derde plaats in de door Jan Roelof Kruithof gewonnen race.^[13] Een jaar later moest door de invallende dooi de wedstrijd op 8 maart 1975 in Lillehammer worden ingekort tot 64 kilometer. Wardenier kwam als tweede over de finish, na winnaar Hans Brandt.^[14] In 1976 werden twee alternatieve tochten georganiseerd. Bij de eerste, op 31 januari 1976 in het Finse Lahti, moest Wardenier na 150 kilometer opgeven. Enkele valpartijen hadden zijn moraal gebroken.^[15] Op 6 maart 1976 in Lillehammer kwam Wardenier als eerste over de finish. Hij versloeg in de sprint de medevluchters Jeen van den Berg, Jan Roelof Kruithof en Co Giling.^[16] Aan het einde van zijn loopbaan reed hij nog twee keer de tocht in het Finse Kuopio. Na de elfde plaats in 1985 kwam hij in 1986 als vierde binnen. Beide keren was Theun Busser de winnaar op het Kallavesimeer.^[17]

Wardenier kende midden jaren zeventig zijn topperiode. Hij stond op 2 februari 1975 op de hoogste podiumtrede op de Jaap Edenbaan. Hij ontsnapte uit een kopgroep en hield zijn voorsprong tot aan de meet vast. Daardoor bracht hij de vierde editie van de Jaap Eden Trofee op zijn naam. Het was zijn derde marathonzege van dat seizoen.^[18] Bij de start van marathonseizoen in het najaar van 1975 kampte hij met een virusinfectie aan het oog. Hij droeg daarom een skibril tijdens de races. Zijn eerste seizoenzege behaalde hij op 6 januari 1976 door de Finn Air Cup te winnen op ijsbaan Vechtsebanen in Utrecht..^[19] Op 21 februari 1978 werd de Oldambtrit in het Groningse Scheemda verreden. Jan Roelof Kruithof won deze natuurijsklassieker vlak voor Wardenier die in de zelfde tijd als tweede over de eindstreep kwam.^[20] Ook bij de eerste editie van De 100 van Eernewoude, een Friese marathon op natuurijs, pakte Wardenier de tweede plaats op 5 januari 1979.^[21] Bij de tweede editie van deze klassieker werd hij derde op 21 januari 1980. Bij het eerste NK marathon op natuurijs op 18 januari 1979 behaalde Wardenier de bronzen medaille. Op de Loosdrechtse Plassen stond hij op het podium naast winnaar Henk Portengen en de nummer twee Dries van Wijhe.^[22] Vanwege een rugblessure bleef hij enige tijd zonder zege. De 36-jarige Wardenier pakte op 21 januari 1979 de draad weer op door het winnen van de marathon in het Friese Noordwolde.

Op 42-jarige leeftijd debuteerde hij op 21 februari 1985 bij de Elfstedentocht. In het begin van de race behoorde Wardenier tot de drie koplopers. Het trio werd na de stempelpost in Workum, op 86 kilometer, ingelopen. Uiteindelijk kwam hij als 26e over de finish op de Bonkevaart op bijna veertien minuten na winnaar Evert van Benthem.^[23] In de volgende Elfststedentocht, op 26 februari 1986, moest hij al na een uur de strijd staken. Door de kou in de vroege ochtend liep hij bevroren ogen op. Na een bezoek aan de EHBO-post in Sloten gaf hij op.^[24]

Kort na de Elfstedentocht van 1986 maakte de LTC (Landelijke Technische Commissie marathon) bekend dat de veertigers Kruithof en Wardenier niet langer tot de A-rijders zouden behoren. Zij moesten vanaf het winterseizoen 1986/1987 gaan deelnemen aan wedstrijden bij de veteranen (de masters).^[25]