Jelena Isinbajeva

Jelena Isinbajeva
Isinbayeva (2013)
Isinbayeva (2013)
Volledige naam Jelena Gadzjijevna Isinbajeva
Geboortedatum 3 juni 1982
Geboorteplaats Wolgograd
Nationaliteit Vlag van Rusland Rusland
Lengte 1,74 m
Gewicht 65 kg
Sportieve informatie
Discipline polsstokhoogspringen
Trainer/coach Jevgeni Trofimov, Serhij Boebka, Vitaly Petrov
Eerste titel Wereldkampioene B-junioren polsstokhoogspringen 1999
OS 2004, 2008, 2012
Extra Voormalig wereldrecordhoudster polsstokhoogspringen (outdoor: 5,06 m; indoor: 5,01 m); olympisch recordhoudster polsstokhoogspringen;
Majoor in het Russische leger[1]
Website Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Atletiek
Isinbayeva in actie, Berlijn 2009

Jelena Gadzjijevna Isinbajeva (Russisch: Еле́на Гаджи́евна Исинба́ева) (Wolgograd, 3 juni 1982) is een Russische voormalige atlete, die wordt beschouwd als de beste vrouwelijke polsstokhoogspringer in de geschiedenis. Ze werd elfvoudig kampioene op de grote internationale toernooien en veroverde vier internationale jeugdtitels. Isinbajeva was driemaal IAAF-wereldatlete van het jaar (2004, 2005 en 2008), tweemaal Europees atlete van het jaar (2005, 2008) en tweemaal verkozen tot Wereld Sportvrouw van het jaar (2007, 2008). Na haar sportcarrière werd ze IOC-lid (2016-heden) en een prominente steunpilaar van het Russische politieke establishment.

Biografie

Eenvoudige komaf

Isinbajeva groeide op in een arbeidersgezin in Volograd. Haar ouders werkten elk drie banen om het gezin te onderhouden. Op vijfjarige leeftijd werd ze met haar zus Inna ingeschreven in een turninternaat, nadat hun moeder had volgehouden: "U krijgt ze allebei of geen van beiden." Haar zus koos voor een gezin; Isinbajeva voor de topsport.[2]

Absolute dominantie (2003-2013)

Op 14 juli 2003 (21 jaar) verbrak Isinbajeva voor het eerst het wereldrecord (4,82 m in Gateshead). Ruim een maand later, op het WK in Parijs, werd ze echter geklopt door haar landgenote Svetlana Feofanova en de Duitse Annika Becker. "Ik weet nog precies hoe het voelde, hoe teleurgesteld ik was. Ik was in tranen en mensen om me heen deden de hele avond hun best me te troosten. Dat gevoel wil ik nooit meer meemaken."[2]
Haar doorbraak kwam in 2004, toen ze olympisch goud won in Athene met 4,91 m - een hoogte die ze 28 keer zou verbeteren (laatste WR: 5,06 m in Zürich, 2009). Haar dominantie omvatte:

  • Drie Olympische medailles: goud in 2004 en 2008, brons in 2012.
  • Drie WK-titels (2005, 2007, 2013) en vier indoor-WK titels (2004, 2006, 2008, 2012).
  • 29 wereldrecords (15 indoor, 13 indoor), waaronder als eerste vrouw over 5 meter (Londen, 22 juli 2005).
  • 97 weken onafgebroken nummer 1 op de IAAF-wereldranglijst (2007-2009), de langste reeks ooit.[3]

Eerste vrouw over 5 meter

Op 22 juli 2005 bedwong Jelena Isinbajeva als eerste vrouwelijke polsstokhoogspringer de magische 5-metergrens. Tijdens het WK atletiek in Helsinki in 2005 verbeterde ze haar wereldrecord tot 5,01 en won daarmee met een marge van 41 cm (ten opzichte van de nummer twee), wat de grootste marge ooit is tijdens een wereld- of olympisch kampioenschap in het polsstokhoogspringen. Het was al de elfde keer dat de toen nog 23-jarige Isinbajeva het wereldrecord verbeterde in de open lucht. Indoor heeft ze dat inmiddels al tienmaal gedaan. Voordat zij in 2005 in Helsinki met 5,01 wereldkampioene werd, had ze het wereldrecord dat jaar al diverse malen hoger gesteld. Allereerst was dat op 17 juli 2005 bij de Super Grand Prix-wedstrijden in Madrid: 4,95. Een paar dagen later, op 22 juli 2005 bij de Super Grand Prix-meeting in Londen, verbeterde ze haar wereldrecord zelfs tweemaal: eerst naar 4,96, daarna liet ze de lat op 5,00 leggen en slaagde ze al bij haar eerste sprong.

Opmerkelijke prestaties

Terugval en comeback (2009-2016)

Na een 4e plaats op het WK indoor 2010 (Doha) nam Isinbajeva een pauze.[5] Ze keerde terug in 2011 (4,81 m) en verbeterde in 2012 haar indoor-WR naar 5,01 m (Stockholm). Op de Olympische Zomerspelen 2012 in Londen verloor ze echter van Jennifer Suhr (4,75 m vs 4,70 m). Haar laatste grote overwinning was WK 2013 in Moskou (4,89 m), waar ze een mislukte poging deed op 5,07 m. Enkele dagen later haalde Isinbajeva uit in de pers waar ze de mening van de Russische president Poetin steunde inzake de strenge homowet in Rusland. Een dag later verklaarde ze verkeerd te zijn begrepen.[6]

Leven naast de sport

Woonplaats en fiscaliteit

Isinbajeva verliet in 2023 Monaco en vestigde zich in Spanje[1] waar ze twee villa's en een penthouse bezit.[7] Haar verhuizing werd gemotiveerd door de 'kwaliteit van leven' en de 'veilige omgeving' voor haar gezin, hoewel ze haar Russische nationaliteit behield. Eerder woonde ze van 2009–2023 in Monaco om belastingvoordelen en de nabijheid van haar toenmalige coach Vitaly Petrov.[2]

Militaire loopbaan

Sinds 2014 heeft Isinbajeva de rang van majoor in het Russische leger, toegekend door Poetin zelf.[1]

Einde atletiekloopbaan (2016)

Isinbajeva beëindigde haar loopbaan in augustus 2016, een dag nadat ze was gekozen in de IOC-commissie - ironisch genoeg terwijl Russische atleten waren uitgesloten van de Olympische Zomerspelen 2016 vanwege het dopingschandaal. Ze verklaarde: "Ik heb alles bereikt wat mogelijk was. Nu wil ik mijn ervaring delen om de sport te verbeteren."[8]

Palmares

Isinbayeva op de World Youth Games in Moskou (1998)

Titels

  • Olympisch kampioene polsstokhoogspringen - 2004, 2008
  • Wereldkampioene polsstokhoogspringen - 2005, 2007, 2013
  • Wereldindoorkampioene polsstokhoogspringen - 2004, 2006, 2008, 2012
  • Europees kampioene polsstokhoogspringen - 2006
  • Europees indoorkampioene polsstokhoogspringen - 2005
  • Europees kampioene polsstokhoogspringen U23 - 2003
  • Russisch kampioene polsstokhoogspringen - 2002, 2013
  • Russisch indoorkampioene polsstokhoogspringen - 2000, 2002, 2003
  • Wereldjeugdkampioene polsstokhoogspringen - 2000
  • Wereldkampioene B-junioren polsstokhoogspringen - 1999
  • Wereldjeugdspelen kampioene polsstokhoogspringen - 1998
  • Europees jeugdkampioene polsstokhoogspringen - 2001

Persoonlijke records

Onderdeel Prestatie Datum Plaats
polsstokhoogspringen (outdoor) 5,06 m (WR) 28 augustus 2009 Zürich
polsstokhoogspringen (indoor) 5,01 m (ex-WR; AR) 23 februari 2012 Stockholm

Wereldrecords outdoor

Hoogte (m) Datum Plaats
4,8213.07.2003Gateshead
4,8315.02.2004Donetsk
4,8606.03.2004Boedapest
4,8727.06.2004Gateshead
4,8925.07.2004Birmingham
4,9030.07.2004Londen
4,9124.08.2004Athene
4,9203.09.2004Brussel
4,9305.07.2005Lausanne
4,9516.07.2005Madrid
4,9622.07.2005Londen
5,0022.07.2005Londen
5,0112.08.2005Helsinki
5,0311.07.2008Rome
5,0429.07.2008Monaco
5,0518.08.2008Peking
5,0628.08.2009Zürich

Kampioenschappen

JaarResultaatToernooiPlaats
1998GoudWereld Jeugd SpelenMoskou
1999GoudWK B-juniorenBydgoszcz
2000GoudWJKSantiago
2001GoudEJKGrosseto
2002ZilverEKMünchen
2003ZilverWK indoorBirmingham
BronsWKParijs
GoudEK U23Bydgoszcz
2004GoudWK indoorBoedapest
GoudOSAthene
GoudIAAF WereldatletiekfinaleMonte Carlo
2005GoudEK indoorMadrid
GoudWKHelsinki
GoudIAAF WereldatletiekfinaleMonte Carlo
2006GoudWK indoorMoskou
GoudEKGöteborg
GoudIAAF WereldatletiekfinaleStuttgart
GoudWereldbeker atletiekAthene
2007GoudWK atletiekOsaka
GoudIAAF Golden League Jackpot6/6 Winst
GoudIAAF WereldatletiekfinaleStuttgart
2008GoudWK indoorValencia
GoudOSPeking
2009GoudIAAF Golden League Jackpot6/6 Winst
20104eWK indoorDoha
20116eWKDaegu
2012GoudWK indoorIstanboel
BronsOSLonden
2013GoudWKMoskou

Golden League-overwinningen

Diamond League-overwinningen

Onderscheidingen

Activisme en standpunten

Isinbayeva met de Russische President Dmitry Medvedev (2009)

Isinbajeva’s politieke standpunten leverden herhaaldelijk kritiek op:

Banden met Poetin

Isinbajeva is een openlijk steunpilaar van Vladimir Poetin:

  • 2012: Vertegenwoordiger tijdens zijn presidentscampagne.
  • 2017: Lid van PutinTeam voor de verkiezingen van 2018.
  • 2016–heden: IOC-lid, ondanks kritiek op haar rol bij het Russische antidopingagentschap (RUSADA). IAAF-taskforcevoorzitter Rune Andersen noemde haar benoeming "moeilijk verenigbaar met cultuurverandering in de atletiek", vanwege haar afwijzing van het WADA-rapport over Russisch dopingschandaal.[9]

LGBT-rechten (2013)

In 2013 veroordeelde Isinbajeva homoseksualiteit en steunde de omstreden "anti-homopropagandawet". Ze bekritiseerde atleten die regenboognagels droegen als protest, wat leidde tot internationale kritiek tijdens de Olympische Winterspelen 2014 in Sotsji, waar ze ambassadeur was.[10]

Eerder had Isinbayeva kritische opmerkingen gemaakt naar aanleiding van een gebaar van de Zweedse hoogspringster Emma Green Tregaro en anderen die hun nagels in regenboogkleuren hadden gelakt als uiting van steun voor homo's en lesbiennes in Rusland en als protest tegen de onlangs aangenomen wetten op wat de Russische regering omschreef als een verbod op propaganda voor niet-traditionele seksuele relaties gericht op minderjarigen. Het Zweedse Olympisch Comité waarschuwde zijn atleten vervolgens om niet aan soortgelijke demonstraties deel te nemen tijdens de Olympische Spelen in Sotsji.

Dopingschandaal (2016)

Isinbajeva noemde het WADA-rapport "ongegrond" zonder het te lezen en bekritiseerde klokkenluiders zoals Andrei Dmitriev, Yuliya Stepanova en Vitaliy Stepanov.[11]

IOC-rol (2016-heden)

Haar benoeming werd gezien als controversieel vanwege haar nauwe banden met Poetin en weigering om het WADA-rapport te erkennen.

Zie de categorie Yelena Isinbayeva van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.