Grotestraat (Nijmegen)
| Grotestraat | ||
|---|---|---|
 | ||
De straat in maart 1980 | ||
| Geografische informatie | ||
| Locatie | Nijmegen | |
| Stadsdeel | Centrum | |
| Wijk | Benedenstad | |
| Begin | Grote Markt, Burchtstraat, Broerstraat (kruispunt) | |
| Eind | Waalkade | |
| Postcode | 6511VB, 6511VD | |
De Grotestraat is een straat in de wijk Benedenstad in de Nederlandse stad Nijmegen, niet ver van de grens met de Bovenstad.
Traject
De Grotestraat begint op het kruispunt van de Grote Markt met de Burchtstraat en de Broerstraat. Van daaruit loopt de straat in noordelijke richting helemaal tot aan de Veerpoorttrappen bij de Waalkade. De Grotestraat kruist onder meer de Platenmakersstraat, Muchterstraat, Vleeshouwerstraat en Steenstraat.[1]
Geschiedenis
De straat wordt vanaf de 13e eeuw vermeld; de oudste vermelding (als platea maior) dateert uit 1278. Het was destijds al een van de belangrijkste straten van Nijmegen. De loop was al ongeveer hetzelfde als tegenwoordig. De straat wordt ook vermeld als Grote straet, Groote Straet en Groitstraet. De naam werd nog tot 1947 geschreven als Grootestraat (eerder Groote Straat).[2]
Vanaf de 14e eeuw was onderaan de straat het St. Nicolaasgasthuis gevestigd, op de hoek met wat nu de Vosstraat is.[3]:129 Vanaf 1670 werd deze gebruikt als lutherse kerk. Het gebouw is in 1954 verdwenen.[4]
Aan de Grotestraat 33 stond vroeger het ouderlijk huis van Henriëtte Presburg, de moeder van Karl Marx. Zij was hier samen met de rest van het gezin Presburg in 1808 heen verhuisd (vanuit de Nonnenstraat) en woonde er nog tot haar huwelijk zes jaar later. In datzelfde pand – genaamd Het Swarte Schild of (in het Nijmeegs dialect) 't Swerte Schild – woonde in de zeventiende eeuw ook burgemeester Pontiaen Singendonck.[5] Ter herinnering aan Presburg is hier in 1984 een plaquette met gedenktekst aangebracht.[2]
Tijdens de wederopbouw is de oude bebouwing aan de Grotestraat gesloopt, waarbij het zelfs niet uitmaakte dat sommige panden nog niet lang daarvoor waren gerestaureerd. Op de hoek van de Grotestraat en de Platenmakersstraat stond op nr. 16 tot 1958 een markante woning uit de 14e eeuw, genaamd "de Ster" vanwege de vijfpuntige ster aan de ingang. Dit was tot de sloop een van de bekendste oude huizen in Nijmegen. De gevelsteen met de ster is behouden.[6] Nog een ander opmerkelijk huis in de Grotestraat was de "Rode Leeuw".[7]
In 1982 was de straat uiteindelijk volledig herbouwd, met behoud van de rooilijnen.[8][9]
Monumenten
Een aantal van de huidige huizen aan de Grotestraat zijn gemeentelijke monumenten.
Varia
- De Britse ontdekkingsreiziger Thomas Coryatt (1577-1617) beschreef in zijn reisverslagen de Grotestraat als volgt:
De straten van deze stad zijn heel mooi, bovenal die ene, die van de poort van de rivier de Waal, vanaf de ingang van de stad naar de Markt leidt. Zij ligt niet vlak, maar stijgt langzaamaan tot men de Markt bereikt aan beide zijden prijkende met een schone rij van sierlijke gebouwen, alle opgetrokken uit baksteen, met kantelen overeenkomstig de Duitse bouwstijl.
[3]:32-33
Externe links
- Straat: Grotestraat, KadastraleKaart.com
- ↑
- 1 2 Stratenlijst gemeente Nijmegen 2025, G
- 1 2 Brinkhoff, Jan (1966). Rondom de Stevenstoren Nijmegen. Europese Bibliotheek.
- ↑ Bunge, J.W.F., C.Peeters (1989). Rondgezicht vanaf de Stevenstoren. SUN, p. 49. ISBN 90 6168 320 3.
- ↑ De Nijmeegse Stadskrant. Gearchiveerd op 28 juli 2023.
- ↑ Bergen, J. van, Nijmeegse mysteries: de rode ster boven cafetaria Groenen. indebuurt (16 september 2017). Geraadpleegd op 1 januari 2026.
- ↑ Grote straat34, noviomagus.nl
- ↑ Brinkhoff, J. (2004). Nijmegen verleden tijd. Elmar B.V., Rijswijk, p. 48. ISBN 90-389-1529-2.
- ↑ STADSCENTRUM, noviomagus.nl
