Grembergse reuzen

De Grembergse reuzen uit de Oost-Vlaamse gemeente Grembergen, een deelgemeente van Dendermonde, vertegenwoordigen een uitgesproken reuzencultuur die in de gemeente bestaat en tot uiting komt in de jaarlijkse Grembergse reuzenstoet. Het is er gebruikelijk dat belangrijke dorpsfiguren en lokale verenigingen worden vertegenwoordigd door een eigen reus.

De Grembergse reuzenstoet ontstond in 1985 als een initiatief van de kermisgroep JZC (Jeugd Zonder Club) en was aanvankelijk bedoeld als een ludieke grap. Zij bouwden het eerste reuzenpaar, Ward (hun eigen clubpeter) en Charlotte.^[1]

Doorheen de jaren nam het aantal reuzen gestaag toe. In 2002 werd de organisatie van de stoet overgenomen door de vzw Treuzencomité. De reuzen stellen doorgaans bekende Grembergenaren voor, vaak volksfiguren die symbool staan voor de vereniging waarmee zij in de stoet meelopen. Een belangrijk uitgangspunt bij het creëren van een reus is dat de uitgebeelde persoon op dat moment nog in leven is, wat gezien wordt als een manier om mensen tijdens hun leven te eren.^[2] De meeste reuzen zijn verbonden aan lokale verenigingen; vrijwel elke vereniging beschikt over een eigen reus.

Deze reuzen nemen jaarlijks deel aan twee ommegangen: tijdens de ‘Proche’, de kermis rond 15 augustus in de omgeving van de Oude Molenstraat, en tijdens het kermisweekend van Grembergen midden september.

De reuzencultuur in Grembergen sluit aan bij de bredere traditie in Dendermonde, waar figuren als ’t Ros Beiaard, Goliath, Mars en de Indiaan al langer een rol spelen. Grembergen onderscheidt zich echter door het grote aantal reuzen op relatief kleine schaal. De Grembergse reuzenstoet wordt omschreven als de grootste reuzenstoet gewijd aan dorpsfiguren ter wereld.^[2]

Vele reuzen een vernieuwing hebben ondergaan naar aanleiding van de 25ste editie 2009.^[1] Op 12 september 2025 vond de 40ste editie van de reuzenstoet plaats. Begin 2026 telde Grembergen 28 actieve reuzen, Ros Polliebar en tien verdwenen reuzen.^[2] De stoet vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het lokale en Vlaamse erfgoed en verenigingsleven.

De alfabetische lijst van de 28 actieve reuzen met een korte beschrijving:^[3][4][5]

• Bosco Chirojongen (1992) vertegenwoordigt de Chiro Don Bosco. Hij stelt een figuur in Chiro-uniform voor, is 4,1 meter en weegt 50 kg. De reus werd gerestaureerd in 2012 en kreeg een volledig vernieuwde kop, romp en kledij.
• Bruno de Vlasbloemer (4 meter, 35 kg) ontstond in 2010 naar aanleiding van het 35-jarig bestaan van amateurvoetbalploeg De Vlasbloem. De reus is het evenbeeld van de medeoprichter van de ploeg en toenmalige voorzitter (toen al 34 jaar).
• Charlotte (Fierens) werd in 1992 gebouwd naar aanleiding van de 50ste huwelijksverjaardag van Ward De Bondt en Charlotte Fierens, die ook peter en meter van de reus zijn. Zij is de clubmeter van de Kermisgroep Jeugd Zonder Club. Zij heeft een lengte van 6,35 meter.
• Cis De Melkboer (1988) naar het beeld van Cis, de echte melkboer.
• De Cheet (2017), in het dialect genaamd de Sjeet, is gelinkt aan Marc Nobel, een lokaal figuur en ex-voetballer actief bij “De Bierleppen”.
• De Floeren (2002) of Florang (de bloemenman) is een reus geïnspireerd op Florent Dierick, die een bloemenzaak had en tuinman was in het Woonzorgcentrum Sint-Antonius.
• De Jakken (2013) is de reus van den Hekkenhoek.
• De Pastoor (2020) verwijst naar Pastoor Redant, voormalig parochiepriester van Grembergen.
• Den Bult (2012) maakte zijn eerste uitstap op 7 september 2012. De reus is gemaakt naar Alex Rensaert, door de reuzenbouwer en zijn petekind Kevin Leybaert. Rensaert is lid van de Lucky Boys en bezieler en duivel doet al van de Bakkerstraatfeesten. Van Den Bult bestond er eerder al een versie, maar dat was meer een karikatuur en die was aan vernieuwing toe.^[6]
• Den Burggraaf (2006) is de reus van KSK Grembergen. Dat is te zien aan de groene en witte sjaal (de kleuren van de club) en een groene voetbal.
• Den Vicaris werd gebouwd in 2007 naar het evenbeeld van brouwer Vincent Dilewyns en genoemd naar Vicaris, een bier van de brouwerij Dilewyns.
• Floeren Den Bloemist (1992) is het evenbeeld van Florent Dierick, voorzitter van De Volkstuin Grembergen.
• Frans Kat (2011) is een familiereus van de familie Van Damme, ook wel De Katjes genoemd. De naam komt van een voorouder die een café uitbaatte met als uithangbord een kat in Ekelbeke (Hamme).
• Gerrit De Rebel uit 2011 is gebouwd naar Gerrit Blindeman en weegt 50 kg. Gerrit Blindeman is een ex-speler en trainer van de liefhebbersvoetbalclub "Vossenhoek Rebellen".
• Guido van Club 71 is genoemd naar de gelijknamige fietsclub, het jaar van stichting en naar Guido Nobels, het eerste bestuurslid en van 1984 voorzitter van de club. De reus is gedoopt tijdens een clubfeest op 30 augustus 2015 en liep dat jaar voor de eerste keer mee tijdens Grembergen Kermis.
• Gust (Van de Reynout): Ter gelegenheid van haar vijftigjarig bestaan in 1998 bouwde Volkskunstgroep Reynout hun eigen reus Gust als mascotte, een verwijzing naar de stichter Gust Dierickx. Sindsdien loopt deze elk jaar mee in de reuzenstoet van Grembergen. Ook bij andere gelegenheden is de reus aanwezig.
• John Den Basketter (2009) is, zoals zijn naam doet vermoeden, een reus van de basketbalclub BBC Onderons. De reus verwijst naar John Caudron, de stichter van de club, en draagt een basketbal in de rechterhand.
• Juf Martine (3,7 meter, 35 kg) werd gebouwd in 2013 naar het evenbeeld van de gelijknamige juf Martine De Schryder van de gemeentelijke basisschool 't Kraaiennest.^[7]
• Reus Karl, naar het evenbeeld van wijkbewoner Karl Korte, de wijkburgemeester genoemd en stuwende kracht achter tal van activiteiten en initiatieven in de wijk ‘t Lammeken. De reus draagt een lammetje in zijn handen als verwijzing naar de naam van de wijk.^[6]
• Meester Fons (2024) verscheen voor het eerst rond de 39ste reuzenstoet in 2024. Deze reus, collega van Juf Martine, is op kindermaat gemaakt zodat hij door kinderen kan gedragen worden. Hij werd gemaakt door Leo Verbeke, die een kunstenaar inschakelde voor het hoofd en de handen. Het school zorgde voor de kleding.^[7]
• Mong Den Duivemelker (1988) is een statige heer met chapeau buse, wit hemd met strik en zwarte vest en grijze rok. Hij houdt een duif in zijn handen.^[8]
• Paul de Eierboer (1996, 5,8 meter) is gemaakt naar het beeld van de eierboer Paul Van den Eynde, een populaire dorpsfiguur.
• Polleke Chick is gebouwd in 2008 naar een van de leden van de carnavalsgroep "Wa est".
• Reus van 't Lammeken (2021): Geen informatie gekend.
• Sagien (1993), het Chiromeisje, staat symbool voor alle Chiromeisjes uit Grembergen en Vlaanderen.
• Tarsken (1986) verbeeldt een lokale volksfiguur en jeugdhuisoprichter. Hij is een van de oudste nog actieve Grembergse reuzen, samen met Ward.
• Vriendtjen (1997) draagt de naam van de lokale schilder Yvan De Vriendt.
• Ward Sigaar, de echtgenoot van reuzin Charlotte, werd in 1985 geboren.

Zie Ros Beiaard (Grembergen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 2010 leidde de hernieuwde aandacht voor de Dendermondse Ros Beiaardommegang tot een creatieve opleving in Grembergen. De groep De Plekkers, oud Chiroleiding betrokken bij de organisatie van Kermisdinsdag, introduceerde Ros Polliebar. Dit paard groeide uit tot een blijvend folkloristisch symbool dat sindsdien jaarlijks optreedt tijdens de septemberkermis (ontstaan in 1987) en wordt ook ingezet bij andere feestelijke en gelegenheidsoptredens.^[9]

Een mogelijke onvolledige lijst van verdwenen reuzen uit Grembergen:

• Cézarken (1985-1985) was een geïmproviseerde reus uit de allereerste editie van de Grembergse reuzenstoet.
• Florent van de Volleybal en Florent van de Varta (1987-2017) zijn waarschijnlijk dezelfde reus. Hij droeg een wit-zwart geruit hemd en een zwarte rok.^[10][11]
• Reus zonder kop Kweik (1997-1997) was een unieke reus zonder kop, die slechts in 1997 meeliep.
• Ronny Kets (2012-2014) vertegenwoordigde Ronny Kets in de stoet. Kevin Leybaert, de maker van de reus, zegt hierover “Ik was amper dertien toen ik voor Grembergen een reus maakte van Ronny Kets, mijn eerste grote figuur in ijzer en piepschuim.”^[12]
• De Pal (2013-2016) had een lichtblauw hemd en donderblauwe rok. Hij droeg een pint bier in zijn linkerhand.

Verder waren er Morisken (1986-1986), t’ Veulen van de Meulen (1987-1998) was een reuzenpaard, Den Bohemer (1988-2014), Marc Ceviel (1995-1995) en Ons Jeanne (2007-2007).

De vzw Treuzencomité werd op 10 september 2018 gesticht met als hoofddoel de organisatie van de Grembergse reuzenstoet.^[13] Treuzencomité ontwikkelt ook de reuzencultuur. Een voorbeeld: ze ontwikkelde kleurboekjes van de reuzen en deelde die uit aan lokale leerlingen.^[14] Ze is ook aangesloten bij Grandioos Grembergen.^[15]

• Het Hagewijkpark in Grembergen werd omgevormd tot het Reus Hagewijkpark, met speelelementen, picknickzones, en meer, onder het toeziend oog van Reus Hagewijk als centraal speelelement.^[16]

• Overzicht van de Grembergse Reuzen in de Reuzendatabank van Historie.be
• Foto's van de Grembergse Reuzen op Photofinish
• Officiële website Treuzencomité
• Facebook-pagina Reuzenstoet Grembergen