Grand Hotel Central (Den Haag)

Grand Hotel Central
Grand Hotel Central
Locatie
Plaats	Lange Poten, Den Haag
Adres	Lange Poten 10
Coördinaten	52° 5′ NB, 4° 19′ OL
Buurpanden	Departement van Justitie
Status en tijdlijn
Gereed	1913
Oorspr. functie	hotel
Huidig gebruik	onderdeel van het te renoveren Tweede Kamercomplex
Huisvest	Tweede Kamer der Staten-Generaal
Architectuur
Stijlperiode	Jugendstil / art deco
Bouwkundige informatie
Architect(en)	Hendrik Jacob Dammerman Jr. en Johannes Mutters Jr.
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus	rijksmonument (17 oktober 1978),[1] geen (5 december 2012)[1]
Detailkaart
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde

Grand Hotel Central aan de Lange Poten 10 in Den Haag is een voormalig luxe hotel in een mengstijl van jugendstil en art deco uit 1913 en is tegenwoordig deel van het Tweede Kamercomplex, dat anno 2025 wordt gerenoveerd. Het was het eerste gebouw in Nederland waarvan de voorgevel volledig bekleed was met keramiek.

In 1880 vestigde zich op deze plek een Hotel en Grand Café du Passage, gebouwd in neorenaissance stijl met een overdekte winkelpassage met aan beide kanten terrastafeltjes. In 1885 werd de Haagse Passage gebouwd en werd de naam van het hotel veranderd in Hotel Central, mogelijk om verwarring te voorkomen. De Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij was eigenaar van het Hotel Central toen zij in 1906 het aangrenzende Hotel De Gouden Leeuw aan de sinds 1988 niet meer bestaande Hofstraat overnam en dat als dependance van het hotel ging gebruiken.

De Haagse architect Hendrik Jacob Dammerman Jr. was sinds mei 1910 betrokken bij het Grand Hotel Central aan de Lange Poten 6-10.^[2] In opdracht van Louis Hermann Gerrit Kirchmann, directeur van de Zuid-Hollandsche Bierbrouwerij was een rapport opgesteld door B. Schelling Azn., A.D. Heederik en A.W.C. Dwars over de keuze voor het renoveren of vervangen van het bestaande Hotel Central. Dammerman werd geraadpleegd over de technische haalbaarheid en was betrokken bij de uitwisselingen met Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente Den Haag. Kirchmann koos aanvankelijk voor sloop van zowel het Hotel Central als het naastgelegen Hotel De Gouden Leeuw. Mutters en Dammerman maakten samen meerdere schetsen. De eerste versie dateerde van september 1910. Kirchmann besloot uiteindelijk het project te beperken tot het deel aan de Lange Poten, en het Hotel De Gouden Leeuw te handhaven. In juli 1911 hadden Mutters en Dammerman een nieuw plan gereed. De vergunning werd verleend op basis van de bouwtekeningen van 17 oktober 1911. Dammerman besloot daarop twee extra tekenaars in dienst te nemen, die ook toezicht hielden op de bouw. Het definitieve ontwerp werd getekend in december 1911. De tekeningen zijn ondertekend met De architecten Johannes Mutters Jr. en Hendrik Jacob Dammerman Jr.

Het hotel opende op 10 april 1913 en bevatte 110 kamers, waarvan 40 met badkamer. De kranten van die tijd roemden de afmetingen en de betonconstructie, evenals de moderniteit van de installaties met personen-, goederen- en spijzenliften. Het caféterras aan de straatzijde was voorzien van grote glazen puien, die bij mooi weer volledig in het souterrain verzonken konden worden. Het originele decor, in een voorloper van de Art deco, droeg bij aan het succes van het etablissement. Het was het eerste gebouw in Den Haag waar bij de bouw beton werd gebruikt, hetgeen ook opviel toen er een nieuwe garderobe gemaakt moest worden bij de doorbraak naar Hotel De Gouden Leeuw. Het hotel had met een eigen omnibus een pendeldienst voor haar gasten naar het Staatsspoor.

In 1917 overwoog Kirchmann opnieuw om het Hotel De Gouden Leeuw af te laten breken en het Grand Hotel Central uit te breiden. Hiervoor benaderde hij Johan Adrianus Gerard van der Steur (1865-1945), hoogleraar aan de Technische Hogeschool Delft. Het project werd niet uitgevoerd.^[2]

In 1946 werd het hotel verbouwd. Later waren het Grand Hotel Central en Hotel de Gouden Leeuw, sinds 1917 House of Lords geheten in bezit van Oranjeboom, Skol en na 1964 van Allied Breweries en Wagons-Lits. House of Lords werd uiteindelijk pas gesloopt in 1988 voor de nieuwbouw van het Tweede Kamercomplex ontworpen door Pi de Bruijn. Vanaf 1988 werd het Grand Hotel Central verbouwd om vanaf 1992 gebruikt te worden door de Tweede Kamer en Nieuwspoort. Het hotel zelf is verhuisd naar het Spuiplein, het tegenwoordige TRIBE Den Daag Centraal Hotel, voorheen het Mercure Hotel.

Van 17 oktober 1978 tot 5 december 2012 was het Grand Hotel Central geregistreerd als rijksmonument onder nummer 17532.

Gezien de implicatie van Dammerman in het project, is het waarschijnlijk dat Dammerman een leidende rol heeft gespeeld, in ieder geval niet de ondergeschikte rol die later aan hem is toegeschreven.^[2] Tussen 1914 en 1922 was het ook steeds Dammerman die de ontwerper was van allerlei aanpassingen aan het Grand Hotel Central.

Dammerman woonde tot aan zijn overlijden aan de Van Blankenburgstraat in Den Haag. Zijn vrouw en dochter bleven daar de rest van hun leven wonen. In het huis werden na het overlijden van dochter Hetty Dammerman in 1997 bij de verkoop in 1998 foto's en tekeningen aangetroffen, die door de nieuwe eigenaar bewaard zijn en bijdroegen aan het reconstrueren van het oeuvre van Dammerman. In het huis waren ook foto's van het Grand Hotel Central aanwezig.