Gesegmenteerde spiegel

Gesegmenteerde spiegel van de Southern African Large Telescope
Achterzijde van de hoofdspiegel van een van de Keck-telescopen op Mauna Kea, Hawaï. Ook hier is de hexagonale vorm van de segmenten te zien.

Een gesegmenteerde spiegel is een patroon van spiegels die dienen als segmenten van een grote gebogen spiegel. De segmenten kunnen sferisch of asymmetrisch zijn (bijvoorbeeld een gedeelte uit een parabolische spiegel.[1]) Zij worden gebruikt in objectieven voor grote spiegeltelescopen, waaronder de zogenaamde extreem grote telescopen (ELT’s). Daar spiegels niet veel groter dan met een diameter van ca. 8 m kunnen worden vervaardigd, zijn gesegmenteerde spiegels een essentieel onderdeel van deze grote telescopen.

Vaak zijn de segmenten regelmatige zeshoeken, zoals op de beide foto’s hiernaast, maar noodzakelijk is dit niet. De Giant Magellan Telescope bijvoorbeeld krijgt cirkelvormige segmentspiegels.[2] Voor de lichtsterkte van de telescoop telt het totale oppervlak van de segmenten; dit hoeft niet noodzakelijkerwijs een aaneengesloten oppervlak te zijn. De grootste afstand tussen de segmenten bepaalt de resolutie (zie ook Apertuursynthese).

Gesegmenteerde spiegels zijn goed te combineren met actieve optiek: elk van de segmenten kan afzonderlijk worden ingesteld om invloeden van de spiegelbewegingen te compenseren.

Voorbeelden van hedendaagse telescopen met gesegmenteerde spiegels

Geplande gesegmenteerde-spiegeltelescopen

Overwogen, maar voorlopig opgeschort:

Overzicht telescopen

Optische telescopen groter dan 4 meter
NaamDiameter (m)SpiegelNationaliteit van de sponsorsLocatieIn gebruik
A. "Extreem grote telescopen" (diameter > 20 m):
Extremely Large Telescope (ELT)39,3798 segm. à 1,45 mESO-landenCerro Armazones, Chiligepland ca. 2027
Thirty Meter Telescope (TMT)30492 segm. à 1,4 mVS, Canada, Japan, ChinaMauna Kea-observatorium, Hawaïgepland ?
Giant Magellan Telescope (GMT)24,57 spiegels à 8,4 mVS, Australië, KoreaLas Campanas-observatorium, Chiligepland ca. 2030
B. Overige telescopen groter dan 4 meter:
Very Large Telescope 1 t/m 44 × 8,2 = 32,84 × enkelESO-landen + ChiliParanal-observatorium, Chili1998-2001
Keck-telescopen I en II2 × 10 = 20gesegmenteerdVSMauna Kea-observatorium, Hawaï1993, 1996
Large Binocular Telescope (LBT)2 × 8,4 = 11,82 × enkelVS, Italië, DuitslandMount Graham Int.-obs., Arizona2007
Gran Telescopio Canarias (GTC)10,4gesegmenteerdSpanje, Mexico, VSObs. R. de los Muchachos, Can. Eil.2006
Southern African Large Telescope (SALT)9,5gesegmenteerdZd.-Afrika, VS, VK, Duitsland, Polen, Nw.-ZeelandSouth African Astron. Obs., Zd.-Afrika2005
Hobby-Eberly-telescoop (HET)9,2gesegmenteerdVS, DuitslandMcDonald-observatorium, Texas1997
Subaru-telescoop (JNLT)8,3enkelJapanMauna Kea-observatorium, Hawaï1999
Gemini North8,1enkelVS, VK, Canada, Chili, Australië, Argentinië, BraziliëMauna Kea-observatorium, Hawaï1999
Gemini South8,1enkelVS, VK, Canada, Chili, Australië, Argentinië, BraziliëCerro Pachón, Chili2001
Atacama-obs. v.d. Univ. van Tokio (TAO)6,5enkelJapanCerro Chajnantor, Chili2011?
Multiple/Magnum Mirror Telescope (MMT)6,5enkelVSFred L. Whipple Obs., Arizona1987, 2002
Magellan-1 (‘W. Baade’) en -2 (‘L. Clay’)6,5enkelVSLas Campanas-observatorium, Chili2000, 2002
Bolshoi Teleskop Alt-azimutalnyi (BTA-6)6enkelRuslandZelentsjoekskaja, Karatsjaj-Tsjerk. (Rusl.)1976
Large Zenith Telescope (LZT)6vloeibaarCanada, FrankrijkM. Knapp Research Forest, Brits-Columbia2003
Haletelescoop5enkelVSPalomar-observatorium, Californië1948
William Herschel-telescoop4,2enkelVK, Nederland, SpanjeObs. R. de los Muchachos, Can. Eil.1987
Southern Astrophys. Res. Telescope (SOAR)4,1enkelVS, BraziliëCerro Pachón, Chili2002
Niet opgenomen zijn telescopen die nog overwogen worden (zoals de Overwhelmingly Large Telescope (OWL), voorlopig opgeschort, zie ESO).

Referenties

  1. W. Patrick McCray: Giant telescopes, pag. 107
  2. Foto's zijn hier te zien. Zij zijn nog niet vrijgegeven onder de voor Wikipedia benodigde licentie.
  3. Tests begin on Canaries telescope BBC 14 July 2007. Gearchiveerd op 5 juli 2018.
  4. Website Gran Telescopio Canarias