Gabriela Ortiz

Gabriela Ortiz
Volledige naam Gabriela Ortiz Torres
Geboren 20 december 1964
Mexico-Stad
Land Vlag van Mexico MEX
Jaren actief 1985–
Stijl(en) operaBewerken op Wikidata
Opleiding gevolgd aan City University London
Faculty of Music – UNAM
Guildhall School of Music and Drama
Universiteit van LondenBewerken op Wikidata
Beroep(en) componist, muziekpedagoog
Instrument piano
Belangrijkste werken Altar de Cuerda, Yanga, Clara, Revolución diamantina
Prijzen en erkenningen Guggenheim-lidmaatschap (2004)Bewerken op Wikidata
Officiële website
(en) IMDb-profiel
(en) Discogs-profiel
(en) MusicBrainz-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Gabriela Ortiz Torres (Mexico-Stad, 20 december 1964) is een Mexicaanse componist en muziekpedagoog. Haar werk omvat orkest-, kamermuziek- en solocomposities, evenals muziek voor dans, theater en film. In 2025 ontving zij twee Grammy Awards: Best Classical Compendium en Best Contemporary Classical Composition voor Revolución diamantina. Voor de uitvoering van het stuk kreeg het Los Angeles Philharmonic Orchestra onder leiding van Gustavo Dudamel de Best Orchestral Performance-award. Ortiz was in het seizoen 2025-2026 composer in residence van Het Concertgebouw in Amsterdam.[1]

Biografie

Gabriela Ortiz werd geboren in een muzikale familie. Haar vader, Rubén Ortiz Fernández, was architect en gitarist, en haar moeder, María Elena Torres Alcarás, zangeres en amateurmuzikant. Zij waren medeoprichters van het ensemble Los Folkloristas, waardoor Ortiz al vroeg werd beïnvloed door Mexicaanse en Latijns-Amerikaanse volksmuziek. Haar moeder speelde piano en haar grootvader verzamelde klassieke en hedendaagse muziek.

Ortiz behoort tot de generatie vrouwelijke componisten die in de tweede helft van de 20e eeuw actief werd. Zij studeerde aan het Colegio de Ciencias y Humanidades en vervolgens compositie aan de Escuela Nacional de Música, waar zij lessen volgde bij Federico Ibarra. Daarnaast studeerde zij in de 'compositie-werkplaats' van het Conservatorio Nacional de Música onder leiding van Mario Lavista. Piano studeerde zij aan de Escuela Ollin Yoliztli in Mexico-Stad. Ortiz kreeg ook les van Daniel Catán.[2]

Met een beurs van de British Council vervolgde Ortiz haar studie bij Robert Saxton aan de Guildhall School of Music and Drama in Londen. In 1992 promoveerde zij in compositie en elektroakoestische muziek aan The City University of London, onder begeleiding van Simon Emmerson.

Kenmerkend voor haar muziek is de synthese van Europese traditie, hedendaagse muziek, jazz en Mexicaanse elementen, waaronder precolumbiaanse invloeden. Haar werk behandelt ook actuele thema's zoals milieu, racisme, seksisme en globalisering. Ze werkte samen met internationale orkesten zoals het New York Philharmonic, London Philharmonic Orchestra, BBC Scottish Symphony Orchestra, Royal Liverpool Philharmonic Orchestra en het Orquestra Sinfônica do Estado de São Paulo, en met dirigenten als Esa-Pekka Salonen, Louis Langrée en Carlos Miguel Prieto.[2] Ortiz doceerde compositie aan de muziekfaculteit van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico (UNAM). In februari 2019 trad zij toe tot de Academia de Artes van Mexico. Haar muziek wordt uitgegeven door Boosey & Hawkes.[2]

In het seizoen 2025-2026 was zij composer in residence van Het Concertgebouw in Amsterdam. Tijdens haar residentie presenteert zij onder meer een strijkkwartet geïnspireerd op een foto van de Mexicaanse fotograaf Graciela Iturbide en het werk Aroma Foliado, dat aansluit bij Mozarts Pruisische Strijkkwartetten. Voor de NTR ZaterdagMatinee componeert zij het stuk La Reina Roja (2027), gebaseerd op de Mayacultuur. Daarnaast verzorgt zij gastlessen aan het Conservatorium van Amsterdam.[3] In hetzelfde seizoen was Ortiz composer in residence van het Palau de la Música in Barcelona en het Philharmonia Orchestra in Londen.[1] In het seizoen 2024-2025 was Ortiz composer in residence bij Carnegie Hall, de Orquesta Sinfónica de Castilla y León en het Curtis Institute of Music.[2]

Werken

Ballet: Revolución diamantina

Revolución diamantina is een balletpartituur van Ortiz. Het werk werd uitgevoerd door het Los Angeles Philharmonic Orchestra onder leiding van Gustavo Dudamel en uitgebracht in 2024 op het label Platoon.

Het stuk is geïnspireerd op de Mexicaanse Glitter March van 2019, een feministisch protest tegen het toenemende aantal femicides in het land. De titel verwijst naar een actie waarbij demonstranten roze glitter naar de politiechef wierpen, uit protest tegen het uitblijven van maatregelen na de verkrachting van een vrouw door agenten. De concertversie van Revolución diamantina ging in première op 16 november 2023 in Los Angeles.

In 2025 ontving het album met Ortiz’ orkestwerken meerdere prijzen tijdens de 67e Grammy Awards. De Los Angeles Philharmonic Orchestra en Dudamel werden onderscheiden in de categorie Best Orchestral Performance en het album kreeg de prijs voor Best Classical Compendium. Ortiz won de Grammy voor Best Contemporary Classical Composition voor Revolución diamantina.[4]

Orkest en ensemble

  • Fronteras líquidas (2014)
  • Sinfonía coral Luz de lava (2010), ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico (UNAM)
  • Río Bravo (2009)
  • Altar de piedra, voor slagwerk en orkest (2003)
  • Puzzle-tocas, voor blazerskwintet (2002)
  • Patios (1988), voor orkest
  • Concierto Candela (1993), voor orkest en slagwerk
  • Atlas-Pumas (1995), voor marimba en viool
  • Zócalo-Bastilla (1996)
  • Magna Sin (1992)

Kamer- en solowerken

  • Altar de muertos, voor strijkkwartet en tape (1996)
  • Altar de neón, voor slagwerkkwartet en kamerorkest (1995)
  • El trompo, voor vibrafoon en tape (1994)
  • Concierto Candeal, voor slagwerk (1993)
  • Five Microetudes, voor tape (1992)
  • Cuarteto n.º 1 (1988)
  • Río de mariposas, voor twee harpen en steeldrum (1995)
  • Huitzil (1989), voor blokfluit
  • Divertimento (1985), voor klarinet solo

Opera

  • Únicamente la verdad (2004), video-opera in samenwerking met Rubén Ortiz-Torres
  • Ana y su sombra
  • Luciérnaga (2018), kameropera met libretto van Silvia Peláez. Ter gelegenheid van de Herdenking van het 50-jarig bestaan van de Studentenbeweging van het UNAM.

Film en theater

  • Por la libre (2000), regie Juan Carlos de Llaca
  • Fronterilandia (1995), regie Rubén Ortiz Torres
  • Síndrome de línea blanca (2003), regie Lourdes Villagómez.

Onderscheidingen

  • Beca de la Fundación en Memoria de John Simon Guggenheim (2004), voor Únicamente la verdad
  • Premio Nacional de Artes y Literatura, Secretaria de Educación Pública, Mexico (2016)
  • Medalla Mozart, Instituto Cultural Domecq (1996)
  • Premio Alicia Urreta (eerste prijs)
  • Beca Jóvenes Creadores, Fondo Nacional para la Cultura y las Artes
  • Erkenning van de Asociación de Críticos de Teatro y Música
  • Lid van de Academia de Artes van Mexico (2019)
  • Lid van El Colegio Nacional (2022)
  • Medalla Bellas Artes, Instituto Nacional de Bellas Artes y Literatura (INBAL) (2022)
  • Grammy Awards (2025): Best Classical Compendium, Best Contemporary Classical Composition, voor Revolución diamantina
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.