Femicide

Femicide, ook wel vrouwenmoord of feminicide (met name in België), is het doden van een vrouw of meisje omdat ze een vrouw of meisje is, en is een haatmisdrijf tegen vrouwen. 'Femicide' is een samenstelling van de Latijnse woorden fēm(ina)- (vrouw) en -icide (doodslag of moord). De term werd voor het eerst gebruikt in 1976 door feministische auteur Diana E. H. Russell[1] en kreeg meer bekendheid toen de term (in het Spaans vertaald als feminicidio) rond 2015 werd overgenomen door Mexicaanse vrouwenbewegingen en academici, om het hoge aantal vrouwenmoorden door mannen in Mexico nader te omschrijven.[2]
Verschillende definities
De nuances van de algemene term zijn afhankelijk van de context waarin de term wordt gebruikt, zowel in het Engels als in het Nederlands.[1] Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor femicide. Radford en Russell (in 1992), en ook Stout (in 1992), onderscheiden vijf benaderingen van de oorzaken:[1]
- Een feministische benadering, die de patriarchale overheersing aan de kaak stelt, bijvoorbeeld bruidsschat-gerelateerde moorden, eerwraak-misdaden en seksueel geweld.
- Een sociologische benadering, die zich richt op het onderzoek van de bijzondere kenmerken die femicide tot een fenomeen maken – men laat hierbij de relatie tussen dader en slachtoffer en het motief of de status van de dader buiten beschouwing.
- Een criminologische benadering, die femicides onderscheidt als een aparte categorie in moordonderzoeken. De definitie van femicide varieert bij deze benadering: soms gaat het om het doden van een vrouw boven de 18 jaar, soms boven de 15 jaar, en men definieert de daad vanuit "geweld" of "moord".
- Een mensenrechtenbenadering, die niet alleen moord maar ook andere extreme vormen van geweld tegen vrouwen omvat – bijvoorbeeld het ACUNS (academisch onderdeel van de Verenigde Naties (VN)) definieert femicide als een veelomvattend verschijnsel, waaronder moord, maar ook marteling, eerwraak, bruidsschatgerelateerde moord, kindermoord en geslachtsgebonden prenatale selectie, genitale verminking en mensenhandel.
- Een dekoloniale benadering, waarbij gevallen van vrouwenmoord worden onderzocht in de context van koloniale overheersing – deze benadering wordt met name (maar niet uitsluitend) gebruikt met betrekking tot vrouwenmoorden in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, onder andere in verband met eerwraak.
De onderzoekers concluderen in het licht van deze vijf verschillende benaderingen van vrouwenmoord dat het een complex sociaal verschijnsel is, dat macro-, meso- en microtheorieën vereist, naast veelzijdige verklaringen die aangepast zijn aan de specifieke sociaal-historische context en structuur tussen individuen onderling. Er is dus niet een specifieke oorzaak aan te wijzen, en daarom zal ook de aanpak divers moeten zijn.[3]
Volgens Saskia Belleman (die zich langjarig intensief met het onderwerp heeft beziggehouden) is het eenvoudiger: femicide is wanneer een vrouw niet doet wat een man wil (vaak haar man, volgens hem) en daarom wordt vermoord. Er is een sterke samenhang met machtverschillen in de maatschappij en opvattingen over de ondergeschikte rol van de vrouw. De oplossing ligt in het aanpakken van mannen, in het veranderen van hùn opvattingen en hùn gedrag. Ook bepleit ze invoering van een Nederlands equivalent van Clare's law.
Alternatieve benamingen
In berichtgeving rondom femicide vindt men veel alternatieve benamingen voor vrouwenmoord. Men spreekt dan over 'familiedrama', 'huiselijk geweld', 'crime passionnel', '(tragedie) in de relationele sfeer', 'eerwraak' of 'verkrachtingszaak met dodelijke afloop'.[4][5] Deze alternatieven geven onduidelijkheid over de verdere toedracht van de moord.[6] Aan femicide gaat vaak jarenlang misbruik vooraf, en een op de tien vrouwen wordt actief gestalkt voorafgaand aan de moord.[7][8]
Het absolute aantal mannen dat slachtoffer is van moord is hoger, maar het gaat vaker over afrekeningen in het criminele circuit of uit de hand gelopen vechtpartijen.[7] In zo'n 4% van de gevallen gaat het om moorden gepleegd door intimi, terwijl ongeveer de helft van de moorden op vrouwen wordt gepleegd door intimi.
Signalen Femicide
Femicide is een van de meest voorspelbare vormen van geweld[9] tegen vrouwen en wordt vaak voorafgegaan door een herkenbaar patroon. In veel gevallen is sprake van structurele en aanhoudende vormen van partnergeweld, waarbij signalen en risicofactoren zich stap voor stap opstapelen. Deze kunnen variëren van emotionele en fysieke mishandeling tot controle, isolatie, bedreiging en stalking. Hoewel de aanloop naar femicide overeenkomsten vertoont, heeft elk geval zijn eigen context en achtergrond. De motieven en vormen van geweld verschillen per situatie en ook de achtergronden van de slachtoffers lopen uiteen. Femicide treft vrouwen ongeacht afkomst, sociale klasse of religie.[9]
De aanloop naar femicide verloopt vaak volgens een herkenbaar patroon dat zich in meerdere fases kan ontwikkelen. Onderzoekers en hulporganisaties signaleren acht veelvoorkomende stappen in de dynamiek tussen pleger en slachtoffer:[9][10]
- Relatieverleden: Plegers van partnergeweld vertonen vaak in eerdere relaties al controlerend en agressief gedrag. Dit wijst op een structureel patroon, eerder dan een incident gebonden aan één partner.
- Snelle verbintenis: De relatie ontwikkelt zich uitzonderlijk snel. De dader overlaadt zijn partner met aandacht en cadeaus, en probeert haar snel emotioneel of praktisch aan zich te binden. Deze verbintenis wordt later als “bezit” beschouwd.
- Leven met controle: De partner ervaart geleidelijke maar toenemende controle en isolatie. De relatie voelt verstikkend en is vaak moeilijk te beëindigen door emotionele, psychologische of praktische barrières.
- Ingrijpende gebeurtenis: Een trigger, zoals een relatiebreuk of baanverlies, werkt als katalysator. Deze gebeurtenissen versterken gevoelens van verlies van controle bij de pleger.
- Escalatie: De dader probeert de controle te herwinnen, vaak via bedreiging, fysiek geweld of stalking. Soms keert de relatie tijdelijk terug naar fase 3, maar dit leidt zelden tot structurele verbetering.
- Verandering in denken: De pleger weigert zich neer te leggen bij het verlies van de relatie. Gevoelens van afwijzing en vernedering kunnen omslaan in haat, waarbij de vrouw niet langer als partner, maar als vijand of ‘schuldige’ wordt gezien.
- Moordplannen: In deze fase ontstaan concrete plannen. De dader onderzoekt methodes om de partner om het leven te brengen, zoals vergiftiging, wurging of het gebruik van wapens.
- Moord en mogelijke zelfdoding: De femicide wordt gepleegd. In sommige gevallen pleegt de dader daarna ook zelfmoord of brengt hij ook kinderen of andere gezinsleden in gevaar.
Vormen van femicide
Volgens het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) zouden we zeker zes vormen van femicide kunnen onderscheiden:[11][12]
- moord door intieme partners
- de seksuele moord
- moord op vrouwen boven de 65
- femicide-suïcide (waarbij de mannelijke dader de vrouw doodt en daarna zichzelf, soms ook de kinderen, familicide)
- femicide gericht op tieners
- de vormen van femicide die niet onder de eerste vijf kopjes vallen, waaronder moord op vrouwelijke sekswerkers, moord op vrouwen in conflictsituaties en moord op lesbische vrouwen
Cijfers
Wereldwijd stierven in 2012 meer dan 43.600 vrouwen door toedoen van hun partner, ex-partner of familielid, volgens het United Nations Office on Drugs and Crime, die over onder andere dit onderwerp rapporteert.[13] Als vergelijking en context noemt de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa in hun rapport naast deze cijfers wereldwijd voor datzelfde jaar 11.133 doden door terrorisme.[14] Het European Data Journalism Network noemt Duitsland, Italië, en Groot-Brittannië als de drie landen met de hoogste femicide-cijfers van Europa in 2017, met respectievelijk 210, 128 en 109 doden per jaar. In 2015 vielen in Frankrijk 142 doden door femicide, in 2019 waren dat er 146.[15][16] Wordt het aantal doden afgezet tegen het aantal inwoners van het land, dan is het aantal vrouwenmoorden het hoogst in Montenegro, Letland, Litouwen en Tsjechië. Ook Hongarije, Bosnië en Kroatië hebben een hoger aantal femicide-gevallen dan het Europees gemiddelde.[15] Uit dertien Europese landen zijn geen data opgenomen in de database. In Denemarken, Griekenland, Luxemburg, Litouwen, Malta en Polen worden data over femicide daadwerkelijk niet verzameld.
Istanbul-Conventie
Het verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (ook bekend als de Istanbul-Conventie, oftewel het Verdrag van Istanbul) is een mensenrechtenverdrag van de Raad van Europa (RvE) tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld dat werd opengesteld voor ondertekening op 11 mei 2011 te Istanboel. Het verdrag streeft naar de preventie van geweld, de bescherming van (potentiële) slachtoffers en "naar het beëindigen van de straffeloosheid van de daders".[17] De Conventie trad op 1 augustus 2014 in werking.[17] Per maart 2019 hebben 46 landen en de Europese Unie de Conventie ondertekend.[17]
Verlaten van de conventie door Turkije
Op 12 maart 2012 was Turkije het eerste land dat de Conventie ratificeerde, maar op 20 maart 2021 heeft het land het verdrag verlaten. Vanuit conservatieve hoek was er al langere tijd kritiek op de inhoud van het akkoord. Zo zou het afbreuk doen aan Turkse normen en waarden over familie en daardoor juist geweld in de hand werken. Ook vinden critici dat het principe van gendergelijkheid in het verdrag homoseksualiteit promoot.[18]
Protesten

Wereldwijd wordt er sinds de eerste demonstraties in Mexico in 2015 in toenemende mate aandacht gevraagd voor femicide, onder andere met demonstraties.[19][20]
Door de wereldwijde coronapandemie kozen mensen er in 2021 vanwege het besmettingsgevaar door COVID-19 voor om niet zelf de straat op te gaan. In plaats daarvan werden rode schoenen als symbool op pleinen gezet. Dit gebeurde onder andere in Istanboel met een kunstwerk van 440 schoenen door Vahit Tuna. Ook op de Dam in Amsterdam werden op 10 april 2021 zeventig rode schoenen neergezet als reactie op het verlaten van de Istanbul-Conventie door Turkije: een voor elke vrouw die vanaf 1 januari 2021 tot die dag in Turkije werd vermoord.[21]
Nederland
In Nederland gaat het om zo'n veertig geregistreerde gevallen per jaar.[22] De cijfers zijn niet eenduidig; het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houdt cijfers bij van het aantal gevallen van moord of doodslag, en in beperkte mate van de onderliggende motieven, maar niet specifiek van femicide-gevallen.[23] Daarnaast is er de kanttekening te maken dat de juridische verhouding van dader-slachtoffer centraal staat binnen de rechtspraak en er ook gevallen buiten de boot vallen: mensen die nooit geregistreerd hebben gestaan als partner of ongetrouwd zijn, tellen niet mee in de cijfers.[4] Wat ook niet meetelt is "[g]edwongen zelfdoding", als een vrouw door huiselijk geweld het leven dermate zuur wordt gemaakt dat ze geen andere mogelijkheid ziet dan levensbeëindiging. Als dit strafbaar gesteld wordt (zoals in het VK) "komen er nog eens tweehonderd vrouwenmoorden bij" (per jaar) volgens advocaat Ingrid Vledder.[24][25]
Ten tijde van de zaak Hümeyra (een zestienjarige die vermoord werd door een stalkende ex-vriend, ondanks herhaald contact met de politie) was er enige aandacht voor femicide, maar "Een Nationale Coördinator Huiselijk Geweld die zorgt voor regie, monitoring en afstemming, waarop verschillende organisaties en ik al jaren hameren, wilde de minister niet aanstellen," volgens toenmalig Kamerlid Kirsten van den Hul. "Zo'n landelijke coördinator is er wel voor discriminatie, mensenhandel en antisemitisme, maar kennelijk vond hij huiselijk geweld niet belangrijk genoeg. De portefeuille valt nu onder vier ministeries. Bij VWS ligt de coördinatie; daarnaast zijn ook Justitie en Veiligheid, SZW en OCW betrokken. Maar er is weinig samenwerking en afstemming."[26]
Het onafhankelijk toezichthoudend orgaan GREVIO ("Groep van deskundigen inzake actie tegen geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld"), dat de uitvoering van het Verdrag van Istanbul evalueert, constateerde in haar rapport van 15 november 2019 (gepubliceerd 20 januari 2020) dat Nederland bij het verminderen van geweld tegen vrouwen in veel opzichten achterbleef. De door de overheid voorgeschreven genderneutraliteit leidt ertoe dat "partnergeweld tegen de vrouw door de mannelijke partner verhuld [wordt] als probleem onder gelijken. Dit belemmert het waarborgen van strafrechtelijke verantwoording, wat een van de belangrijkste doelstellingen van het Verdrag van Istanbul is." GREVIO constateert dat het Openbaar Ministerie in de meeste zaken van partnergeweld van verdere strafvervolging afziet. Niettemin zette Renée Römkens, hoogleraar Gender Based Violence aan de Universiteit van Amsterdam, het dodelijk geweld tegen vrouwen als maatschappelijk probleem op de kaart in haar afscheidscollege onder de titel Een hete aardappel.[27]
In Nederland wordt sinds april 2025 de Nederlandse Femicide Monitor gebruikt om vrouwenmoord systematisch in kaart te brengen. Dit wetenschappelijke onderzoeksproject, ontwikkeld aan de Universiteit Leiden, verzamelt en analyseert gegevens over alle gevallen van moord en doodslag met vrouwelijke slachtoffers over een meerjarige periode. De monitor combineert statistische gegevens met informatie uit politie- en justitiële bronnen, mediaberichtgeving en, waar mogelijk, interviews met nabestaanden. Door patronen, context en risicofactoren zichtbaar te maken, beoogt de Femicide Monitor bij te dragen aan het maatschappelijke en beleidsmatige debat over femicide en aan de ontwikkeling van preventieve maatregelen.[28] De Nederlandse Femicide Monitor sluit tevens aan bij internationale initiatieven die gericht zijn op het systematisch registreren en analyseren van vrouwenmoord.[29] Omdat er internationaal en nationaal geen eenduidige wetenschappelijke definitie van femicide bestaat, omvat de Nederlandse Femicide Monitor alle gevallen van vrouwenmoord.[28]
Lijst van vrouwen die zijn vermoord door (ex-)partner in Nederland
De datums zijn van de moord of van de ontdekking van het lichaam.
In sommige gevallen in deze lijst is de (ex-)partner verdacht, en nog niet veroordeeld:
- 23 december 2025 – Zaltbommel – Ismat (33)[30][31]
- 14 december 2025 – Beuningen – Nelleke Heukers (64)[32]
- 2 oktober 2025 – Lent – Susanne (45)[33][34][35]
- 2 oktober 2025 – Purmerend – Onbekend (50)[36][37]
- 24 augustus 2025 – Assen – Ida (72)[38]
- 8 augustus 2025 – Veldhoven – Onbekend (34)[39]
- 1 augustus 2025 – Schiedam – Onbekend (36)[40]
- 18 juli 2025 – Vlijmen – Jessica Brants (38)[41]
- 15 juli 2025 – Gouda – Joeweela de Gelder (39)[42]
- 29 oktober 2024 - Hardenberg - Tonnie (53)[43][44]
- 8 oktober 2024 – Winterswijk - Sanne Hertgers (31)[45][46][47]
- 13 augustus 2024 – Groningen – Rosaria (58)[48]
- 27 juli 2024 – Roosendaal – Chantal (23)[49][50]
- 18 juli 2024 - Zoetermeer - Jihaneve Fitz-James (22)[51]
- 5/6 juli 2024 - Rotterdam - Onbekend (28)[52][53]
- 24 mei 2024 – Goirle – Miranda van Lieshout (43)[54]
- 5 mei 2024 – Nieuwediep/Groningen – Sandra Klinker (30)[48]
- 4 mei 2024 – Amsterdam – Eugenia Tonchtcheva (56)[55]
- 10/11 april 2024 – Roosendaal – Mariola Lesniak (47)[56]
- 16 maart 2024 - Mierlo - Ayat (35)[57][58]
- 21 februari 2024 – Winsum – Jet (17)[48]
- 4 februari 2024 – Eindhoven – Nevin (36) [59][60]
- 1 januari 2024 – Loenen aan de Vecht – Femke Seegers - van Rossum (34)[61][62]
- 2 december 2023 – Heemskerk – Monika (60)[63]
- 22 maart 2023 – Apeldoorn – Sylvia Steunenberg (45)[64]
- 24 februari 2023 – Rotterdam – Khadija (53)[65]
- 24 januari 2023 – Utrecht – Rubia Egers (52)[66]
- 18/19 november 2022 – Hoogeloon – Silvana Heber (36)[67]
- 12 juni 2022 – Reuver – Sawsan Mhamdi (35)[68]
- 3 april 2022 – Appingedam – Yerma Story (30)[48]
- 6 maart 2022 – Leeuwarden – Mieke Oort (21)[48]
- 24 november 2021 – Weert – Laura Skoczylas (24)[69]
- 7 november 2021 – Muntendam – Nathalie de Meer (50)[48]
- 28/29 september in 2021 – Voorthuizen – Sihem Ouazil (34)[70][71]
- 8 september 2021 – Den Bosch – Clarinda van den Bersselaar (34)[45][72]
- 15 mei 2021 – Volendam – Eva Veerman (28)[45][73]
- 14 maart 2021 – Groningen – Cindy Woo (46)[48]
- 23 juni 2020 – Ede – Shelley Bosch (22)[45][74]
- 15 mei 2020 – Made – Gea Godwaldt (48)[45][75]
- 17 juni 2019 – De Groeve – Marion (59)[48]
- 27 februari 2019 – Leens – Fyori Neraya Michael (23)[48]
- 18 december 2018 – Rotterdam – Hümeyra Ergincanli[76][77]
- 11 juli 2018 – Utrecht – Laura Korsman (24)[45][78][79]
- 13 oktober 2017 – Haren – Nebyat (23)[48]
- 7 januari 2016 – Amsterdam – Susanna Boon (51)[80][81][a]
- 5 november 2015 – Veendam – Hilly Rogaar (38)[48]
- 23 januari 2014 – Hengelo – Sharmila Kanhai (27)[45][82]
- 30 oktober 2013 – Leiderdorp – Nalini Bhoelai (30)[45][83][b]
- 23 juli 2013 – Zevenaar – Wendy Rutjes (30)[45][84]
- 2 juli 2013 – Roden – Annemieke van Dijk (17)[45][48][85]
- 1 juni 2011 – Groningen – Daniëlle Hezemans (20)[48]
- 21 maart 2010 – Groningen – Fatma Abdelaziz (35)[48]
- 10 januari 2010 – Siddeburen – Ilham Benchelh (36)[48]
- 24 april 2007 – Groningen – Tessa Klaver (19)[48]
- 2 december 2006 – Amsterdam – Nadine Beemsterboer (20)[45][86]
- 21 juni 2005 – Groningen – Necat Zhindi (25)[48]
- 15 juni 2003 – Wagenborgen – Linda Haan (35)[48]
- 20 februari 2002 – Tilburg – Jolanda Horvers (32)[45][87]
- 7 augustus 2001 – Nietap – Anita Hoogeveen (40)[48]
- 12 december 1996 – Hoogezand – Gonda Drent (30)[48]
- 19 januari 1993 – Den Haag – Linda Rijsbergen (22)[45][88]
België
De monitoring van officiële femicidecijfers in België is beperkt tot administratieve data van het parket en de Belgische politie. Net zoals in Nederland, zorgt dit ook in België voor beperkte data: de gegevens die verzameld worden bevatten voornamelijk informatie over het soort misdrijf, zoals moord of doodslag, en de dader. Er is slechts beperkte tot geen informatie over de slachtoffers.[89] Omwille van verschillende beperkingen van deze data werd in 2017 het platform Stop Feminicide opgericht om femicide ook inofficieel te monitoren.[89][90] Het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) raadt België, net als de andere Europese lidstaten, dan ook aan om een duidelijke definitie op te stellen en een uitgebreide dataverzameling rond femicide in te voeren, die ook informatie omvat over de relatie tussen het slachtoffer en de dader. Ze raden tevens aan om deze data op te splitsen volgens geslacht.[89]
Om een beter zicht te krijgen op femicide in België werd in het Nationaal Actieplan tegen Gendergerelateerd Geweld (NAP) 2021-2025 meer aandacht besteed aan het onderwerp.[91][92] In navolging van dit NAP werd er op initiatief van Staatssecretaris voor Gendergelijkheid Sarah Schlitz op 28 oktober 2022 een wetsontwerp voor een kaderwet goedgekeurd door de Ministerraad, om dodelijk geweld op vrouwen beter te registreren.[90] Het wetsontwerp inzake de preventie en de bestrijding van femicides, gendergerelateerde doding en het geweld dat daaraan voorafgaat, voorziet dat femicide gedefinieerd zal worden en er duidelijke indicatoren worden ontwikkeld om dit te meten. Er zijn geen wijzigingen gepland binnen het strafwetboek, wat betekent dat femicide geen apart misdrijf wordt.[93][94] Men benadrukt dat dit eerste ontwerp van de kaderwet nog geen finale versie is. Anno 2023 worden er nog verschillende adviezen ingewonnen, onder meer het advies van 23 januari 2023 door het Controleorgaan op Politionele Informatie,[95] die het wetsontwerp nog kunnen wijzigen. Nadien dient het nog gestemd te worden door het federaal parlement.[96]
Lijst van vrouwen die zijn vermoord door hun vriend of (ex-)partner in België
De datums zijn van de moord of van de ontdekking van het lichaam.
- 3 december 2024 – Schaarbeek – Diana G. (36)[97]
- 1 december 2024 – Herentals – Joke Buts (46)[97]
- 27 november 2024 – Blankenberge – Martine V.T. (72)[97]
- 15 november 2024 – Elsene – Sylwia (40)[97]
- 13 november 2024 – Zwijndrecht – Marijke Meiresonne (51)[97]
- 4 november 2024 – Yvoir – Tigisti Hagos (22)[97]
- 9 oktober 2024 – Evere – Souad (40)[97]
- 23 september 2024 – Kinrooi – Sabine Hoeben (42)[97]
- 18 september 2024 – Lillois – Typhaine Pé (17)[97]
- 12 augustus 2024 – Mechelen – Véronique Wazolao (53)[97]
- 24 juni 2024 – Namen – Françoise Dessy (48)[97]
- 30 mei 2024 – Ans – Hélène Gosset (45)[97]
- 18 mei 2024 – Borgerhout – Eman Al-Shagdari (39)[97]
- 14 mei 2024 – Molenbeek – Muriel Borré (55)[97]
- 7 mei 2024 – Aarlen – Mélissa Ansel (37)[97]
- 11 april 2024 – Evere – Hasmik B. (40)[97]
- 11 april 2024 – Zerkegem – Monika Pottier (74)[97]
- 10 april 2024 – Ronse – Lydia Gryson (55)[97]
- 1 april 2024 – Ronse – Godelieve Aelbrecht (69)[97]
- 1 april 2024 – Beerzel – Maria G. (43)[97]
- 20 februari 2024 – Angre – Laurence Debève (54)[97]
- 15 februari 2024 – Gruitrode – Ingrid Clerens (54)[97]
- 1 februari 2024 – Roeselare – Marie-Anne Brackx (43)[97]
- 3 januari 2024 – Waregem – Stéphanie Demeyere (43)[97]
- 4 december 2022 – Marke – Heidi Braye (52)[98]
- 3 december 2022 – Dendermonde – Cennet K. (28)[98]
- 7 november 2022 – Schaffen – Myriam Nivarlet (59)[98]
- 27 oktober 2022 – Brussel – Teresa R. (23)[98]
- 12 oktober 2022 – Sint-Gillis – Meryeme X. (60)[98]
- 19 september 2022 – Mont-sur-Marchienne – Delphine Kulcsar (51)[98]
- 17 september 2022 – Leuven – Ann D. (56)[98]
- 10 september 2022 – Sprimont – Madisson H. (27)[98]
- 7 september 2022 – Antwerpen – Khadouj Ouad (52)[98]
- 1 augustus 2022 – Saint-Léger – Véronique Favorel (53)[98]
- 12 juli 2022 – Kinrooi – Marly Schapendonk (35)[98]
- 25 juni 2022 – Berlare – Sandra Bellaccomo (32)[98]
- 24 maart 2022 – Kraainem – Magali W. (46)[98]
- 24 maart 2022 – Kraainem – Coline P. (17)[98]
- 22 maart 2022 – Willebroek – Flavienne Van den Broeck (57)[98]
- 28 februari 2022 – Awans – Candice Harray (44)[98]
- 21 februari 2022 – Trazegnies – Lamia Hadji (22)[98]
- 19 februari 2022 – Jumet – Lucia Valentini (58)[98]
- 8 februari 2022 – Gesves – Yohanne G. (40)[98]
- 3 februari 2022 – Waregem – Rosa Arnou (87)[98]
- 25 januari 2022 – Keerbergen – Julienne Pauwels (73)[98]
- 12 januari 2022 – Heusy – Anita F. (57)[98]
Zie ook
Film
Aanvullende literatuur
- Tessel ten Zweege, Femicide: Tot de dood ons scheidt, Uitgeverij De Geus (2023, ISBN 9789044548365)
Externe links
- FEMMYcide
- (en) FEMMYcide
- (en) Femicide Watch
- (en) Website Verdrag van Istanbul, bij de Raad van Europa
- (en) Leden van GREVIO
- Evaluatierapport GREVIO over Nederland, aangeboden aan de Tweede Kamer in 2020
- Stop Feminicide
- Sarah Schlitz: stop feminicide
- RoSa vzw: Femicide
- Fase 8: Femicide: vierdelige tv-serie van Henk van der Aa en Jessica Villerius (2026)
- Voetnoten
- Referenties
- 1 2 3 (en) Corradi C, Marcuello-Servós C, Boira S, Weil S. (februari 2016). Theories of femicide and their significance for social research. Current Sociology 64 (7): 975-995. DOI:10.1177/0011392115622256.
- ↑ Heriberto Paredes, Waarom blijven vrouwenmoorden toenemen in Mexico?. MO* (23 januari 2019). Gearchiveerd op 11 april 2021. Geraadpleegd op 14 mei 2021.
- ↑ Deputy Secretary-General A. Mohamed, Amid Rising Femicide, Proportion of Women Killed Grows as Overall Murder Rates Fall, Deputy Secretary-General Tells Spotlight Initiative Event. Verenigde Naties (26 september 2019). Gearchiveerd op 12 september 2022. Geraadpleegd op 12 september 2022.
- 1 2 Joyce Brekelmans en Hasna El Maroudi, In Nederland sterft elke 10 dagen een vrouw als gevolg van huiselijk geweld. OneWorld (24 november 2020). Gearchiveerd op 3 mei 2021. Geraadpleegd op 14 mei 2021.
- ↑ Anne Dirks, Waarom we het over femicide moeten hebben: vrouwenmoord. Elle (22 oktober 2019). Gearchiveerd op 11 april 2021. Geraadpleegd op 13 mei 2021.
- ↑ Nina Bernaerts, Moord op Ilse Uyttersprot is 13de vrouwenmoord van het jaar, maar dit is “slechts het topje van de ijsberg”. Het Nieuwsblad (5 augustus 2020). Gearchiveerd op 3 mei 2021. Geraadpleegd op 20 mei 2021. “De Vrouwenraad is niet te spreken over de moord op politica Ilse Uyttersprot. Als de woorden 'passie' of 'liefde' vallen, steigert voorzitster Magda De Meyer. “Dit heeft niets met passie te maken. Dit heeft te maken met controle hebben over iemand.” Ze pleit dan ook voor een betere registratie en een strengere bestraffing van geweld op vrouwen binnen een relatie.”
- 1 2 Daphne van Paassen, In Nederland is vrouwenmoord een probleem, net als in de rest van Europa. Maar hier gaat niemand de straat op
. de Volkskrant (5 maart 2021). Gearchiveerd op 30 augustus 2023. Geraadpleegd op 20 augustus 2025. - ↑ (en) Tara N. Richards, Lane Kirkland Gillespie, M. Dwayne Smith (17 oktober 2013). An Examination of the Media Portrayal of Femicide–Suicides: An Exploratory Frame Analysis. Feminist Sociology 9 (2014) (1). DOI:10.1177/1557085113501221.
- 1 2 3 Intieme terreur en femicide. Expertisecentrum huiselijk geweld en kindermishandeling. Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Wat kan ik doen om femicide te voorkomen?. www.politie.nl. Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ (en) Defining and identifying femicide: a literature review - hoofdstuk 4.1. Types of femicide discussed in the research (pdf) 14-16. European Institute for Gender Equality (23 november 2021). Geraadpleegd op 28 december 2025.
- ↑ (en) Defining and identifying femicide: a literature review. European Institute for Gender Equality (23 november 2021). Geraadpleegd op 28 december 2025.
- ↑ (en) Systematic collection and documentation of killing of women and girls needed to combat femicide, say participants of symposium in Vienna. United Nations Office on Drugs and Crime (28 november 2016). Gearchiveerd op 19 mei 2021. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
- ↑ (en) Combating violence against women in the OSCE region. Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (augustus 2017). Gearchiveerd op 29 juli 2021. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
- 1 2 (en) European Data Journalism Network, Femicide in Europe is a widespread issue. European Data Journalism Network. Gearchiveerd op 19 mei 2021. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
- ↑ Daan Kool, Toenemende vrouwenmoord in Frankrijk schudt feminisme op: 'Papa heeft mama vermoord met een mes'. de Volkskrant (31 augustus 2020). Gearchiveerd op 11 april 2021. Geraadpleegd op 20 mei 2021. “Nu steeds meer Franse vrouwen worden vermoord door hun partner of ex − 146, vorig jaar − flakkeren feministische protesten op in Frankrijk, ook tegen seksueel geweld en seksisme. We liepen mee met de actiegroep Collages Féminicides.”
- 1 2 3 Full list: Chart of signatures and ratifications of Treaty 210. Raad van Europa. Gearchiveerd op 4 maart 2017. Geraadpleegd op 20 mei 2021.
- ↑ Turkije trekt zich terug uit vrouwenrechtenverdrag. demorgen.be (20 maart 2021). Gearchiveerd op 20 mei 2021. Geraadpleegd op 28 maart 2021.
- ↑ (en) Mexican women have been physically, sexually abused for participating in protests. National Broadcasting Company (NBC) News (10 maart 2021). Gearchiveerd op 19 mei 2021. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
- ↑ (en) In pictures: Global protests denounce violence against women. British Broadcasting Corporation (BBC) (26 november 2019). Gearchiveerd op 19 mei 2021. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
- ↑ Rode hakken op de Dam voor meer aandacht voor geweld tegen vrouwen. NU (10 april 2021). Gearchiveerd op 19 mei 2021. Geraadpleegd op 19 mei 2021.
- ↑ Daphne van Paassen, In Nederland is vrouwenmoord een probleem, net als in de rest van Europa. Maar hier gaat niemand de straat op. de Volkskrant (5 maart 2021). Gearchiveerd op 14 mei 2021. Geraadpleegd op 20 mei 2021. “Bijna elke acht dagen wordt in Nederland een vrouw vermoord omdat ze vrouw is.”
- ↑ Helft minder slachtoffers moord en doodslag in 20 jaar. Centraal Bureau voor de Statistiek. Gearchiveerd op 11 april 2021. Geraadpleegd op 13 mei 2021.
- ↑ Ariane Hendriks en Ingrid Vledder (2025). Met liefde heeft het niets te maken: Over het herkennen en stoppen van intieme terreur. Cargo. ISBN 9789403136240.
- ↑ Daphne van Paassen, Hoe de rechtskloof een rol speelt bij femicide. Wetten geworteld in het patriarchaat
. De Groene Amsterdammer (7 januari 2026). Gearchiveerd op 15 januari 2026. Geraadpleegd op 22 januari 2026. - ↑ Astrid Theunissen, Moord op vrouwen is structureel, ook in Nederland. Femicide is geen incident. Vrij Nederland (3 maart 2022). Geraadpleegd op 22 januari 2026.
- ↑ Oostveen, Margriet, Profiel - Renée Römkens - De vrouw die femicide agendeerde
. de Volkskrant (8 mei 2023). Gearchiveerd op 15 mei 2023. Geraadpleegd op 15 mei 2023. - 1 2 De Nederlandse Femicide Monitor. Universiteit Leiden. Geraadpleegd op 1 januari 2026.
- ↑ van der Elsen, Julia, ‘Kinderen worden te weinig gezien als slachtoffers van femicide’. Universiteit Leiden (19 november 2025). Geraadpleegd op 1 januari 2026.
- ↑ Vrouw overleden na geweldsincident in woning in Zaltbommel. www.politie.nl (24 december 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Schuurmans, Lisa; Brigit Groeneveld, "Aangehouden man (42) is partner van overleden vrouw (33) in Zaltbommel", Algemeen Dagblad, 24 december 2025. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Nicolasen, Nanne, "Monumentje voor de deur, verdachte zit nog vast: dit is wat we nu weten over de dood van Beuningse Nelleke (64)", De Gelderlander, 16 december 2025. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Susanne werd vermoord, ondanks hulp politie en Veilig Thuis bij 'uitmaken'. Omroep Gelderland (22 november 2025). Geraadpleegd op 30 december 2025.
- ↑ Man verdacht van doden vrouw Lent had eerder een huisverbod
. De Telegraaf (3 oktober 2025). Geraadpleegd op 4 oktober 2025. - ↑ Vrouw overleden na steekincident in Lent, man opgepakt. NOS Nieuws (3 oktober 2025). Geraadpleegd op 4 oktober 2025.
- ↑ Slachtoffer steekpartij Purmerend is vrouw (50), buurt in shock. NH (omroep) (3 oktober 2025). Geraadpleegd op 4 oktober 2025.
- ↑ Vrouw (50) doodgestoken in huis in Purmerend, 53-jarige man aangehouden. NOS Nieuws (3 oktober 2025). Geraadpleegd op 4 oktober 2025.
- ↑ Molenaar, Danielle; Annemiek Meijer, "Epko F. (80) uit Assen dumpt lichaam van vermoorde vrouw Ida (72) op zijn favoriete visplek in kanaal", Dagblad van het Noorden, 2 december 2025. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Vrouw (34) dood gevonden in huis, man aangehouden door politie. Omroep Brabant (8 augustus 2025). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Update: Overleden vrouw in woning Rotterdamsedijk. www.politie.nl (6 augustus 2025). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Vrouw overlijdt aan verwondingen geweldsincident; man aangehouden. www.politie.nl (18 juli 2025). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Slachtoffer dodelijke schietpartij Gouda is 39-jarige vrouw. nos.nl (15 juli 2025). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Vrouw overleden na steekincident op straat in Hardenberg, gewonde man aangehouden. RTV Oost (29 oktober 2024). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ 'Verdachte moord in Hardenberg mishandelde ook zijn dochter'. RTV Oost (6 februari 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 FEMICIDE – portretten. Stichting Open mind. Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Kamerman, Sheila, "‘Sanne zat vast in een relatie van intieme terreur’, zegt vader Wim over zijn vermoorde dochter", NRC, 4 augustus 2025. Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Schut, Marjolein, Wim verloor zijn dochter Sanne door femicide: ‘Ze is eerst mentaal vermoord, daarna fysiek’. Pointer (19 maart 2025). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Darwinkel, Geert Jan, Dood van Jet is klassiek geval van femicide, net als de moord op deze 20 vrouwen. www.rtvnoord.nl (16 maart 2025). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Dode vrouw gevonden in huis: partner meldt zich bij politie. Omroep Brabant (28 juli 2024). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ 14 jaar cel en tbs met dwang geëist voor doodslag op vriendin: ‘Typisch voorbeeld van intieme terreur’. Openbaar Ministerie (20 november 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Hooijer, Martijn, 'Stop! Hou op! Want je vermoordt me!': Jihaneve (22) afgeslacht door vader van haar baby. Omroep West (16 juli 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Verspeek, Paul, Acht jaar cel en tbs voor doden eigen vrouw: ‘Pijnlijk hoe hij nabestaanden toesprak’. Rijnmond (21 mei 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Koopen, Daan, "A. (36) krijgt acht jaar cel en tbs voor wurgen van zijn vrouw terwijl baby lag te slapen", Algemeen Dagblad, 21 mei 2025. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Bouma, Cor, Familie zal nooit weten waarom Miranda dood moest na zelfmoord van ex. Omroep Brabant (25 juni 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Vugts, Paul, "16 jaar cel voor ‘gruwelijk’ doodsteken vriendin in huis in binnenstad Amsterdam", Het Parool. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Buitendijk, Evy, "Mariola (47) bezweek door messteken van haar vriend: rechtbank legt hogere straf op dan geëist", Algemeen Dagblad, 5 juni 2025. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Vrouw doodgestoken door partner in Mierlo, kinderen gewond naar ziekenhuis. NOS (16 maart 2024). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Bouma, Cor, Vader steekt voor ogen van zijn kinderen hun moeder dood: 18 jaar cel. Omroep Brabant (5 november 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Ontwikkelingen in onderzoek naar dood neergestoken vrouw. www.politie.nl (4 februari 2024). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ OM eist 22 jaar cel voor moord op Nevin (36). studio040.nl. Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Eerste vrouwenmoord van 2024: 'Partner vermoordt moeder van twee kinderen'. Hart van Nederland (20 juni 2024). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Familie van overleden Femke uit Loenen aan de Vecht: 'Speculaties maken het extra zwaar'. Hart van Nederland (20 juni 2024). Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- ↑ Jak, Thomas, OM: Huiselijk geweld voorafgaand aan dood 60-jarige vrouw uit Heemskerk. NH Nieuws (4 september 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Deurloo, Marjolein, Jeremy doodde ex en ‘dumpte’ lichaam: ‘Hij doet niets anders dan liegen’. Omroep Gelderland (8 april 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Verspeek, Paul, Khalid stak zijn vrouw met 42 messteken dood: ‘Het was een ongeluk’. Rijnmond (14 november 2024). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Gerling, Marco, "‘Jur’ wil nieuwe verklaringen afleggen over doodsteken partner Rubia: ‘Ik had angst’", Algemeen Dagblad, 6 december 2023. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Bouma, Cor, Marlon B. wurgt en begraaft zijn ex Silvana: 24 jaar celstraf voor moord. Omroep Brabant (15 februari 2024). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ "14 jaar cel voor opzettelijk doden van echtgenote in Reuver en het wegmaken van haar lijk", de Rechtspraak, 13 december 2024. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Schmidt, Erwin, Elf jaar celstraf en tbs voor wurgen 24-jarige Poolse in Weert: ‘Voor Laura zijn het helse laatste minuten geweest’. De Limburger (13 maart 2024). Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Charel P. (40) uit Baarn krijgt 11,5 jaar cel voor doodslag op vriendin. RTV Utrecht (8 april 2025). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Ozinga, Riks, Dode vrouw in auto Eemnes door Baarnse vriend gewurgd in vakantiehuis in Voorthuizen. RTV Utrecht (19 januari 2022). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Veertien jaar cel en tbs geëist na doodsteken ex-vriendin: ‘Clarinda had geen schijn van kans’ - Nieuwsbericht - Openbaar Ministerie. Openbaar Ministerie (12 mei 2022). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ ‘Zo draag ik haar altijd bij me, ín mijn hart en óp mijn hart’. Nieuw-Volendam (22 december 2022). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ 24-jarige Edenaar krijgt 10 jaar cel en tbs voor moord op de 22-jarige Shelley Bosch uit Ede. Ede Nieuws (26 juli 2021). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Verrips, Sander, "Laura (25) verloor haar moeder door moord, vijf jaar later slaat noodlot weer keihard toe", de Gelderlander, 4 juli 2025. Gearchiveerd op 27 december 2025. Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Kamerman, Sheila; Eppo König, "Het laatste jaar van Hümeyra, een meisje van zestien met een stalker", NRC, 12 november 2019. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Aanpak stalking van Hümeyra Ergincanli schoot ernstig tekort. Ministerie van Justitie en Veiligheid (9 oktober 2019). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Opnieuw 18 jaar en tbs geëist in hoger beroep moord Laura Korsman. Openbaar Ministerie (7 juli 2020). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Veroordeling voor moord op Utrechtse studente Laura Korsman blijft in stand. RTV Utrecht (12 april 2022). Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Laumans, Wouter, "Deskundige: ‘Dat de dochter van Susanna Boon zich herinnert hoe haar vader haar moeder wurgde, heeft zeer beperkte bewijswaarde’", Het Parool, 26 maart 2025. Gearchiveerd op 26 december 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ "Toenmalig partner vrijgesproken van doden vriendin in 2016", de Rechtspraak, 22 april 2025. Geraadpleegd op 26 december 2025.
- ↑ Acht jaar en tbs voor doodslag Sharmila Kanhai in Hengelo. Oost (28 januari 2015). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Ex van zwangere Leiderdorpse vrijgesproken van doodslag. Omroep West (17 mei 2017). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ "Shockschade voor getraumatiseerd zoontje vermoorde Wendy Rutjes", de Gelderlander, 12 november 2016. Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Acht jaar cel en tbs geëist voor moord op Annemieke van Dijk uit Roden. RTV Drenthe (3 december 2013). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Vis, Roxanne, De dochter van Wanda en Jacques werd vermoord door haar ex: 'Haar liefdevolle karakter werd haar fataal'. RTL (4 november 2018). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ van den Oetelaar, Tom, Moord op dochter Jolanda verwerkte Louis nooit: ‘Nog steeds nachtmerries'. Omroep Brabant (12 maart 2025). Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ "Eis zes jaar en tbs voor moord op vriendin", Reformatorisch Dagblad, 28 april 1993. Geraadpleegd op 27 december 2025. – via Digibron.
- 1 2 3 (en) Measuring femicide in Belgium. European Institute for Gender Equality. Gearchiveerd op 7 februari 2023. Geraadpleegd op 10 mei 2023.
- 1 2 Femicide. RoSa vzw - Nieuwsbrief (16 maart 2023). Gearchiveerd op 11 mei 2023. Geraadpleegd op 20 augustus 2025.
- ↑ Nationaal actieplan in de strijd tegen gendergerelateerd geweld 2021-2025. Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. Gearchiveerd op 22 maart 2023. Geraadpleegd op 10 mei 2023.
- ↑ RoSa vzw, 16.03 | Femicide (10 mei 2023). Gearchiveerd op 2 april 2023. Geraadpleegd op 10 mei 2023.
- ↑ Bode, Lisa De, België gaat tellen hoeveel vrouwen worden gedood. De Standaard. Gearchiveerd op 31 maart 2023. Geraadpleegd op 10 mei 2023.
- ↑ Nieuwe kaderwet femicide: wat verandert er concreet?. Bannister Advocaten (7 november 2022). Gearchiveerd op 23 maart 2023. Geraadpleegd op 10 mei 2023.
- ↑ Adviezen/regelgeving | Controleorgaan op de politionele informatie. www.controleorgaan.be. Gearchiveerd op 11 mei 2023. Geraadpleegd op 11 mei 2023.
- ↑ Bannister advocaten, Nieuwe kaderwet femicide: wat verandert er concreet?. Bannister Advocaten (7 november 2022). Gearchiveerd op 23 maart 2023. Geraadpleegd op 11 mei 2023.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 12 maanden, 24 moorden: deze vrouwen werden vorig jaar vermoord door hun (ex-)partner. www.demorgen.be. Geraadpleegd op 8 augustus 2025.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Huyghebaert, Tommy, "Dit zijn de 22 vrouwen die dit jaar slachtoffer werden van femicide in ons land", De Standaard, 6 december 2022. Gearchiveerd op 27 december 2025. Geraadpleegd op 27 december 2025.
- ↑ Blauwdruk: Wat als je vader je moeder vermoordt?. HUMAN (4 augustus 2025). Geraadpleegd op 1 januari 2026.