Francesco Uttini
| Francesco Uttini | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Volledige naam | Francesco Antonio Baldassare Uttini | |||
| Geboren | Bologna, 1723 | |||
| Overleden | Stockholm, 25 oktober 1795 | |||
| Stijl(en) | opera, symfonie, sonate, vocale muziek | |||
| Beroep(en) | kapelmeester | |||
| Leermeester(s) | Padre Martini Pietro Giuseppe Sandoni Giacomo Antonio Perti | |||
| (en) Discogs-profiel | ||||
| (en) MusicBrainz-profiel | ||||
| ||||
Francesco Antonio Baldassare Uttini (Bologna, 1723 – Stockholm, 25 oktober 1795) was een Italiaanse componist en dirigent. Hij werd vooral bekend als operacomponist en werkte van 1755 tot aan zijn overlijden aan het koninklijk hof van Zweden.
Levensloop
Francesco Uttini werd geboren als zoon van Jacob Maria Uttini en Angela Victoria Corticelli. Hij kreeg muziekles van Padre Martini. Waarschijnlijk heeft hij eveneens les gekregen van de operacomponisten Pietro Giuseppe Sandoni en Giacomo Antonio Perti.
In 1743 werd hij gekozen tot lid van de Accademia Filarmonica. In Genua werd datzelfde jaar zijn eerste opera opgevoerd: Alessandro nelle Indie. Hierna reisde hij door Italië heen en verwierf enige faam als componist van oratoria en van opera's in het seria-genre.
Noord-Europa
In 1752 werd Uttini lid van het Mingotti-muziekgezelschap en vervulde daar de rol van vaste componist. In dit gezelschap werkte ook de zangeres Rosa Scarlatti (1727–1775), met wie hij vervolgens trouwde. Het gezelschap vertrok naar Noord-Europa en nog in 1752 voerden ze Uttini's opera Siroe op in Hamburg. In Kopenhagen dirigeerde hij zijn opera's L'olimpiade (1753) en Zenobia (1754). Samen met de in Kopenhagen verblijvende componist Giuseppe Sarti schreef hij enkele pasticci die in 1754 in Rostock werden uitgevoerd.
Zweden
In 1755 nodigde de Zweedse koningin Louisa Ulrika het Mingotti-gezelschap uit in Stockholm om Italiaanse opera's te schrijven en op te voeren. Uttini componeerde voor het gloednieuwe theater van Drottningholm vier opera's, waaronder Il re pastore. Verder schreef hij onder andere een fluitconcert en een symfonie.
Toen het Mingotti-gezelschap in 1757 uiteen viel, bleef Uttini met zijn vrouw in Stockholm. Hij werd aangenomen als kapelmeester aan het hof van de koningin. Naast Italiaanse opera's schreef hij kamermuziek, symfonieën en cantates. Vanaf 1762 zette hij teksten van Franse komische opera's op muziek, waaronder Soliman II. In 1767 volgde Uttini de hofkapelmeester Per Brandt op.
Koning Gustaaf III gaf Uttini in 1772 opdracht om de eerste Zweedse opera Thetis och Pelée op muziek te zetten. De succesvolle opvoering van deze opera in 1773 in het Bollhusteater leidde tot het componeren van meerdere Zweedse opera's, zoals Birger Jarl och Mechtilde in 1774 en Aline, drottning uti Golconda in 1776.
Vanaf 1778 bouwde Uttini zijn werkzaamheden langzaam af. Hij liet het dirigeerwerk van de hofkapel steeds meer over aan anderen en nam minder deel aan concertuitvoeringen. Zijn componeerwerk kwam vrijwel stil te liggen en in 1788 ging hij met pensioen.
Naast zijn muzikale werkzaamheden was Uttini vanaf 1781 bestuurslid van de katholieke congregatie in Stockholm.
In 1788 trouwde Uttini voor de tweede maal, nu met Sofia Ulrika Liljegren (1765-1795). Zij was afkomstig uit Rantasalmi en werkte sinds haar 16e jaar als zangeres aan het hof in Stockholm. Haar veelbelovende zangcarrière kwam na haar huwelijk echter snel ten einde.[1]
Uttine stierf op 25 oktober 1795. Zijn echtgenote overleed korte tijd daarna, op 6 december.
Werken
Uttini schreef aanvankelijk vooral opera's in de seria-stijl. Vanaf 1766 werd hij echter losser in zijn composities en gaf hij het orkest een steviger rol ten opzichte van de zangpartijen. In zijn Zweedse opera's maakte hij tevens gebruik van melodieën uit de volksmuziek.
Hieronder volgt een selectie van zijn werken:
- La Giuditta (Bologna, 1742), oratorium
- Alessandro nelle Indie (Genua, 1743), opera
- Siroe (Hamburg, 1752), opera
- L’olimpiade (Kopenhagen, 1753), opera
- Zenobia (Kopenhagen, 1754), opera
- L’isola disabitata (Drottingholm, 1755), opera
- Zes sonates voor klavecimbel (Stockholm, 1756)
- Drie symfonieën (Stockholm, 1760-1770)
- Soliman II, ou Les trois sultanes (Stockholm, 1765), opera
- Proloog bij de opera Orfeo ed Euridice van C.W. Gluck (Stockholm, 1773)
- Thetis och Pelée (Stockholm, 1773)
- Muziek voor de kroning van Gustaaf III (1773)
- Birger Jarl och Mechtilde (Stockholm, 1774), opera
- Aline, drottning uti Golconda (Stockholm, 1776), opera
- La passione di Gesù (Stockholm, 1776), oratorium
- (en) Bertil H. van Boer; Martin Tegen, Uttini, Francesco Antonio Baldassare. Grove Music Online (2001).
- (en) Johanna Ethnersson-Pontara; Neil Betteridge (vertaling), Francesco Antonio Uttini (1723−1795). Swedish Musical Heritage.
- ↑ (en) Hong, Barbara B. (30 december 1997). Historical Dictionary of the Music and Musicians of Finland. Bloomsbury Publishing USA, pp. 220-221. ISBN 978-0-313-38775-3.
