François Charette de La Contrie

François Charette de la Contrie
Portret van François Athanase Charette de La Contrie, bij leven geschilderd. (Anoniem)
Volledige naam	François Athanase Charette de La Contrie
Geboren	2 mei 1763 Couffé (Frankrijk)
Overleden	29 maart 1796 Nantes
Land/zijde	Koninkrijk Frankrijk
Onderdeel	Marine; Katholieke en koninklijke leger
Dienstjaren	1779-1790 (marine); 1793-1796 (Katholieke en koninklijke leger)
Rang	Luitenant-ter-zee (Marine), Luitenant-generaal (Katholieke en koninklijke leger)
Slagen/oorlogen	Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, Vendée-oorlog

François Athanase Charette de La Contrie (Couffé, 2 mei 1763 - Nantes, 29 maart 1796), was een Frans militair en royalistisch generaal in de Vendée-oorlog (1793 - 1796). Hij was gedurende het hele conflict een van de leidende figuren in het antirevolutionaire gewapende verzet in het departement Vendée. Van juli 1795 tot zijn dood was hij opperbevelhebber van het royalistische katholieke en koninklijke leger. In maart 1796 werd hij gearresteerd door troepen van Lazare Hoche. Charettes executie op 29 maart 1796 wordt gezien als het eind van het conflict in de Vendée.

Charette werd geboren in een familie uit de lage Bretonse adel. Hij begon zijn militaire carrière in 1779 als adelborst in Brest. Hij nam deel aan de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog en enkele campagnes in de Noordzee, de Antillen en de Middellandse Zee. In 1787 werd hij bevorderd tot luitenant-ter-zee. In 1790, na het uitbreken van de Franse Revolutie, nam hij ontslag uit de marine. Het is niet duidelijk of hij dat uit politieke redenen deed, of vanwege zijn aanstaande huwelijk. Datzelfde jaar trouwde hij met de vermogende Marie-Angélique Josnet de La Doussetière. Een van haar bezittingen was het landhuis Fonteclose in La Garnache, in de Vendée.

Kort na het uitbreken van de antirevolutionaire opstand in de Vendée in maart 1793 nam hij - naar verluidt met enige tegenzin - de leiding op zich van een groep van 80 gewapende boeren uit de omgeving van La Garnache. Later die maand werd hij benoemd tot commandant van vijfduizend troepen die opereerden in de regio's Machecoul en Legé. Zijn betrokkenheid bij de beruchte executie van 200 gevangenen in het kasteel van Machecoul is onduidelijk. In april was hij betrokken bij de gevechten bij Challans, Saint-Gervais en Machecoul, waar de royalisten grote verliezen leden. Hij vestigde uiteindelijk zijn hoofdkwartier in Legé. Rondom Charette verzamelden zich enkele adellijke vrouwelijke strijders, onder wie Céleste Bulkeley en Marie Adélaïde de La Touche Limouzinière. Zij zijn de geschiedenis ingegaan als 'de amazones van Charette'.^[1][2]

De verschillende royalistische legers van de Vendée verenigden zich in naam tot het Katholieke en koninklijke leger; in werkelijkheid bleef Charette onafhankelijk opereren. Zijn relaties met andere royalistische leiders waren niet altijd goed. Hij nam deel aan de gevechten rond Nantes, dat door de royalisten werd belegerd (juni-juli), en bij Torfou (19 september).^[3]

In september en oktober 1793 kregen de regeringstroepen de overhand en bezetten ze alle steden in het opstandige deel van de Vendée. Charette ging over op een guerrillastrijd en beheerste enkele maanden lang het gebied rond Noirmoutier-en-l'Île. Op 12 december 1793 werd hij verkozen tot generaal van het katholieke en koninklijke leger in Bas-Poitou. Hij voerde het bevel in het zuiden van het departement Loire-Atlantique en het noordwesten van de Vendée. In oktober 1793 trok Charette zich met zijn manschappen terug in de moerassen van Poitou, waar hij het verzet in de Vendée leidde.^[3] Hij slaagde erin de eerste maanden van het jaar 1794 uit handen te blijven van de 'helse colonnes' (zeer gewelddadige operaties van het regeringsleger met het doel de laatste opstandelingen te verdrijven). Deze moordpartijen zetten boeren ertoe aan bij hem hun toevlucht te zoeken, waardoor zijn leger weer groeide. Met de verovering van een legerkamp bij Saint-Christophe-du-Ligneron behaalde hij nog een grote militaire overwinning. Kort daarna werd hij met zijn troepen ingesloten bij Bouin. Hij wist met zijn manschappen zwemmend door het moeras te ontkomen, met achterlating van kanonnen, paarden en gewonden.

In december 1794 stemde Charette in met onderhandelingen met de vertegenwoordigers van de Thermidorische Conventie, de nieuwe machthebbers in Parijs. Op 17 februari 1795 ondertekende hij het vredesakkoord van La Jaunaye en erkende hij de Republiek. Op 24 mei nam hij echter opnieuw de wapens op, nadat hij contact had gelegd met de Bourbon prinsen in ballingschap, de Britten, de emigré's en de antirevolutionaire opstandelingen (chouans) in Bretagne. In juli werd Charette door de Franse troonpretendent de graaf van Provence (de latere Lodewijk XVIII) erkend als opperbevelhebber van het katholieke en koninklijke leger met de rang van luitenant-generaal.

De hervatting van de vijandelijkheden liep echter uit op een ramp. Charette werd op 23 maart 1796 in het bos van La Chabotterie gevangengenomen door de troepen van Lazare Hoche. Hij werd ter dood veroordeeld en zes dagen later in Nantes gefusilleerd. Zijn dood markeert het einde van de tweede oorlog in de Vendée.

Charette is in herinnering gebleven als 'de' generaal van de opstand in de Vendée. Vooral in royalistische en katholieke kringen werd hij als een held gezien. Zijn strategische keuzes, zijn rivaliteit met andere leiders en zijn betrokkenheid bij gewelddadigheden en massa-executies maken hem echter ook tot een controversieel figuur.