Formatie van Tournai

De Formatie van Tournai is een geologische formatie uit het Carboon in de ondergrond van het zuidwesten van België, in de provincies West-Vlaanderen en Henegouwen. De formatie is genoemd naar de stad Doornik (Frans: Tournai).

De Formatie van Tournai bestaat uit donkere, dungebankte, licht gedolomitiseerde, kleiige kalksteen. Op sommige niveaus komen schieferlagen en hoornsteenrijke zones voor. Met name de schiefer is rijk aan fossielen, zoals crinoïden, koralen en schelpen. De formatie werd afgezet in een ondiep marien milieu ten tijde van transgressie, waarbij de zee het Massief van Brabant overspoelde.

Rondom Doornik kan de formatie 135 tot 145 meter dik zijn, maar in het zuiden van West-Vlaanderen neemt de dikte af tot ongeveer 40 meter.

De Formatie van Tournai valt in het Ivoriaan, de bovenste subetage van het Tournaisiaan. De ouderdom ligt ongeveer tussen 348 en 350 miljoen jaar.

In de Formatie van Tournai is onderdeel van de Kolenkalk. Er worden zes leden herkend:

• Lid van Vignobles, alleen lokaal voorkomende kleiige crinoïdenkalksteen;
• Lid van Vaulx, donkergrijze, kleiige en hoornsteenrijke crinoïdenkalksteen;
• Lid van Point-à-Rieu, donkergrijze, kleiige crinoïdenkalksteen;
• Lid van Providence, zeer donkere crinoïdenkalksteen, rijk aan fossielen;
• Lid van Allain, kleirijke crinoïdenkalk en donkere schiefers;
• Lid van Crampon, zeer donkere kalksteen en schiefer, rijk aan hoornsteen, klei en fossielen.

Deze leden verlopen waarschijnlijk diachroon en vertegenwoordigen daarom verschillende facies. Deze facies worden ook in de bovenliggende Formatie van Antoing herkend.

De Formatie van Tournai ligt boven de kalkhoudende schiefer van de Formatie van Orient. Bovenop de Formatie van Tournai ligt een kleiige laag, die de basis vormt van de Formatie van Antoing. Op sommige plekken is de top van de Formatie van Tournai echter een erosieve discordantie waarboven het Krijt ligt.