Sedimentaire faciës

Een sedimentaire faciës is in de geologie een eenheid van sedimentair gesteente die zich op basis van lithologie, fossielen of beide duidelijk onderscheidt van omringend gesteente van vergelijkbare ouderdom. Sedimentaire faciës ontstaan door verschillen in afzettingsmilieu.

De term sedimentaire faciës werd in 1949 geïntroduceerd door de Amerikaanse geoloog Raymond Cecil Moore.

Een sedimentaire faciës die alleen op basis van lithologische kenmerken is gedefinieerd wordt wel een "lithofaciës" genoemd. Als alleen fossielen de faciës bepalen spreekt men wel van een "biofaciës". Beide zijn vaak genoemd naar een typerend kenmerk of fossiel. Het afzettingsmilieu kan worden afgeleid uit de lithologie van het gesteente (zoals de textuur, sedimentaire structuren, mineralogie of chemische samenstelling) als met de fossielinhoud (fossiele flora en fauna of sporenfossielen).^[1]

Sedimentaire faciës dragen ook wel de naam van het afzettingsmilieu. Een voorbeeld is een estuarium, een soort riviermonding waar de sedimentaanvoer zowel door rivieren als de zee plaatsvindt. Estuaria zijn meestal ontstaan door transgressie van de zee. De golfwerking kan zorgen voor het ontstaan van barrière-eilanden of schoorwallen op de plek waar het estuarium in zee uitkomt. Deze barrière vangt de meeste energie op, waardoor het water erachter juist weinig energie heeft. De barrière bestaat daarom uit sediment met een grote korrelgrootte, zoals grind en zand. In de lagune of haf erachter komt vooral kleinkorreliger sediment zoals klei en silt voor. Aan de landkant gaat de lagune over in brakwatermoeras, waar het sediment veel organische resten van planten bevat. Deze drie faciës ("barrièrefaciës", "lagunaire faciës" en "brakwatermoerasfaciës") vormen aan elkaar grenzende, gelijktijdig ontstane lichamen van gesteente.

Het veranderen van de relatieve zeespiegel veroorzaakt transgressie (landinwaartse beweging van de kustlijn) of regressie (zeewaartse beweging van de kust), waarbij de afzettingsmilieus mee verschuiven. Als gevolg liggen verschillende faciës soms boven elkaar. Uit de aard van de faciësverschuiving kan volgens Walthers faciësregel de beweging van het relatieve zeeniveau worden afgeleid. Sedimentaire faciës kunnen dienen om paleogeografische kaarten te maken.

• metamorfe faciës