Dominicanessen van Neerbosch

De Dominicanessen van de Heilige Familie te Neerbosch, ook wel de Dominicanessen van Neerbosch, is een Nederlandse congregatie van zusters die behoort tot de orde van de dominicanen. De congregatie werd in 1848 opgericht in Neerbosch, een voormalig dorp bij Nijmegen, en richtte zich oorspronkelijk op onderwijs en zorg.

De congregatie werd gesticht op initiatief van Dominicus van Zeeland, pastoor in Neerbosch van 1846 tot 1851. Van Zeeland, een welsprekend en sociaal betrokken man, zag de noodzaak voor meisjesonderwijs. Hij vroeg zusters uit Rotterdam om zich in Neerbosch te vestigen. Op 24 februari 1848 arriveerden de eerste twee zusters, onder wie zuster Ludovica Keijser (geboren als Catharina Elizabeth Keyser). Deze datum wordt sindsdien beschouwd als de stichtingsdatum en wordt jaarlijks gevierd als de Dag van Verbondenheid.

Aanvankelijk werkten de zusters vanuit een gehuurd huis, waar zij meisjes handwerk en basale vaardigheden als lezen en schrijven aanleerden. Al snel groeide de gemeenschap en ontstond de wens om een eigen congregatie te vormen.

Op 4 augustus 1853, na het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland, kreeg de congregatie kerkelijke erkenning. Op 11 augustus werd de stichtingsakte plechtig voorgelezen en legden zeven zusters hun geloften af. Zuster Ludovica Keijser werd op 15 augustus 1853 officieel gekozen tot overste. Ze overleed op 15 mei 1869 en ligt begraven in de grafkelder van het bestuurshuis.

De congregatie groeide gestaag en breidde haar werkterrein uit. In 1912 werd in Nijmegen het moederhuis, de Rosastichting, gebouwd. De zusters richtten zich voornamelijk op onderwijs, van kleuter- en lagere scholen tot MULO- en huishoudscholen. Om te voorzien in gekwalificeerd onderwijzend personeel, werd een eigen kweekschool voor onderwijzeressen opgericht.

De congregatie opende bijhuizen in verschillende plaatsen in Nederland, waaronder Laren, Naaldwijk, Goor, Middelburg en Den Haag. Naast onderwijs waren de zusters ook actief in de gezondheidszorg, zoals wijkverpleging, consultatiebureaus en bejaardenhuizen. In 1947 namen zij in Arnhem zelfs een ziekenhuis over.

Internationaal waren de zusters eveneens actief. Vanaf 1931 werden zusters uitgezonden naar Java, Indonesië. Hier groeide de congregatie uit tot een zelfstandige congregatie in 1987. In 1964 vertrokken enkele zusters naar Brazilië, waar zij zich ruim twintig jaar inzetten voor onderwijs, gezondheidszorg en pastoraat.

In de jaren zestig van de 20e eeuw telde de congregatie in Nederland 493 leden, maar de maatschappelijke en kerkelijke veranderingen hadden een grote impact. De welvaart nam toe, de overheid regelde de salarissen en werktijden voor het onderwijs en de zorg, en het Tweede Vaticaans Concilie bracht veranderingen in de kerk. Dit resulteerde in nieuwe vormen van religieus leven.

• Aanpassing van leefwijze: Zusters gingen in kleinere groepen wonen of alleen. Dit leidde uiteindelijk tot de sluiting van diverse kloosters. Het dagelijkse koorgebed, voorheen in het Latijn, werd vanaf 1960 in het Nederlands gebeden.

• Verandering van kleding: In 1967 kregen de zusters toestemming om burgerkleding te dragen. Het traditionele witte habijt met zwarte sluier was niet langer verplicht.

• Apostolaat: Het werkterrein verbreedde. Zusters gingen werken in maatschappelijk werk, pastoraat, catechese en vormingswerk. Dit vereiste aanvullende studies en cursussen.

Vanaf de jaren 1960 nam het aantal zusters sterk af door minder intredingen en meer uittredingen. Het oorspronkelijke moederhuis, de Rosastichting, werd een bejaardenhuis en later vervangen door het nieuwe Huize Rosa. Daarnaast werd in de jaren 1970 het appartementencomplex Catharinahof gebouwd voor zelfstandig wonende zusters.

Een nieuwe fase van de congregatie begon in 2019 met de intrede van twee vrouwen. Het leidde tot verdere veranderingen en een nieuwe focus. In 2023 gingen de zusters Marga Zwiggelaar, Catharina Al en Nadia Kroon in de voormalige pastorie van de Lourdeskerk te Nijmegen wonen, ze vormden daar een nieuw klooster, het Diana d'Andolo klooster.

De naam is een eerbetoon aan Diana d'Andolo (1201-1236), pionierster uit de begintijd van de dominicaanse orde. De zusters zien in Diana een inspiratiebron.

De zusters oriënteren zich op de vier dominicaanse pijlers: gebed, gemeenschap, studie en verkondiging. Dit inspireert hen tot het publiceren van wetenschappelijke artikelen, het geven van lezingen en het creëren van hedendaagse vormen van verkondiging, zoals catechesevideo's op YouTube.

• Website van de Dominicanessen van Neerbosch