De opdracht in de tempel

De opdracht in de tempel
Kunstenaar	Rembrandt van Rijn
Signatuur	Rembrandt. f (later toegevoegd)
Jaar	1627
Techniek	Olieverf op paneel (eikenhout)
Afmetingen	55,4 × 43,7 cm
Museum	Hamburger Kunsthalle
Locatie	Hamburg
Inventarisnummer	HK-88
RKD-gegevens
Portaal    Kunst & Cultuur

De opdracht in de tempel is een schilderij van Rembrandt van Rijn uit 1632. Het staat ook bekend als Simeon en Anna in de tempel (Duits: Simeon und Hanna im Tempel). Sinds 1912 maakt het deel uit van de collectie van de Hamburger Kunsthalle.

Het schilderij beeldt een scène uit het Evangelie volgens Lucas^[1] uit, bekend als de opdracht in de Tempel of de profetie van Simeon. Maria en Jozef brachten hun eerstgeboren kind, Jezus, naar de tempel in Jeruzalem om twee duiven^[2] te offeren, zoals de Joodse wet voorschreef. In de tempel herkende de bejaarde, vrome Simeon de pasgeborene als de Messias. Ook de profetes Anna, een oude weduwe die in de tempel woonde, bracht hulde aan het kind. Rembrandt verdicht het Bijbelse verhaal door het moment waarop Simeon het kind herkent en in zijn armen neemt^[3] samen te laten vallen met de zegening die hij Jozef en Maria geeft.^[4]

Simeon neemt een centrale positie in met Jezus op zijn knie. Met zijn rechterhand zegent hij de knielende Maria, terwijl hij de profetie verkondigt. Het kind straalt een heldere gloed uit. Achter hen staat de krachtige figuur van de profetes Anna, die haar handen heft in een orantehouding. Ze draagt een gestreepte hoofddoek, terwijl Simeon is gekleed in een mantel met een kraag van vossenbont. Deze details zijn met fijne kleurnuances geschilderd. Jozef is links op de voorgrond in de schaduw te zien, met de rug naar de toeschouwer gekeerd. De groep figuren staat in een sober deel van de tempel. De pompeuze architectuur die Rembrandt in latere werken gebruikte, ontbreekt hier nog.^[5]

Dit schilderij wordt gerekend tot de laatste werken van Rembrandt waarin de invloed van de Utrechtse caravaggisten zichtbaar is, met name in het gebruik van het licht om Christus te accentueren en het gebruik van schaduw in de weergave van Jozef. Het symbolische gebruik van licht speelt een belangrijke rol op het schilderij. Het licht dat Jezus uitstraalt en het natuurlijke licht dat door de vensters naar binnen valt, staat voor het nieuwe verbond van God met de gelovigen. Dit nieuwe verbond lost het oude, Joodse geloof af, wat gesymboliseerd wordt door de gedoofde kaars rechts achter de pilaar.

Het is onzeker of het werk oorspronkelijk tot de bezittingen van stadhouder Frederik Hendrik behoorde. Een vermelding in een inventaris uit 1632 biedt onvoldoende duidelijkheid. Vanaf 1771 is de herkomst van het schilderij traceerbaar. Het is veelvuldig van eigenaar gewisseld. Beroemde bezitters waren Peter rijksgraaf van Biron en Frederik Willem Constantijn van Hohenzollern-Hechingen. In 1912 kocht de Hamburger Kunsthalle het schilderij van de laatste eigenaar voor 225.000 mark.

• 
  Het loflied van Simeon (1631)

• Hamburg Kunsthalle (2019). Kunst aus acht Jahnhunderten. p. 43

• (de) Informatie over het schilderij op de website van de Hamburger Kunsthalle. Geraadpleegd op 18 november 2025.

Zie de categorie Simeon in the Temple (Rembrandt, 1620s) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.