De oneindige ruimte

De oneindige ruimte
De oneindige ruimte in 2010
Kunstenaar	Ruud van de Wint
Jaar	1987-1992
Stijl	abstract
Techniek	olieverf
Afmetingen	680 ×  cm
Opdrachtgever	Rijksgebouwendienst
Originele locatie	Binnenhof
Portaal    Kunst & Cultuur

De oneindige ruimte is een artistiek kunstwerk in de Vergaderzaal van de Tweede Kamer op het Binnenhof in Den Haag. Het is een kruising tussen een beeldhouwwerk en een schilderij (sculpturaal schilderij). Het is een werk van Ruud/Rudi van de Wint. Gedurende het hele leven van het werk, dat circa 150 m² meet, werd ingeschat dat dit het meest geziene kunstwerk van Nederland is/zal zijn. Niet alleen bezoekers en kamerleden zien het, maar ook iedereen die de verrichtingen binnen de Tweede Kamer via televisie of andere media volgen. Het werk is daarbij niet te missen; het kabinet (vak K) zit (er vanuit camerastandpunt) voor.

Begin 1987 werd bekend dat de Rijksgebouwendienst zes kunstenaars had uitgekozen om een ontwerp te maken voor kunst in het nieuw op te leveren gebouw naar ontwerp van Pi de Bruijn. Kunstenaar Armando trok zich al snel terug vanwege tijdgebrek. Uit werk van de andere kunstenaars Pjotr van Oorschot, Gerard Prent, Peter Struycken, Auke de Vries en Rudi van de Wint kreeg laatstgenoemde van de begeleidingscommissie een vervolgopdracht. De vijf kunstenaars kregen een expositie in het Haags Historisch Museum, niet alleen hun inzendingen, maar ook eerder werk, zodat de kijker kon zien hoe het werk stond tegenover of met eerder werk uit hun oeuvre. Van de Wint had in deze tijd net een hemelschilderij gezet in Paleis Noordeinde.

Al in het ontwerp van Van de Wint waren de uiterlijke kenmerken terug te vinden. Het totale werk werd verdeeld over zes schotten. De Bruijn omschreef ze als "verticale, actieve structuur tegenover de horizontale gelaagdheid" van de vergaderbankjes. Van de Wint hield er ook al rekening mee dat door gevouwenheid binnen de schotten niet alles zichtbaar zou worden en blijven. Hij ging werken met primaire en niet primaire kleuren. Hij wilde met die werkzaamheden overeenstemming en tegenspraak weergeven via de tegenstelling licht en donker. Hij omschreef het in de brochure voor de expositie als volgt:

een soort filosofisch beeld van de heel uiteenlopende ideologische zaken die er in de kamer gezegd zullen gaan worden

Voor het hypermoderne abstracte werk werkte hij juist met klassiek materiaal: olieverf.^[1][2][3]

Van de Wint bracht de verf laag voor laag aan door middel van linnen doeken, waarbij de nieuwste laag deels middels hetzelfde doek er vanaf getrokken werd. Daarom kwam de oude laag op sommige plaatsen naar voren, bovendien maakte de kunstenaar door middel van stalen doppen op zijn vingers ook anderzijds reliëf in het schilderij aan (er zijn viervoudige krassen zichtbaar). Er zouden wel zeventien lagen gesmeerd zijn. Daar waar de zaal over het algemeen met wittinten “koel gekleurd” is, stralen de doeken met veel rood, geel, oranje, blauw en paars juist warmte uit. Van de Wint verafschuwde het idee dat zijn werk vooral gezien en beschouwd zou worden als “past goed bij het gebouw”. Hij maakte het werk juist op het idee, dat gebouw en kunstwerk geen interactie met elkaar zouden aangaan, hetgeen weer haaks stond op een deel van de opdracht. Architect Pi de Bruijn zag echter wel deels diens vroegere ideeën terug. Van de Wint:^[4]

Ik heb liever dat ze het een slecht schilderij vinden, dan dat ze het mooi vinden, omdat het zo goed bij de omgeving past.

Van de Wint maakte het werk in zijn atelier (een hangar van het Ministerie van Defensie) in Den Helder waarin hij de schotten had nagebouwd. Zijn ruimte stond daarbij vol met 25 liter blikken (verf) van Talens. Het uiteindelijke werk, gemaakt voor minder dan 250.000 gulden, bestaat uit tien vlakken van 6,80 meter hoog en 1 tot 4,5 meter breed. Het werd bekostigd vanuit de percentageregeling bij bouwwerken. Op 28 april 1992 werden zowel het architectonische als kunstzinnige werk geopend/onthuld.

Voor de langdurige verbouwing (geschat van 2021 tot 2030) van de zaal werd er studie gedaan naar het werk, onder andere met zoon Gijs van de Wint. Er moest gekeken worden of het werk verwijderd kon worden of dat het afgedekt moest worden; verwijderen bleek niet mogelijk. Daarop werden de panelen en schilderij schoongemaakt van stof. Vanwege de diepte verzamelde zich stof op de bovenranden. Men constateerde op sommige plekken natuurlijk ontstane doffe plekken, kleine beschadigingen (kamerleden lopen er onbewust tegen aan; het werk heeft geen lijst), maar juist ook onverwachte schitteringen. Die laatsten worden veroorzaakt omdat de olieverf na dertig jaar nog niet helemaal droog is. De buitenste laag droogt relatief snel, terwijl de binnenste laag vochtig bleef; dat vocht breekt soms op onverwachte plekken die buitenste laag heen of was in het reliëf te zien. Daardoor moest conservering eigenlijk andersom dan normaliter plaatsvinden. In plaats van het eerst in te pakken en na het uitpakken schoon te maken, moest er hier vooraf schoongemaakt worden, voordat het in een tijdelijk bouwwerk verdween. Dat bouwwerk mocht dan weer niet in contact komen met de schilderingen. Voordat het ingepakt werd, kwam zoon Gijs van de Wint een kijkje nemen, waarbij hij het niet drooghield. Hij vertelde ook dat de echtgenote van Van de Wint niet blij was; het gehele budget ging op aan de verf.^[5]

Zie de categorie De oneindige ruimte van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.