De Friese Meren

De Friese Meren
De Fryske Marren
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 52° 56 NB, 5° 42 OL
Algemeen
Oppervlakte 549,10 km²
- land 351,29 km²
- water 197,81 km²
Inwoners
(30 sep 2025)
52.203?
(149 inw./km²)
Bestuurs­centrum Joure
Belangrijke verkeersaders , , , , , , ,
Politiek
Burgemeester (lijst) Leo Pieter Stoel (VVD)[1]
Zetels
Gemeenteraad
FNP
CDA
VVD
Kleurrijk FM
PvdA
GroenLinks
Burgerpartij DFM
NCPN
D66
FvD
ChristenUnie

31
7
6
4
3
3
2
2
1
1
1
1
Economie
Gem. WOZ-waarde (2024) € 341.000
WW-uitkeringen (2023) 14 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8461 - 8544, 8556 -8583
Netnummer(s) 0513, 0514, 0566
CBS-code 1940
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website defryskemarren.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente De Friese Meren
Bevolkingspiramide (2023)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van gemeente De Friese Meren, september 2023
Hoofdingang gemeentehuis van De Friese Meren te Joure

De Friese Meren (Fries en officieel: De Fryske Marren) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland. Het gemeentehuis staat in Joure.

Ontstaansgeschiedenis

De gemeente is een fusie tussen Gaasterland-Sloten, Lemsterland, Skarsterlân en een gedeelte van Boornsterhem rond Terhorne. De gemeente telt ongeveer 52.203 inwoners, met het stadje Sloten en de grootste plaatsen Balk, Joure en Lemmer. Het wetgevingstraject liep vanaf medio 2011. In het najaar van 2012 is een wetsvoorstel ingediend (kamerstuk 33496 2012-2013). In 2013 is het voorstel door zowel Tweede als Eerste Kamer aangenomen.

Naam

De naam verwijst naar het Friese merengebied. De gemeente droeg vanaf de instelling op 1 januari 2014 officieel de naam De Friese Meren. De gemeenteraad heeft echter altijd de bevoegdheid om de naam van de gemeente te wijzigen. Gelijktijdig met de raadsverkiezingen werd een consultatie georganiseerd. Bewoners mochten zelf voorstellen indienen voor de gemeentenaam. Hierin koos 42,4% voor De Friese Meren, 41,6% voor de Friestalige variant (De Fryske Marren). Voorts werden er ook veel andere namen voorgesteld zoals 'Marrelân' (2,9%) en 'Sudergoa' (1,8%).

In het coalitieakkoord dat in november 2013 tussen FNP en CDA werd afgesloten, is echter opgenomen toch voor De Fryske Marren te kiezen, dus in weerwil van het resultaat van de peiling. De Friese regionalistische partij FNP werd bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2013 de grootste en maakte van een Friese naam een breekpunt in de coalitieonderhandelingen. Coalitiepartner CDA stemde bij deze onderhandelingen in met een toekomstige naamswijziging naar de Friese variant.

FNP verdedigt haar keuze met de stelling dat, als rekening wordt gehouden met eigen voorstellen van de bevolking in de namenpeiling, '53% voor een Friese naam gekozen had' en in het programma duidelijk aangegeven stond dat de partij voor een Friese naam was. Op 23 april 2014 nam de nieuwe raad met negentien stemmen voor en twaalf tegen het besluit dat de naam met ingang van 1 juli 2015 gewijzigd zou worden.[2]

Plaatsen

Bij de herindeling van de gemeente Boornsterhem werd Terhorne toegedeeld aan De Friese Meren. De plaatsen Haskerdijken en Nieuwebrug (beide Skarsterlân) zijn toegedeeld aan de gemeente Heerenveen. De gemeente De Friese Meren telt 51 officiële plaatsen (kernen). Sloten is de enige historische stad binnen de gemeentegrenzen.

Steden en dorpen

Buurtschappen

Naast de officiële plaatsen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

Bestuur en politiek

De Friese Meren is de enige gemeente in Nederland waar de NCPN nog in de raad vertegenwoordigd is.

Zetelverdeling gemeenteraad

Zetelverdeling 2022
De 31 zetels zijn als volgt verdeeld:
Gemeenteraadszetels
Partij201320182022
FNP977
CDA886
VVD344
Kleurrijk Fryske Marren--3
PvdA443
GroenLinks122
Burgerpartij De Fryske Marren-12
NCPN121
D66221
ChristenUnie211
FvD--1
Totaal313131
Opkomst 52,01%

Landschap

Een groot deel van de gemeente De Friese Meren ligt binnen het gebied van het Nationaal Landschap Zuidwest Friesland.

Wateren

In de provincie Friesland zijn in veel gemeenten, waaronder de gemeente De Friese Meren, de Friese namen van de oppervlaktewateren de officiële namen.[3] Een grote uitzondering is het IJsselmeer. De Nederlandse waternamen zijn afkomstig van de Topografische Dienst van Kadaster Geo-Informatie.[4]

Meren en poelen

In de gemeente bevinden zich de volgende meren en poelen:

Nederlandse naamOfficiële naam
AnnewielAnnewiel
BokkewielBokkewiel
BrandemeerBrandemar
BrijpotBrijpot
De BrekkenDe Brekken
De DollenDe Dollen
De HolkenDe Holken
De PoelDe Poel
De WielDe Wiel
FluessenDe Fluezen
GoëngarijpsterpoelenGoaiïngarypster Puollen
GossepalenGossepeallen
GravepoeltjeGravepuoltsje
Groote BrekkenGrutte Brekken
HaklandshopHaklânshop
HaskerwijdHasker Wiid
HeerengatHearregat
Het WijdEt Wiede (Fries: It Wiid)
Het ZwinIt Swin
IdskenhuistermeerJiskenhúster Mar
IJsselmeerIJsselmeer (Fries: Iselmar)
JentjemeerJentsjemar
Kleine WijdLytse Wiid
KoevordermeerDe Kûfurd
Koude MaagKâlde Mage
KruiswaterKrúswetter
Nederlandse naamOfficiële naam
LangstaartenpoelLangsturtepoel
LangweerderwielenLangwarder Wielen
Lutke KruisLytse Krús
NannewijdNannewiid
OordenDe Oarden
OudewegAlde Wei
OudhofAldhôf
Oud-KarreAldkarre
RavenskolkRavenskolk
ScharrewielSkarrewiel
SlotermeerSleattemer Mar
SneekermeerSnitser Mar
SondelerleienSondeler Leien
TerhornstermeerDe Hoarne
TerhornsterpoelenTerhernster Puollen
TerkaplesterpoelenTerkaplester Puollen
TjeukemeerTsjûkemar
UilesprongUlesprong
Wiede RienWide Rien
WijckelerhopWikeler Hop
WyldemerkWyldemerk
ZandpoelSânpoel
Zand- of BinnenwaterSânwetter
ZwettepoelSwettepoel
ZoutepoelSâltpoel

De Fluessen, Goëngarijpsterpoelen, Groote Brekken, De Holken, Koevordermeer, Langweerderwielen, Oudhof, Slotermeer, Sneekermeer en Tjeukemeer maken deel uit van de Friese meren.

Kanalen en sloten

Diverse kanalen, sloten en watergangen in de gemeente zijn:

Aangrenzende gemeenten

   Aangrenzende gemeenten   
 Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân       Vlag Leeuwarden Leeuwarden       Vlag Heerenveen Heerenveen 
           
       Vlag Weststellingwerf Weststellingwerf 
           
 Vlag Enkhuizen Enkhuizen (NH)
(IJsselmeer) 
     Vlag Noordoostpolder Noordoostpolder (Fl)       Vlag Steenwijkerland Steenwijkerland (O) 

Cultuur

Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Bezienswaardigheden

Kunst in de openbare ruimte

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Zie de categorie De Fryske Marren van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.