Broeken als vrouwenkleding

Anita Krohn Traaseth draagt een broek (Noorwegen 2013).

Broeken als vrouwenkleding zijn een dynamisch cultureel fenomeen in de geschiedenis van de mensheid. In bijvoorbeeld de westerse wereld droegen vrouwen tot de 19e eeuw bijna nooit broeken, maar mannen bijna altijd; in de 20e eeuw gingen westerse vrouwen echter steeds vaker broeken dragen om allerlei praktische, modieuze en andere overwegingen, zowel op de werkvloer, in het huishouden als in de vrije tijd. De rol die broeken spelen als vrouwenkleding is aan verandering onderhevig en soms onderwerp van discussie. In samenlevingen waarin broeken gangbare vrouwenkleding zijn, is de textielindustrie gespecialiseerd om vrouwenbroeken, damesbroeken ofwel meisjesbroeken te vervaardigen die voldoen aan de anatomie van vrouwen en meisjes voor allerlei leeftijden, soorten, maten en doeleinden (ter onderscheid van "mannenbroeken", "herenbroeken" ofwel "jongensbroeken").

De oudst bekende schriftelijke bronnen over broeken betreffen nomadische steppevolkeren in West-Europa. Steppevolkeren waren een groep nomaden van verschillende etnische groepen die de Euraziatische graslanden bewoonden. Archeologisch bewijs suggereert dat zowel mannen als vrouwen in die culturele context broeken droegen.[1] Gedurende een groot deel van de moderne geschiedenis was het dragen van broeken echter beperkt tot mannen. Deze norm werd in veel regio's gehandhaafd vanwege sociale gebruiken en wetten. Er zijn echter veel historische gevallen van vrouwen die broeken droegen in strijd met deze normen, zoals in vrouwenbeweging in de jaren 1850, omwille van comfort, bewegingsvrijheid, mode, vermomming (met name voor gevluchte slaafgemaakten in de Verenigde Staten),[2] pogingen om de loonkloof te omzeilen en pogingen om een geëmancipeerde openbare identiteit voor vrouwen te vestigen.[3] Vooral in de 20e en 21e eeuw zijn de gebruiken en wetten, die deze kledingstijl voor vrouwen beperken, aanzienlijk versoepeld. Dit weerspiegelt een groeiende acceptatie en normalisatie van de praktijk dat vrouwen en meisjes broeken dragen.[4]

De doctrines van het orthodox jodendom en sommige christelijke stromingen, zoals conservatieve anabaptisten (wederdopers) en methodisten, blijven vrouwen verplichten om jurken van volledige lengte te dragen in plaats van broeken, met het argument dat dit nodig is ter handhaving van wat zij zien als het onderscheid tussen de seksen.[5][6][7]

Een Amazonevrouw draagt een broek en een schild met een bijgevoegd patroondoek en een pijlkoker. Oud-Griekse Attische alabastron, circa 470 v.Chr., British Museum, Londen.

Oudheid

Hoewel enkele afbeeldingen uit het Oude Griekenland ten tijde van de Myceense beschaving (circa 1750 – circa 1050 v.Chr.) suggereren dat zowel vrouwen als mannen primitieve broeken droegen, lijken mensen in het algemeen weinig broeken te hebben gedragen in het Klassieke Griekenland (vanaf circa 500 v.Chr.) en het Oude Rome (tot aan circa 500 n.Chr.).[8] In plaats daarvan droegen beiden een tuniek als onderkleed, waarbij de Romeinse vrouwen een stola droegen en de mannen een toga als bovenkleed.[8] Onder de Germanen droegen mannen meestal lange broeken en vrouwen soms ook.[8] Het lijkt erop dat de Oude Egyptenaren en Mesopotamiërs geen broeken droegen, maar een breed scala aan schorten, gewaden, mantels en knierokken.[8] Anderzijds droegen alle Perzen in de Achaemenische periode (circa 550 – 336 v.Chr.) strakke broeken, ongeacht geslacht; in latere tijden namen ze enkele mantels over van de Assyriërs.[8] Andere antieke volkeren van wie bekend is dat zij broeken droegen waren Iraanse volkeren zoals de Scythen, Sarmaten, Sogdiërs en Bactriërs, daarnaast Armenen en Oost-Aziatische en Centraal-Aziatische volkeren zoals de Xiongnu/Hunnen.[9][10] Het lijkt erop dat onder deze vroege gebruikers broeken door beide seksen werden gedragen.[11]

Westerse kledinghervormingen en wetgeving in de 19e eeuw

Frankrijk in de 19e eeuw

Journal amusant (nr. 737), 12 februari 1870: een jonge vrouw doet haar vaders broek aan voor carnaval.

Van 1800 tot 2013 was het vrouwen in Parijs, de hoofdstad van Frankrijk, formeel verboden om broeken te dragen zonder toestemming van de politie, op enkele uitzonderingen na. De handhaving hiervan stopte pas grotendeels tijdens de Eerste Wereldoorlog en daarna.[12][13] In de jaren 1850 moest de schilderes Rosa Bonheur toestemming vragen aan de politie om een broek te dragen. Dit was namelijk haar favoriete kledij om naar de schapen- en rundveemarkt te gaan om de dieren te bestuderen die zij schilderde.[14]

Wetgeving in de Verenigde Staten in de 19e eeuw

Een zwart-witfoto van Mary Edwards Walker in een pak, staande met haar rechterhand in haar jasje, terwijl ze naar de camera kijkt.
Mary Edwards Walker rond 1870. Walker werd meerdere keren gearresteerd omdat ze zich in "mannenkleding" kleedde.

In de 19e en 20e eeuw werd in diverse steden in de Verenigde Staten wetgeving aangenomen die het vrouwen verbood om broeken te dragen. Eigenlijk stond er in zo'n wettekst zelden een verbod op een specifiek kledingstuk; eerder was er een algemene bepaling tegen crossdressing (vroeger ook wel "travestie" genoemd): het dragen van kleding die de samenleving met het andere geslacht associeerde.[15] Bij handhaving kwam dat er echter op neer dat vrouwen geen broeken mochten dragen, want die "hoorden" zogenaamd bij mannen.[15] Een voorbeeld is een wet uit 1863 die door de Raad van Toezicht (Board of Supervisors) van San Francisco werd aangenomen en die het voor ieder persoon strafbaar stelde om in het openbaar te verschijnen in "een kledingstuk dat niet bij zijn of haar geslacht past". Soortgelijke wetten bestonden in:

Daarnaast werd bestaande wet- en regelgeving, zoals staatswetten en plaatselijke verordeningen tegen landloperij, ingezet om ervoor te zorgen dat vrouwen zich zouden kleden in overeenstemming met de toenmalige gendernormen. Een voorbeeld hiervan is de anti-landloperijwet van de staat New York uit 1845, waarin stond: "Eenieder die, met een beschilderd, verkleurd, bedekt of verborgen gezicht, of op een andere manier vermomd, op een manier die bedoeld is om te voorkomen dat hij wordt geïdentificeerd, op een weg of openbare snelweg, of in een veld, perceel, bos of omheining verschijnt, kan worden achtervolgd en gearresteerd."[18] Deze wet werd gebruikt om vrouwen te vervolgen voor "travestie", op grond van het argument dat hun kleding buiten de gendernormen om een "vermomming" betekende, want daarmee zouden vrouwen doen alsof zij mannen waren.[2] Boston gebruikte soortgelijke plaatselijke verordeningen tegen landloperij om Emma Snodgrass en haar vriendin Harriet French in 1852 te arresteren. (Snodgrass zou in 1853 opnieuw worden gearresteerd in Cleveland, terwijl French in 1856 opnieuw zou worden gearresteerd in New York.) French zou volgens berichten met de gewoonten hebben gebroken om banen na te streven die alleen voor mannen openstonden: ze beweerde tegenover de New York Daily Times dat ze "meer loon kon krijgen" als ze zich als man kleedde.[19]

Wetten tegen landloperij werden in 1882 en 1883 ook gebruikt om Jennie Westbrook in New York te arresteren. De zaak-Westbrook zou destijds "grote belangstelling" hebben gewekt bij het publiek, omdat men begreep dat zij probeerde te "ontsnappen aan het keurslijf [waaraan] sociale wetten de [vrouwelijke] sekse hebben onderworpen". Net als Harriet French in Boston noemde Westbrook werkgelegenheid als reden voor haar travestie: "Haar excuus was dat ze in haar vermomming 20 dollar per week kon verdienen, terwijl ze als ‘verkoopster’ in een modieuze winkel slechts een derde van dat bedrag zou verdienen."[20]

Kledinghervorming in de Verenigde Staten in de 19e eeuw

Een pit brow-vrouw uit de Britse kolenmijnen van district Wigan, in rok daaronder een broek als werkkleding.

In 1851 liet de vroege voorvechter van vrouwenrechten Elizabeth Smith Miller aan Amelia Bloomer een kledingsstuk zien dat oorspronkelijk bekendstond als de "Turkse kledij", waarbij een rok tot aan de knie hoorde over een Ottomaanse broek (een Turkse şalvar).[21] Bloomer begon het kledingsstuk te promoten en aan te prijzen, inclusief instructies voor het maken ervan, in The Lily ("De Lelie"), een krant gewijd aan de "Emancipatie van de Vrouw van Onmatigheid, Onrechtvaardigheid, Vooroordelen en Onverdraagzaamheid". Hierdoor ontstond er een rage en kwam er een grote vraag naar het kledingstuk, dat al snel bekendstond als de bloomer.[22]

Elizabeth Cady Stanton, Susan B. Anthony en Lucy Stone, andere vroege voorvechters van vrouwenrechten, namen deze kledingstijl in de jaren 1850 ook over en noemden deze de "freedom dress" ("vrijheidskledij").[23]

Tegelijkertijd waren er verscheidene vrouwen, met name de zogeheten pit brow women die in Britse kolenmijnen werkten in het district Wigan in wat nu Greater Manchester is, die begonnen met het dragen van een broek onder een korte rok als praktisch onderdeel van hun uniform. Dit trok de aandacht van het algemeen publiek en verschillende fotografen legden de onconventionele kledingstijl van deze vrouwen vast in het midden en aan het einde van de 19e eeuw.

Een andere vrouw die zich publiekelijk inzette voor kledinghervorming was abolitionist Mary Edwards Walker, die als hospik werkte tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. Walker had al bloomers gedragen toen ze in het militair hospitaal werkte en schreef in 1871 dat vrouwenkleding aan de volgende voorwaarden moest voldoen: "de persoon beschermen, vrijheid van beweging en (bloed)circulatie toestaan en de drager er geen slaaf van maken".[24] Walker droeg openlijk mannenbroeken en werd meerdere keren gearresteerd omdat ze mannenkleding droeg. Haar eerste arrestatie vond plaats in 1866 in New York en haar laatste arrestatie was in 1913 in Chicago, op 80-jarige leeftijd.[2] Marie Suize (1824–1892), ook wel bekend als Marie Pantalon, was een Franse goudmijnwerker en zakenvrouw die betrokken was bij de Californische goldrush, werd gearresteerd en drie keer berecht omdat ze een broek droeg, voordat ze de regering verzocht om toestemming om deze te mogen dragen.[25]

Verenigde Staten en Europa in de 20e eeuw

1897: Britse advertentie voor bloomers voor vrouwen op de fiets

1890–1914

Volgens Amerikaanse kledinghistorica Valerie Steele droegen tegen het einde van de 19e eeuw Parijse vrouwen vaker bloomers dan Engelse en Amerikaanse vrouwen, waarschijnlijk omdat bloomers in Frankrijk werden gepresenteerd als een modieus kledingsstuk in plaats van een quasi-feministisch statement, waar modeschrijvers destijds een hekel aan hadden.[26] Tegen 1895 hadden echter veel Amerikaanse meisjes uit de middenklasse de fiets en de bloomer omarmd en begonnen ze zichzelf New Women ("Nieuwe Vrouwen") te noemen, ondanks verzet vanuit de samenleving tegen dit nieuwe feministische ideaal van de zelfstandige vrouw. Ondertussen werden deze vroege damesbroeken gediversifieerd naargelang hun gebruik voor gymnastiek, zwemmen, fietsen of prikkeling.[26]

Boerenvrouwen in Champéry in het Zwitserse kanton Wallis (1912)

Een vernieuwde versie van de bloomer, voor sportief gebruik, werd in de jaren 1890 geïntroduceerd toen fietsen voor vrouwen in de mode kwam.[27][28] Toen activiteiten zoals tennis, fietsen en paardrijden aan het begin van de eeuw populairder werden, gingen vrouwen broeken of knickerbockers dragen om comfort en bewegingsvrijheid te bieden bij deze activiteiten. Sommige wetten maakten het mogelijk dat vrouwen tijdens deze activiteiten broeken droegen.[1]

Jeanne Margaine-Lacroix presenteerde wijde broeken voor vrouwen in 1910, enkele maanden voordat Paul Poiret dat ook deed en vervolgens met de eer probeerde te strijken als de eerste die deze kledingstijl had geïntroduceerd.[29]

1914–1920

Vrouwelijke arbeiders in 1918 die broeken dragen, Verenigd Koninkrijk

Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914–1918) werden veel vrouwen in landen als Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten gerekruteerd om in fabrieken te werken, met name munitiefabrieken, om de oorlogsinspanningen te ondersteunen of om mannen te vervangen in dienstverlenende sectoren zoals het openbaar vervoer. Terwijl veel mannen naar het front werden gestuurd om te vechten, begonnen hun vrouwen vaak hun broeken of overalls te dragen in de fabrieken voor meer veiligheid en comfort. Na verloop van tijd werden door andere vrouwen specifieke ontwerpen ontwikkeld die waren afgestemd op de praktische behoeften van vrouwelijke industriële arbeiders. Hoewel dit als gewaagd werd beschouwd, omdat ze daarmee de kledingnormen uitdaagden, kregen broeken voor vrouwen tijdens de oorlogsjaren enige sociale acceptatie, omdat de omstandigheden dit noodzakelijk maakten.[26][30]

De arrestaties van vrouwen die broeken droegen, hielden echter aan. Zo werd in 1919 vakbondsleidster Luisa Capetillo de eerste vrouw in Puerto Rico die in het openbaar een broek droeg. Capetillo werd naar de gevangenis gestuurd voor wat toen in Puerto Rico als een misdrijf werd beschouwd, hoewel de rechter de aanklacht tegen haar later introk. Ze herhaalde deze daad van rebellie toen ze van de boot stapte in Cuba, waar de rechter niet zo mild was, waardoor ze een gevangenisstraf moest uitzitten.[31]

Jaren 1920

Tienervrouwen dragen een knickerbocker met daaronder laarzen (Minnesota 1924).
Actrice Joan Crawford met broek in 1927

In de naoorlogse jaren tot begin jaren twintig leken Franse en Amerikaanse kledingfabrikanten niet goed te weten wat voor soort kleding ze voor vrouwen moesten maken. Sommigen vonden dat de normen van voor de oorlog moesten worden hersteld, terwijl anderen op zoek waren naar manieren om vooruit te gaan en te ontwikkelen. Omdat de economieën nog steeds in puin lagen en bepaalde stoffen schaars waren, moesten ontwerpers creatief zijn. De meesten richtten zich aanvankelijk op nieuwe types en mode-ontwerpen van rokken en jurken.[30] Ondertussen echter, nadat ze meer sociaaleconomische onafhankelijkheid hadden verworven door betaald werk te doen terwijl hun echtgenoten afwezig waren, voerden vrouwen in veel landen met succes campagne voor het stemrecht, waardoor ze meer politieke macht en sociale autonomie verwierven. Atletiek en sport werden steeds meer geaccepteerd als activiteiten voor vrouwen, waarbij ze comfortabelere broeken droegen die steeds minder vaak een bloomer werden genoemd en niet langer expliciet werden geassocieerd met feministisch activisme.[26][30]

In de jaren twintig en dertig droegen vrouwen steeds vaker broeken als vrijetijdskleding, en werkende vrouwen, waaronder vrouwelijke piloten, droegen vaak broeken.[32]

Jaren 1930

Katharine Hepburn in een publiciteitsfoto van Bringing Up Baby in 1938

De Amerikaanse actrices Marlene Dietrich (van oorsprong Duits, in 1930 naar de VS verhuisd) en Katharine Hepburn werden in de jaren 1930 vaak gefotografeerd met broeken aan. Hieruit blijkt hoe de stijl zich vanuit de arbeidersklasse had verspreid naar de burgerij. Dietrich werd beroemd door haar verschijning in een zwarte smoking en bijpassende fedora tijdens de première van The Sign of the Cross in 1932.[33]

Eleanor Roosevelt werd de eerste first lady van de Verenigde Staten die bij een formele aangelegenheid gekleed in een broek verscheen. Dat gebeurde toen ze tijdens Pasen 1933 het paaseieren rollen (Easter Egg rolling) leidde in een rijbroek, omdat ze na een vroege rit in de ochtend geen tijd had gehad om zich om te kleden. Ze leek echter de ongebruikelijke situatie te omarmen en poseerde voor een foto in de broek op de zuidelijke portico van het Witte Huis.[34]

Amerikaanse vrouwelijke schermers moesten oorspronkelijk rokken dragen tijdens wedstrijden. In 1937 vaardigde de Amateur Fencers League of America (Amateurschermersbond van Amerika) een nieuw reglement uit dat onder meer bepaalde dat vanaf 1 september 1939 het vrouwen was toegestaan om ofwel een "broekrok" ("divided skirt") te dragen ofwel een "loszittende witte broek die onder de knie wordt vastgemaakt" ("loose-fitting white trousers fastened below the knee").[35]

Modetijdschrift Vogue bracht in 1939 voor het eerst een nummer uit met vrouwen in broeken.[1]

1939–1945

Foto van vier Women Airforce Service Pilots (WASP) rond 1943. Twee van de vier vrouwen droegen broeken.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939–1945) herhaalde de geschiedenis zich op grotere schaal: meer vrouwen dan tijdens de Eerste Wereldoorlog knipten hun haar af en trokken broeken aan om veiliger in fabrieken te kunnen werken, terwijl de mannen naar het front werden gestuurd.[30] In 1942–1945 kwamen er meer Amerikaanse vrouwen op de arbeidsmarkt dan ooit tevoren.[30] In tegenstelling tot voorgaande decennia lieten Amerikaanse fabrikanten zich niet inspireren door Parijse coutureontwerpen, maar ontwikkelden ze hun eigen kledingstijlen, binnen de grenzen die door de noodsituatie van de oorlog werden gesteld. Er waren alleen katoen, wolmengsels of synthetische stoffen zoals rayon verkrijgbaar; stoffen die uitsluitend voor militair gebruik waren gereserveerd, waren onder meer zuivere wol (uniformen, militaire jassen en dekens) en zijde en nylon (voornamelijk voor parachutes). Er was weinig kleur en versiering, omdat deze in oorlogstijd als ongepast, opzichtig en onpatriottisch werden beschouwd, toen zuinigheid en zelfdiscipline van cruciaal belang werden geacht.[30]

In Groot-Brittannië gingen veel vrouwen, vanwege de rantsoenering van kleding, de burgerkleding van hun echtgenoten dragen om te werken, terwijl hun echtgenoten in het leger zaten. Dit was deels omdat deze kleding als werkkleding werd gezien en deels om vrouwen in staat te stellen hun kledingvergoeding voor andere doeleinden te gebruiken. Naarmate de mannenkleding versleet, waren er vervangende kledingstukken nodig, zodat in de zomer van 1944 de verkoop van damesbroeken vijf keer zo hoog was als in het voorgaande jaar.[36]

1946–1959

In tegenstelling tot het Interbellum hebben damesbroeken na de Tweede Wereldoorlog een blijvende doorbraak gemaakt, enerzijds als kledingstuk voor dagelijks gebruik en anderzijds als modeaccessoire.[30] In de naoorlogse periode waren broeken of slacks nog steeds gangbare vrijetijdskleding voor tuinieren, sociale contacten en andere vrijetijdsbestedingen. Behalve in hun vrije tijd droegen echter alleen Amerikaanse en Europese actrices zoals Marlene Dietrich, Katharine Hepburn en Audrey Hepburn of andere modieuze vrouwen zoals de Franse modeontwerpster Coco Chanel ze in het openbaar voor dagelijks gebruik.[26][37] Over het algemeen waren de meeste vrouwen in de VS en het VK tegen het einde van de jaren vijftig teruggekeerd naar rokken en jurken als standaardkleding op werkplekken zoals kantoren.[26] Pas toen capribroeken eind jaren vijftig in de mode kwamen, begonnen zich belangrijke veranderingen af te tekenen.[26]

Tot 1954 waren bij Penn State University spijkerbroeken (jeans) en bermudashorts geheel verboden voor vrouwelijke studenten; dat jaar werd besloten dat meiden ze mochten dragen op evenementen, zolang die maar buiten de campus plaatsvonden.[38]

In 1959 werd in Californië de Government Code Section 12947.5 (onderdeel van de California Fair Employment and Housing Act, FEHA) aangenomen, die onder meer bepaalde: "Het is een onwettige arbeidspraktijk wanneer een werkgever een werknemer op grond van zijn of haar geslacht weigert toe te staan een broek te dragen". Een uitzondering gold alleen voor "een werknemer verplichten een kostuum te dragen terwijl die werknemer een specifiek personage of een dramatische rol vertolkt" en als daar een goede reden voor werd aangevoerd.[39] Sindsdien kan er op een standaard FEHA-klachtenformulier betreffende discriminatie een optie worden aangekruist voor "het recht om een broek te dragen ontzegd".[40]

Jaren 1960 en 1970

Yves Saint Laurent, Le Smoking, 1966
Yves Saint Laurent, Le Smoking, 1966

In de jaren zestig introduceerde André Courrèges spijkerbroeken voor vrouwen, wat leidde tot het tijdperk van designer jeans. En in 1966 introduceerde Yves Saint Laurent Le Smoking, een smoking voor vrouwen, bedoeld voor formele aangelegenheden.[33]

In de jaren zestig verzetten sommige chique restaurants zich tegen moderne modetrends door vrouwen die broeken droegen te weigeren, omdat sommige eigenaren dit ongepast vonden.[41] Dit vormde een probleem voor vrouwen die de toen in de mode zijnde rokstijlen niet wilden dragen. Sommige vrouwen kozen ervoor om het restaurantverbod voor vrouwen in broeken te omzeilen door palazzobroeken of broekrokken als avondkleding te dragen.[42]

In 1969 werd Afgevaardigde Charlotte Thompson Reid uit Illinois de eerste vrouw die in het Amerikaans Congres een broek droeg.[43]

In 1972 werd Pat Nixon de eerste Amerikaanse first lady die een fotoshoot gekleed in een broek liet doen voor een landelijk tijdschrift.[44] Voordien waren first ladies al wel vaker in broeken gezien, waaronder Lou Hoover (1929–1933, privé gefotografeerd in een rijbroek op het presidentiële buitenverblijf Camp Rapidan) en Jackie Kennedy (gefotografeerd in een broek en een trui op Cape Cod in 1960 en in een palazzobroek in Italië in 1962).[34]

In 1972 werden in de Verenigde Staten de Education Amendments of 1972 aangenomen, die onder meer Title IX-bepalingen bevatte inzake non-discriminatie op grond van sekse. Dit leidde echter niet tot een wijziging van de kledingvoorschriften op scholen, hoewel sommigen van mening waren dat dit wel had moeten gebeuren.[45][46]

In de 1970 werden broeken steeds modieuzer voor vrouwen. Jane Fonda, Diana Ross, Katharine Hepburn, Tatum O'Neal en Diane Keaton ze droegen allemaal bij aan de populariteit van het dragen van broeken door op prestigieuze prijsuitreikingen te verschijnen in pakken of broekpakken. Tatum O'Neal ontving bijvoorbeeld op 10-jarige leeftijd een Oscar terwijl ze een smoking droeg.[33]

Jaren 1980 en 1990

In de jaren 1980 mocht Ana Irma Rivera Lassén in Puerto Rico de rechtbank niet betreden in een broek en werd haar verteld dat ze een rok moest dragen. Ze klaagde de rechter aan en won.[47]

In 1989 werd de Californische senator Rebecca (Becky) Morgan de eerste vrouw die een broek droeg in de Amerikaanse Senaat.[48] Nog tot 1993 mochten vrouwen formeel geen broeken dragen in de Amerikaanse Senaat, hoewel deze regel zelden werd gehandhaafd.[49][50] In 1993 droegen Senators Barbara Mikulski en Carol Moseley Braun broeken op de Senaatsvloer, tegen de regel in, al gauw gevolgd door vrouwelijk ondersteunend personeel. Later dat jaar werd de regel gewijzigd door Senate Sergeant-at-Arms Martha Pope zodat het vrouwen voortaan toegestaan was om broeken te dragen in de Senaat.[49][50]

In 1990 deed de gaykrant OutWeek verslag van de Lesbian Ladies Society, een in Washington D.C. gevestigde sociale groep "feminiene lesbiennes" die vrouwen verplichtte om een jurk of rok (dus geen broek) te dragen tijdens evenementen.[51]

Internationale normen in de 21e eeuw

Levi's vrouwenjeans binnenstebuiten (2023)

Hillary Clinton was de eerste vrouw die een broek droeg op een officieel portret van de Amerikaanse first lady.[52] Dit portret is geschilderd door Simmie Knox en werd in 2004 onthuld.[53]

Van 1800 tot 2013 was het vrouwen in de Franse hoofdstad Parijs officieel verboden om zonder toestemming van de politie een broek te dragen, op enkele uitzonderingen na. De handhaving hiervan werd echter grotendeels stopgezet tijdens de Eerste Wereldoorlog en daarna.[12][13] Ook in 2013 heeft het Turkse parlement een verbod opgeheven op het dragen van broeken door vrouwelijke parlementsleden in de Grote Nationale Assemblee van Turkije.[54]

In 2014 oordeelde een Indiase familierechter in Mumbai dat een echtgenoot die bezwaar had tegen het dragen van een kurta en jeans door zijn vrouw en haar dwong een sari te dragen, zich schuldig maakte aan mishandeling en dat dit een reden voor echtscheiding kon zijn.[55] De vrouw kreeg derhalve een echtscheiding toegekend op grond van wreedheid zoals gedefinieerd in artikel 27(1)(d) van de Special Marriage Act 1954.[55]

Van 1991 tot 2019 verbood artikel 152 van het memorandum bij het wetboek van strafrecht van 1991 in Soedan het dragen van "obscene kleding" in het openbaar. Dit was om verschillende redenen controversieel, bijvoorbeeld omdat het werd gebruikt om vrouwen die in het openbaar een broek droegen te straffen met 40 zweepslagen.[56] Dertien vrouwen, waaronder journaliste Loebna al-Hoessein, werden in juli 2009 in Khartoum gearresteerd omdat ze een broek droegen; tien van de vrouwen pleitten schuldig en werden gestraft met tien zweepslagen en een boete van 250 Soedanese pond per persoon. Loebna al-Hoessein beschouwde zichzelf als een goede moslim en verklaarde: "De islam zegt niet of een vrouw een broek mag dragen of niet. Ik ben niet bang om gegeseld te worden. Het doet geen pijn. Maar het is wel kwetsend." Uiteindelijk werd ze schuldig bevonden en kreeg ze een boete van omgerekend 200 dollar in plaats van geseling.[57] Op 29 november 2019 werd artikel 152 van het Wetboek van Strafrecht (beter bekend als de Wet op de openbare orde) ingetrokken als onderdeel van de Soedanese overgang naar democratie.[58][56]Volgens Ihsan Fagiri, leider van het Initiatief tegen Vrouwenonderdrukking, werden alleen al in 2016 ongeveer 45.000 vrouwen vervolgd op grond van de Wet op de openbare orde. De intrekking werd gezien als een belangrijke eerste stap naar een geleidelijke hervorming van de wetgeving om de positie van vrouwenrechten in het land te verbeteren, zoals beoogd in de concept-Grondwetsverklaring.[56]

Sportnormen

Sinds 2004 staat de Internationale Schaatsunie vrouwen toe om tijdens wedstrijden kunstschaatsen broeken in plaats van rokken te dragen als zij dat willen.[59] Hiermee kwam een einde aan de regel dat vrouwen alleen rokken mochten dragen, die in 1988 was ingesteld nadat de Amerikaanse schaatsster Debi Thomas een unitard had gedragen.[59] De ISU-kledingvoorschriften van 1988 tot 2004 bepaalden onder andere: "Dames moeten een rok dragen. De dameskleding mag geen overmatige naaktheid vertonen die ongepast is voor een atletische sport."[59]

De Badminton World Federation en Octagon ontwikkelden een regel dat vrouwelijke badmintonspelers jurken of rokken moeten dragen "om een aantrekkelijke presentatie te garanderen", maar hoewel deze regel in 2011 in het officiële reglement werd opgenomen, werd hij geschrapt voordat hij in 2012 in werking zou treden.[60][61]

In 2021 veranderde de Henley Royal Regatta de dresscode van de Stewards' Enclosure (die nog uit eind jaren 1970 stamde) zodanig dat vrouwen daar voortaan jasjes of blazers met broeken, of broekpakken mochten dragen. Dit gebeurde nadat een petitie van de roeier Georgia Grant van de Universiteit van Oxford hiervoor meer dan 1500 ondertekeningen behaalde.[62][63][64]

De Fédération Internationale de Hockey heeft in 2023 korte broeken voor vrouwen toegestaan, waarbij de rokverplichting wordt geschrapt vanwege bezorgdheid over verlegenheid.[65] Vrouwelijke scheidsrechters droegen van oudsher ook rokken.[66]

Werkvloernormen

In 2012 besloot de Royal Canadian Mounted Police vrouwen toe te staan om broeken en laarzen te dragen als onderdeel van hun formele uniformen.[67]

In 2015 begon Air India haar vrouwelijke stewardessen toe te staan om bij twee van de drie soorten uniformen een broek te dragen. Een woordvoerder van Air India verklaarde echter dat "het gebruik van een bepaald uniform gebaseerd zal zijn op de reisbestemming” en niet op de keuze van de stewardess.[68]

Tot 2016 waren sommige vrouwelijke personeelsleden van British Airways verplicht om het standaard 'ambassadeursuniform' van British Airways te dragen, dat van oudsher geen broek omvat.[69]

In 2017 kondigde De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen aan dat haar vrouwelijke werknemers tijdens het werk ‘professionele broekpakken en pantalons’ mochten dragen; voorheen waren jurken en rokken verplicht.[70] In 2018 verklaarde diezelfde kerk dat hun vrouwelijke zendelingen een pantalon mochten dragen als ze dat wilden, behalve wanneer ze de tempel bezochten en tijdens de zondagsdienst, doopdiensten en conferenties voor zendingsleiders en zones.[71]

In 2018 wijzigde het New York Philharmonic zijn kledingvoorschriften, waardoor vrouwelijke musici voortaan broeken mogen dragen tijdens avondconcerten. Voorheen waren zij verplicht om lange zwarte rokken of jurken te dragen.[72]

Sinds 2019 mogen vrouwelijke stewardessen bij Virgin Atlantic broeken dragen.[73] In 2020 volgden Aer Lingus en Japan Airlines.[74]

Schoolnormen

Schoolmeisjes in Nepal dragen broeken

De meeste Britse scholen staan meisjes toe om broeken te dragen, maar veel meisjes dragen nog steeds rokken op basisscholen en middelbare scholen, zelfs als ze de keuze hebben om een broek te dragen. Aan het einde van de 20e eeuw en het begin van de 21e eeuw begonnen veel scholen hun uniformregels aan te passen om broeken voor meisjes toe te staan, ondanks weerstand tegen het beleid dat alleen rokken toestond.[75] In 1998 werd bekendgemaakt dat meisjes uit de zesde klas van het Cheltenham Ladies' College voor het eerst broeken mochten dragen.[76] In juni 1999 ondernam universiteitsprofessor Claire Hale juridische stappen tegen Whickham School toen deze weigerde haar dochter Jo Hale toestemming te geven om een broek te dragen. Onder andere de Commissie voor Gelijke Kansen besloot de zaak te steunen.[77] Op 24 februari 2000 voorkwam de school een juridische strijd door aan te kondigen dat meisjes voortaan broeken zouden mogen dragen.[78]

Salwar kameez als schooluniform in Pakistan

In juni 2022 heeft het Hof van Beroep voor het 4e circuit in de VS een uitspraak gedaan tegen de Charter Day School in North Carolina, die meisjes verplichtte rokken te dragen, omdat meisjes “kwetsbare wezens” zouden zijn die “voorzichtig” behandeld moeten worden door jongens. Het Hof oordeelde dat deze verplichting ongrondwettelijk was.[79] In september 2022 stapte de school naar het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten.[80][81] Op 9 januari 2023 heeft het Hooggerechtshof de Amerikaanse regering, via Amerikaanse solicitor-generaal Elizabeth Prelogar, gevraagd om een brief waarin wordt aangegeven of zij de zaak in behandeling moeten nemen.[82] Tien Republikeinse procureurs-generaal, onder leiding van Ken Paxton uit Texas, steunden de school in hun pleidooien voor het Hooggerechtshof.[83][84] Het Hooggerechtshof weigerde echter de zaak in behandeling te nemen. De kledingvoorschriften op de school werden aangepast, zodat meisjes voortaan ook broeken mochten dragen.[85]

Broekzakken

Zie ook zak (kleding)
"Slechts 40 procent van de voorzakken van damesbroeken biedt voldoende ruimte voor een smartphone van een van de drie grootste merken. Minder dan de helft van de voorzakken van dameskleding biedt voldoende ruimte voor een portemonnee die 'specifiek' is ontworpen voor voorzakken. En de hand van een gemiddelde vrouw past niet eens tot voorbij de knokkels in de meeste voorzakken van damesbroeken."
– The Pudding, "Women's Pockets Are Inferior" (2018)[86]

In moderne kleding hebben herenkledingstukken over het algemeen zakken, terwijl dameskleding dat vaak niet heeft – en soms hebben ze zogenaamde Potemkin-zakken, een nep-sluiting die dichtgenaaid is.[87] In 1954 zou de Franse modeontwerper Christian Dior hebben gezegd: 'Mannen hebben zakken om dingen in op te bergen, vrouwen als versiersels.'[86] Als er zakken zijn in vrouwenkleding (zoals vrouwenbroeken), zijn deze vaak veel kleiner dan bij herenkleding.[87] Terwijl fabrikanten in het begin van de jaren 2000 met elkaar concurreerden om de kleinste mobiele telefoons te maken, luidde de introductie van de iPhone in 2007 het tijdperk van de smartphone in, waarbij de focus juist steeds meer kwam te liggen op grote interactieve touchscreens.[88] Tegen 2019 was de gemiddelde smartphone gegroeid tot een diagonale schermgrootte van 5,5 inch (circa 14 centimeter).[88] In 2018 ontdekten journalisten van The Pudding dat minder dan de helft van de voorzakken van dameskleding plaats bood aan een dunne portemonnee, laat staan een mobiele telefoon en sleutels.[87][86] 'Gemiddeld zijn de zakken in damesjeans 48% korter en 6,5% smaller dan die in herenjeans.'[86]

Caroline Criado Perez (2019) bekritiseerde Apple en andere fabrikanten omdat ze geen rekening hielden met het feit dat de ontwikkeling van deze telefoons naar steeds grotere formaten voorbijging aan de kleinere gemiddelde zakmaten in damesbroeken, de kleinere gemiddelde handmaten van vrouwen in vergelijking met mannen (waardoor het moeilijker is om grotere telefoons gewoon in de hand te houden), en het feit dat meer vrouwen dan mannen een iPhone hadden.[89] Hoewel veel vrouwen graag hun telefoon en andere spullen in een handtas meenemen in plaats van in hun zakken, zoals de meeste mannen doen, is “een van de redenen waarom vrouwen überhaupt een handtas meenemen, dat onze kleding niet voldoende zakken heeft”.[90] Een bijkomende complicatie is dat veel passieve tracking-apps zijn ontworpen vanuit de veronderstelling dat “uw telefoon altijd in uw handen of in uw zakken zit, en niet in uw handtas op uw bureau op kantoor”.[90] Een klassiek voorbeeld van een passieve tracking-app die voor veel vrouwen niet goed zal werken, is een stappenteller (die registreert hoeveel stappen de gebruiker van de telefoon op een dag heeft gezet tijdens het lopen), omdat de broeken van vrouwen vaak niet grote genoeg zakken hebben om altijd die telefoon met de app die de stappen bijhoudt mee te nemen.[91] In een geval in Zuid-Afrika konden vrouwelijke gezondheidswerkers een nieuw ontwikkelde gezondheidsapp niet gebruiken, omdat ze – bij gebrek aan broekzakken en om zakkenrollerij te voorkomen – hun waardevolle spullen altijd in hun ondergoed bij zich droegen, maar de telefoon (met de gezondheidsapp erop) te groot was om in hun beha's te passen.[92]

Broeken en seksueel geweld

In Rome werd in 1992 een 45-jarige rij-instructeur beschuldigd van het verkrachten van een 18-jarige studente gedurende meer dan een uur. Hoewel hij aanvankelijk werd veroordeeld, werd dit vonnis vernietigd door het Hooggerechtshof van Cassatie, dat stelde dat “omdat het slachtoffer een zeer strakke spijkerbroek droeg, zij hem moest helpen deze uit te trekken... en door het uittrekken van de spijkerbroek... was er geen sprake meer van verkrachting, maar van vrijwillige seks”. In de uitspraak werd gesteld dat “het algemeen bekend is dat het vrijwel onmogelijk is om een strakke spijkerbroek zelfs maar gedeeltelijk uit te trekken zonder de actieve medewerking van de persoon die deze draagt.”[93] Deze uitspraak leidde tot grootschalige feministische protesten. De dag na de uitspraak protesteerden vrouwen in het Italiaanse parlement door jeans te dragen en spandoeken te tonen met de tekst “Jeans: een alibi voor verkrachting”. Als teken van steun volgden de Senaat en het Huis van Afgevaardigden van Californië dit voorbeeld. Al snel maakte Patricia Giggans, uitvoerend directeur van de Los Angeles Commission on Assaults Against Women (nu Peace Over Violence), van Denim Day een jaarlijks terugkerend evenement. Sinds 2011 erkennen ten minste 20 Amerikaanse staten officieel Denim Day in april. Het dragen van een spijkerbroek op deze dag, 22 april, is een internationaal symbool van protest geworden. In 2008 heeft het Hooggerechtshof van Cassatie in Italië de uitspraak vernietigd, zodat er geen ‘denim’-verdediging meer bestaat tegen de aanklacht van verkrachting.[94]

Zie ook

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.