Bredstedt
Stad in Duitsland  | |||
|---|---|---|---|
 | |||
  | |||
| Situering | |||
| Deelstaat |  Sleeswijk-Holstein | ||
| Kreis | Noord-Friesland | ||
| Amt | Mittleres Nordfriesland | ||
| Coördinaten | 54° 37′ NB, 08° 58′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 9,75 km² | ||
| Inwoners (31-12-2020[1]) |
5.633 (578 inw./km²) | ||
| Hoogte | 7 m | ||
| Burgemeester | Christian Schmidt (CDU) | ||
| Overig | |||
| Postcode | 25821 | ||
| Netnummer | 04671 | ||
| Kenteken | NF | ||
| Gemeentenr. | 01 0 54 019 | ||
| Website | Officiële website | ||
| Locatie van Bredstedt in Noord-Friesland | |||
 | |||
| Foto's | |||
 | |||
| Amtsgebäude, tevens zetel van het gemeentebestuur | |||
| |||
Bredstedt (Deens: Bredsted, Noord-Fries: Braist, Bräist) is een gemeente in de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein, gelegen in de Kreis Noord-Friesland. De plaats telde op de peildatum van de meest recente statistiek 5.633 inwoners.[1]
De eerste lettergreep van de plaatsnaam moet met een lange é worden uitgesproken, als het Nederlandse woord breed.
Het stadje is de zetel van het bestuur van het Amt Mittleres Nordfriesland, waar in 2025 19 gemeenten deel van uitmaakten, waaronder ook Bredstedt zelf. Het Amt beschikt over een kantoorgebouw te Bredstedt op het adres Theodor-Storm-Straße 2 (het Amtsgebäude) te 25821 Bredstedt. Ook het gemeentebestuur van Bredstedt is hier gevestigd. Het voormalige stadhuis is anno 2025 een spaarbank.
Geografie en infrastructuur
Station
Trajectkaart spoorlijn Elmshorn-Westerland
Ten westen van Bredstedt ligt de Waddenzee, en tussen de zee en Bredstedt in een aantal in de 15e-20e eeuw ingepolderde kwelders, die de westelijke buurgemeente Reußenköge vormen. Naar het noordoosten toe ligt wat hoger en droger terrein, zogenaamd geestland.
Andere buurgemeentes van Bredstedt zijn Bordelum in het noorden, Sönnebüll in het oosten en Breklum in het zuiden.
Door de gemeente Bredstedt loopt een belangrijke noord↔zuid-verbinding, de Bundesstraße 5.
Bredstedt heeft sedert 1887 een station aan de spoorlijn Elmshorn - Westerland. Vanaf Station Bredstedt rijden enige streekbuslijnen naar de grotere steden in de omgeving.
Bijzondere gebouwen en instellingen
Het oudste gebouw van Bredstedt is de evangelisch-lutherse Sint-Nicolaaskerk, die uit de 15e en 16e eeuw dateert, en in de 19e eeuw in neogotische stijl werd verbouwd.
In 1711 bepaalde een rijke Deense zakenman en hoveling van de koning met de achternaam Clement in zijn testament, dat te Bredstedt een woonvoorziening voor behoeftige mensen moest worden gebouwd. Veel Denen, die de piëtistische stroming binnen de evangelisch-lutherse Deense Staatskerk aanhingen deden dat in de 17e en 18e eeuw. Vergelijk voor Nederland: Hofje. Dit Clementshus, dat door instellingen van de Deense minderheid in Sleeswijk- Holstein wordt beheerd, bestaat nog, en bestaat anno 2023 uit zes, uiterlijk typisch Deense, 18e-eeuwse, bakstenen woningen voor ouderen.
In Bredstedt is het Nordfriisk Instituut gevestigd, een wetenschappelijke organisatie die ijvert voor de cultivering en instandhouding van de Noord-Friese taal en cultuur. Dit beschikt in de vorm van het gebouw Friisk Hüs over een faciliteit voor samenwerking met andere, meer op het dagelijks leven gerichte, Noord-Friese organisaties, waaronder de Friisk Foriining . In Bredstedt werd in het verleden de Noorder-Goeshardse versie van het Noord-Fries gesproken.
Bredstedt is een regionaal centrum van belangenorganisaties van de Deenstalige minderheid in Sleeswijk-Holstein; deze beschikt in het stadje o.a. over een groot schoolgebouw.
Afbeeldingen
Sint-Nicolaaskerk
Clementshus
Watertoren
Gebouw Nordfriisk Instituut
Gebouw Friisk Hüs
Geschiedenis, economie
De beide Gøs Herreder, Nørroe- en Syndroegøs, middenonder, groen gemarkeerd, in het 13e-eeuwse Denemarken
Pentekening, Bredstedt omstreeks 1895
Bredstedt, brede plaats, wordt voor het eerst vermeld in het uit 1231 daterende Grondboek van Waldemar.
Bredstedt lag tot en met de 15e eeuw aan de Waddenzee. Daarna zijn ten westen van de plaats kwelders en wadden ingepolderd, waardoor Bredstedt 5 kilometer landinwaarts is komen te liggen.
In 1530 werd Bredstedt een vlek met marktrecht.
Tot 1864 lag Bredstedt in Denemarken, in de Sleeswijkse herred Nordergoesharde (Deens: Nørre Gøs Herred), in het syssel Istathe- of Istedsyssel. In 1699 en 1858 woedden grote branden in Bredstedt.
Pas in 1900 verkreeg Bredstedt officieel stadsrecht. Van circa 1960-1993 was te Bredstedt een opleidingsinstituut gevestigd van de Bundesgrenzschutz, de West-Duitse grenspolitie. Het gebouw van dit instituut is tegenwoordig een bedrijfsverzamelgebouw voor kleine, ambachtelijke ondernemingen. Economisch is Bredstedt steeds een centrum geweest van lokaal en regionaal midden-en kleinbedrijf. Grote ondernemingen zijn er niet gevestigd.
Het toerisme is van beperkte betekenis. Er zijn in Bredstedt enige horecagelegenheden gevestigd, en op de website van het Amt Mittleres Nordfriesland zijn links inzake talrijke langeafstands-fietsroutes te vinden.
Partnergemeentes
Bredstedt onderhoudt jumelages met:
- De Witt (Iowa), Verenigde Staten
- Krzyż Wielkopolski, Polen.
Externe links
· 
· 
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Bredstedt op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- 1 2 (de) Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2020 (XLSX-bestand) (inwonersaantallen op basis van de census 2011)