Borstbeeld Prins Hendrik de Zeevaarder

Borstbeeld Prins Hendrik de Zeevaarder
Borstbeeld Prins Hendrik (augustus 2025)
Kunstenaar	Frans Stracké
Jaar	1885
Materiaal	brons
Locatie	Prins Hendrikkade, Amsterdam-Centrum
Portaal    Kunst & Cultuur

Het Borstbeeld Prins Hendrik de Zeevaarder is een artistiek kunstwerk aan de Prins Hendrikkade in Amsterdam-Centrum. Het is een beeld gemaakt door Frans Stracké.

Na het overlijden van prins Hendrik van Oranje-Nassau in 1879 was Amsterdam er relatief snel bij. In 1880 werd een kade aan het IJ naar hem vernoemd, de Prins Hendrikkade. In 1883 volgde nog een Prins Hendrikplantsoen. Er werd vervolgens een comité onder leiding van burgemeester Gijsbert van Tienhoven opgericht om te komen tot een borstbeeld van de prins op een granieten sokkel. Na oprichting zou het beeld richting het IJ staan als teken van waardering aan de prins die Amsterdam uit het slop haalde en populair was in de stad. Het geld zou bijeengebracht moeten worden door de Amsterdamse bevolking; Stracké had het ontwerp al klaar. ^[1] De buste, gemaakt bij Compagnie des Bronzes werd op de grens mei/juni 1885 in het plantsoen geplaatst, nadat al vanwege de dreiging van vorst de fundering en de sokkel waren geplaatst. Ondertussen was het zicht op het IJ verdwenen door de bouw van het Amsterdam Centraal Station. De buste werd zo geplaatst dat Prins Hendrik uitkeek op het Open Havenfront en dat station.

De prins kreeg er geen rust; het Prins Hendrikplantsoen werd steeds opnieuw ingericht (het was van de jaren zestig tot 2018 een busstation), ook in de 21e eeuw gaan die veranderingen door, alhoewel het plantsoen en beeld ter plekke al verdwenen waren. Bij een eerdere wijziging moest het beeld namelijk al verhuisd worden. Vanaf 1979 staat het toen schoongemaakte beeld weliswaar nog aan de Prins Hendrikkade maar een eind oostwaarts. Hij heeft sindsdien het Scheepvaarthuis in zijn rug en het Oosterdok voor zijn ogen. Hij zag zijn uitzicht echter al snel beperkt worden door de bebouwing op het Oosterdokseiland. De financiering van het oorspronkelijke beeld bleek een hachelijke zaak, Amsterdammers, alhoewel herinnerd in een tekst op de sokkel, waren niet zomaar bereid geld voor dit beeld bijeen te brengen. ^[2]

Stracké kon ook maar kort genieten van zijn beeld; hij overleed tien jaar na de plaatsing. De namen van ontwerper en maker zijn aan de achterzijde van het borstbeeld te lezen. Op de sokkel wordt de naam Prins Hendrik de Zeevaarder vermeld; in de 20e eeuw handig om te voorkomen dat toekijkers denken dat het om Hendrik van Mecklenburg-Schwerin (overleden in 1934) de echtgenote van Wilhelmina der Nederlanden zou kunnen gaan.

Zie de categorie Prins Hendrik (Amsterdam) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.