Antoon Coolen (1897-1961)

Antoon Coolen
Persoonsgegevens
Volledige naam	Antonius Franciscus Coolen
Geboortedatum	17 april 1897
Geboorteplaats	Wijlre
Overlijdensdatum	9 november 1961
Overlijdensplaats	Waalre
Geboorteland	Nederland
Handtekening
Opleiding en beroep
Beroep	romanschrijver
Erkenning en lidmaatschap
Werken in collectie	Anne Frank Huis[1]
Prijzen en onderscheidingen	Brand-van Gentprijs (1954), Literatuurprijs van de gemeente Hilvarenbeek (1961), Debutantenprijs van de Maatschappij der Nederlandse Letteren (1930)[2]
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Portaal    Literatuur

Antonius Franciscus (Antoon) Coolen (Wijlre, 17 april 1897 – Waalre, 9 november 1961) was een Nederlandse romanschrijver. Zijn vaak op het Oost-Brabantse platteland spelende boeken worden meestal tot de streekromans gerekend.

Coolen werd geboren in het Zuid-Limburgse Wijlre als zoon van een bierbrouwer. Zijn ouders waren allebei uit het Noord-Brabantse Peelland afkomstig en waren in 1892 in Deurne gehuwd. Coolen was de derde in een gezin met acht kinderen. Toen hij nog een baby was, verhuisde het gezin naar Zevenbergen. Vanaf 1903 woonde het gezin weer in Deurne, waar Coolens ouders een winkel begonnen in de huidige Kerkstraat, destijds nog een onderdeel van het Haageind. Coolen maakte daar kennis met buurman Hendrik Ouwerling, en mocht menigmaal kennisnemen van diens privé-bibliotheek. Ouwerling wordt dan ook als inspirator van Coolen genoemd. Het huis De Romein waar Ouwerling vanaf 1913 woonde werd na Ouwerlings dood (1932) een zestal jaren door Coolen bewoond. Later woonde Coolen in Waalre, waar hij in 1937 door architect H.W. Valk het huis De Kempen liet bouwen. In dit dorp maakte Coolen zich sterk voor behoud en restauratie van de oude dorpskerk.

Coolen werd bekend met boeken als Dorp aan de rivier (geïnspireerd door het leven van Hendrik Wiegersma en diens vader), Herberg in 't Misverstand en de op waarheid gebaseerde roman De Goede Moordenaar, waarin Coolen de moord op Pietje Munsters in 1910 op een verhalende manier bracht.

Anders dan het werk van de meeste streekromanschrijvers, werd dat van Antoon Coolen door literatuurcritici veelal positief ontvangen. Hij past daarmee meer in de traditie van Streuvels, het impressionisme. De vraag of Coolen wel terecht tot de streekromanschrijvers wordt gerekend, komt herhaaldelijk terug in literatuurkringen.

Coolen was getrouwd met Gerda de Jong (1901-1964) en had vier zonen: Stijn (1931-1983), Guido (1932-2017), Felix (1933-2021) en Peter Hendricus (1937-1947). Zijn drie oudste zonen werden respectievelijk naar voorbeelden van Coolen genoemd: Stijn Streuvels, Guido Gezelle en Felix Timmermans. De vierde zoon werd genoemd naar Hendrik Wiegersma en diens vrouw Petronella (Nel). Wiegersma en Coolen waren goed bevriend.

Begin oktober 1961 viel Coolen door onopgehelderde oorzaak uit een rijdende trein. Dit gaf aanleiding tot moordgeruchten.^[3] Coolen lag uren bewusteloos langs de rails en wist ten slotte een boerderij te bereiken. Coolen overleed een maand later op 64-jarige leeftijd aan de gevolgen van deze valpartij en werd begraven bij de Oude Sint-Willibrorduskerk te Waalre.

Dorp aan de rivier werd in 1958 door Fons Rademakers verfilmd (zie Dorp aan de rivier). De in 1990 uitgezonden televisieserie De Brug is op Coolens werk geïnspireerd.

• 1930 · C.W. van der Hoogtprijs voor Het donkere licht
• 1947 · Novelleprijsvraag CPNB voor De ontmoeting
• 1954 · Brand-van Gent Prijs voor De vrouw met de zes slapers
• 1954 · Provinciale prijs voor schone kunsten voor De vrouw met de zes slapers en zijn bijdrage aan Het nieuwe Brabant
• 1958 · Cultuurprijs van de gemeente Eindhoven voor De grote voltige
• 1961 · Literatuurprijs van de gemeente Hilvarenbeek voor Stad aan de Maas

• 1914 · Opinies
• 1921 · Lentebloesem, roman. Herdruk 1937: (Digitale versie)
• 1926 · Peerke, dat manneke (Digitale versie)
• 1926 · De rauwe grond
• 1927 · Hun grond verwaait (Digitale versie)
• 1927 · Jantje den schoenlapper en zijn Weensch kiendje (Digitale versie)
• 1928 · Kinderen van ons volk, roman. Met grote letter gedrukt, 1982
• 1929 · Het donkere licht (Digitale versie)
• 1930 · Peelwerkers. Met grote letter gedrukt, 1970
• 1931 · De goede moordenaar (Digitale versie) Met grote letter gedrukt, 1981
• 1932 · De schoone voleinding, roman. 3e druk, 1937: (Digitale versie)
• 1933 · Kinderen van ons volk. Spel van het land, toneelspel in vijf bedrijven, naar de romans Kinderen van ons volk en De schoone voleinding, in samenwerking met Kees Spierings en Cor Hermus
• 1933 · De man met het Jan Klaassenspel (Digitale versie)
• 1934 · Zegen der goedheid. Legendenboek (Digitale versie)
• 1934 · De vier jaargetijden, toneelspel in vijf bedrijven (Digitale versie)
• 1934 · Dorp aan de rivier. Met grote letter gedrukt, 1992 ISBN 90-364-1139-4
• 1934 · Stijntje. Uitg. ten bate van het "Centraal Katholiek Doorgangshuis" voor de ongehuwde moeder en haar kind van de R.K. Vereeniging "Moederschapszorg" (Digitale versie)
• 1935 · Zoo zie je me, zoo zie je niet, in: De Gemeenschap
• 1935 · Peerke, den haas, herschreven versie van Peerke, dat manneke. Tweede herschreven uitg. van: Peerke dat manneke, 1926 (Digitale versie)
• 1935 · Kerstvertellingen. Een vijftal sagen (Digitale versie)
• 1935 · De vreemdeling, toneelspel in vier bedrijven (Digitale versie)
• 1936 · Het gouden gymnasium. Herinneringen van oud-leerlingen aan het gymnasium Sint Norbertus te Heeswijk, gerangschikt en ingel. door Antoon Coolen (Digitale versie)
• 1936 · De drie gebroeders (Digitale versie)
• 1936 · De weg terug, een kerstverhaal (Digitale versie)
• 1937 · Kerstmis in de Kempen (Digitale versie)
• 1938 · Zwerftochten door ons land, met P.H. Ritter jr.
• 1938 · De Oost-Brabanders, in: De Nederlandse Volkskarakters
• 1938 · Herberg in 't Misverstand (Digitale versie)
• 1938 · Hendrik Conscience, de verteller van zijn volk, in: De Gemeenschap
• 1939 · Vertellen (Hans Christiaan Andersen), in: De Gemeenschap
• 1939 . Corona. Kerstboek
• 1939 · Onder het Diksmuider Kruis, in: De Gemeenschap
• 1939 · Franz Herwig, in: De Gemeenschap
• 1939 · Streuvels en Dickens, in: De Gemeenschap
• 1939 · Uit het kleine rijk (Digitale versie)
• 1940 · De klokkengieter, toneelspel in drie bedrijven (Digitale versie)
• 1940 · Sprookjes, vertellingen en reisverhalen van H.C. Andersen; verzameld en ingeleid door Antoon Coolen
• 1941 · Sprookjes uit alle landen
• 1942 · Van de koe, die aan St. Antonius verkocht werd, en De boer en zijn kerkplavei. Bevat ook: Mater purissima, door Diederic van Weyendael (Digitale versie)
• 1944 · Kerstmis in de Pannenschop (Digitale versie)
• 1945 · Bevrijd Vaderland (Digitale versie)
• 1947 · De ontmoeting, novelle, boekenweekgeschenk (Digitale versie)
• 1948 · Van en over en rond de honderdjarige. Uitgegeven ter gelegenheid van het 100jarig bestaan van boekhandel M.F. van Piere (Digitale versie)
• 1948 . Moeder Marjanne's Kerstfeest. Een kerstverhaal (Digitale versie)
• 1948 . Liefde, dood en minne, Antoon Coolen en Godfried Bomans (Digitale versie)
• 1948 . Sprookjes voor groote menschen. In 1970 onder de titel: Sprookjes van de liefde
• 1948 · Tsjechische suite (Digitale versie)
• 1949 · Onder de canadassen (Digitale versie)
• 1950 · Land en Volk van Brabant, bijdragen van Brabantse schrijvers, dichters en geleerden, verzameld en ingeleid door Anton Coolen
• 1950 · Spel van Sint Geerten Minne. Openluchtspel in drie bedrijven
• 1951 · Waalres oud Willibrorduskerkje: herdenkingskapel van Brabants gesneuvelden
• 1951 · Groei van de stad, Groot Eindhoven onder zijn eersten burgemeester
• 1952 · Triptiek van Kerstmis. Sage en sproken
• 1952 · Het meisje in den toren, sprookjesspel in drie bedrijven
• 1953 . Nieuwe sprookjes uit alle landen
• 1952 · De zeven rozen. Sprookjesspel in drie bedrijven
• 1953 · De glimlach van het Gooi, redevoering
• 1953 · In Holland staat een huis, spel van het gezin
• 1953 · De vrouw met de zes slapers (Digitale versie)
• 1954 · Sint Cunera van Rhenen, toneelspel
• 1954 · Genoveva van Brabant. Toneelspel in vier bedrijven
• 1955 · Van de breischei tot 75 gauge, het verhaal van een kousenfabriek, 1830-1955
• 1955 · Omnibus. Dorp aan de rivier, De drie gebroeders, Herberg In 't Misverstand
• 1957 · De grote voltige. Roman
• 1957 · Wegen door het land. Herdruk van een aantal verhalen uit "Onder de canadassen", aangevuld met een nieuwe novelle
• 1957 · De gouden webben, twee kerstverhalen
• 1958 · Mars en Venus. Comedie in drie bedrijven
• 1958 · Sawitri, Oosters spel van de liefde en de dood. Toneelspel in drie bedrijven
• 1960 · Stad aan de Maas. Roman
• 1962 · Sprookjes kalenderboek 1962
• 1962 · Nieuwe Sprookjes uit alle landen, uitgeverij Kruseman, Den Haag
• 1970 . Wegen door het land. Eerder verschenen in: Onder de canadassen (1949), en: Huis van het geluk (1957). Met grote letter gedrukt

• 1935 . Sextet in 't hemelrijk. Een oud-frankische roman. Vert. van: Das Sextett im Himmelreich van Franz Herwig, 1921; bew. en ingel. door Antoon Coolen (Digitale versie)
• 1937 . Weer een lente. Roman. Vert. van: Regain van Jean Giono, 1930
• 1951 . Mijnheer Hubertus. Roman uit het woud. Vert. van: Hubertus van Paul Keller
• 1954 . Een verhaal van Kerstmis. Vert. van: A Christmas carol van door Charles Dickens, 1843

• Karel Elebaers. Antoon Coolen. Diest, Pro Arte, 1943
• Anton van Duinkerken. Antoon Coolen. Een inleiding tot zijn werk. 's-Gravenhage, D.A. Daamen's Uitgeversmaatschappij, 1949 (Digitale versie)
• Bert Beulens. Antoon Coolen. 1897-1961. Artikelen, gedichten en foto's. Deurne, Pelikaan, 1980 ISBN 90-6456-004-8
• Cees Slegers. Antoon Coolen 1897-1961. Biografie van een schrijver. Tilburg, Stichting Zuidelijk Historisch Contact Tilburg, 2001 ISBN 90-70641-63-1

• Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
• Biografisch Woordenboek van Nederland, biografie
• Biografie op Brabantserfgoed.nl

Zie de categorie Antoon Coolen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.