Zernike (kasteel)

Het kasteel in Zernike was een middeleeuws kasteel of steenhuis aan de noordelijke rand van Groningen, voorzien van in elk geval uiteindelijk drie podia (verhogingen) met brede grachten.[1] Soms wordt het geheel ook Zernikeburcht genoemd.[2] De resten liggen in de campus Zernike, in de wijk Paddepoel. Het was niet bekend uit de geschiedschrijving en werd ontdekt bij een archeologische opgraving.

Geschiedenis

Het kasteel was een groot en omgracht steenhuiscomplex, waarvan het oudste gedeelte uit het begin van de dertiende eeuw stamt. Waarschijnlijk is het opgericht door een van de zogeheten Heren van Selwerd, die destijds namens de bisschop van Utrecht de prefectuur voerden over Groningen. In elk geval een van de podia (ongeveer dertig bij dertig meter) werd omgeven door een enkele gracht van ongeveer negen meter breed. Het verhoogde kasteelterrein zal waarschijnlijk als een soort uitkijktoren vijftien à twintig meter boven het boomloze, vlakke land hebben uitgetorend.

Het complex lag ongeveer 900 meter ten westen van het al langer bekende Kasteel Selwerd op een strategische plaats tussen twee noord-zuid-verbindingen: het Reitdiep dat Stad verbindt met de Waddenzee en de noordelijke weg van Stad naar Ommeland, de Paddepoelsterweg.

De laatste kasteelheer

De laatste gebruiker was Rudolf (ook: Rolf, Roelf of Roelof) Prediker (ook: Predeker of Predekere),[3] een ver familielid van de toenmalige prefect Hendrik III van Selwerd.[4] Deze Rudolf gedroeg zich als roofridder, viel schepen aan op het Reitdiep en plunderde ze. De stad verplichtte hem tot tweemaal toe tot het betalen van een forse boete (vijftig gouden schilden), maar dat bleek niet te helpen. In 1357 was de maat vol: Rudolf werd gevangengenomen en onthoofd bij de Boteringepoort en in hetzelfde jaar liet het stadsbestuur zijn kasteel slopen. Een deel van de vrijgekomen stenen zijn daarna in de stadsmuur verwerkt.

Opgraving

Resten van het zuidelijke deel van het steenhuiscomplex werden in de zomer van 1999 bij toeval ontdekt onder auspiciën van stadsarcheoloog Gert Kortekaas. Tijdens het verleggen van een sloot aan de Zernikelaan bracht een proefopgraving metselwerk aan het licht. Dat bleek een deel van de zuidgevel te zijn dat omvergetrokken en in de gracht gevallen was. Ook werden onder andere fragmenten van aardewerk uit de IJzertijd gevonden.[5] De resten van de muur zijn weer afgedekt en de verlegging van de sloot is deels ongedaan gemaakt.

Toekomst

Ten behoeve van de verdere functionele en ruimtelijke ontwikkelingen op het universiteitsterrein wordt een wandelroute van ongeveer negen kilometer ontworpen die alle belangrijke cultuurhistorische elementen op en rond het terrein moet verbinden. Centraal punt moet de opwaardering worden van het kasteel, waarbij het gaat om een betere zichtbaarheid en beleefbaarheid.

Kaart

Verder lezen

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.