Vrouwenhuis (Amsterdam)
Het Vrouwenhuis was een radicaalfeministisch bolwerk in Amsterdam, dat medio 1973 geopend werd. Het Vrouwenhuis in Amsterdam was het eerste in haar soort, maar het initiatief zou in andere steden navolging vinden.[1]
Geschiedenis
Een invloedrijke ontwikkeling tijdens de tweede feministische golf in Nederland, eind jaren 1960, begin jaren 1970, waren de vrouwenpraat- en actiegroepen die feministen oprichtten.[1] Om deze groepen in Amsterdam een plek te bieden, werd op 23 februari 1973 de Stichting Vrouwenhuis Amsterdam opgericht.[2] Nadat de groep verscheidene mogelijkheden voor huisvesting had onderzocht, werd op 6 juni van dat jaar een pand gekraakt. Dit pand, de voormalige Vaktekenschool Patrimonium aan de Nieuwe Herengracht nummer 95, telde vier verdiepingen en het had een ruime tuin.[3]
Enkele praatgroepen trokken er meteen in, gevolgd door verschillende andere gezelschappen en organisaties, zoals Dolle Mina, feministische uitgeverij De Bonte Was, vrouwenfilm-collectief Cinemien en Vrouwen voor Vrede. Later bood het Vrouwenhuis nog onderdak aan Fem-soc-groepen, de Vrouwenkrant, Paarse September, de Strijdijzers en Katijf.[2] Er was ruimte voor een breed scala aan initiatieven, en in soms pittige discussies nam men elkaar ook graag de feministische maat.[1] Naast actie en discussie was er plaats voor informele contacten.[4] Met uitzondering van dienstverleners als elektriciens en loodgieters werden geen mannen tot het pand toegelaten.
In de loop van de jaren negentig veranderde het Vrouwenhuis in een multifunctioneel kantoren- en zalencentrum, dat op non-profitbasis ruimte bood aan allerlei groepen die zich bezighielden met vrouwenemancipatie.[3] Vanaf 1991 werden ook mannen tot het pand toegelaten,[2] al kwam er pas in 1998 een apart toilet voor mannen.[3] In 2001 telde men zo'n 17.000 bezoekers per jaar, tegen 10.000 per maand in de hoogtijdagen.[3] In 2003 werd de naam veranderd in Akantes,[2] een organisatie die in 2014 failliet ging.
Andere vrouwenhuizen
Tijdens de tweede feministische golf werden ook in andere steden Vrouwenhuizen gesticht. Soms door middel van kraken, zoals in Amsterdam, soms door huisvesting via de gemeente.
- Alkmaar, Verdronkenoord 45
- Arnhem, Bergstraat 16
- Assen, Torenlaan 4
- Breda
- Den Haag, Anna Paulownastraat 15
- Dordrecht, Nieuwstraat 60
- Eindhoven, Tramstraat 11
- Groningen. Vanaf 15 februari 1975 aan de Raamstraat 5, later Hereweg 9
- Haarlem, Meester Lottelaan
- Hoorn
- Leeuwarden. Vanaf 29 oktober 1977 aan de Westerplantage 32, vanaf 1 november 1980 aan de Willemskade 38
- Meppel, Kortestraat 1
- Nijmegen
- Rotterdam, Van Vollenhovenstraat 62a
- Utrecht. Vanaf 1974, Twijnstraat 69
- Van de Loo, Vilan (2005). De vrouw beslist: de tweede feministische golf in Nederland. Inmerc, Amsterdam, pp. 111-113. ISBN 9066115440. Geraadpleegd op 6 januari 2026.
- 1 2 3 Annegriet Wietsma, Fluisterende muren: Nieuwe Herengracht 95. Ons Amsterdam (juni 2008). Gearchiveerd op 30 december 2017.
- 1 2 3 4 Archief Vrouwenhuis Amsterdam (1968-)1973-2012. Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. Geraadpleegd op 13 maart 2024.
- 1 2 3 4 Marjan Agerbeek, Dinosaurussen van de tweede feministische golf
. Trouw (2 oktober 2001). Gearchiveerd op 21 mei 2024. Geraadpleegd op 5 januari 2026. - ↑ Vrouwenhuis Amsterdam – Geschiedenis - Artikel Vrij Nederland. Vrouwen nu voor later (zo'n 14 dagen nadat het pand werd gekraakt). Gearchiveerd op 10 september 2025. Geraadpleegd op 5 januari 2026.