Vrouw met een spiegel

Vrouw met een spiegel
Vrouw met een spiegel
Kunstenaar Titiaan
Jaar circa 1515
Techniek Olieverf op doek
Afmetingen 96 × 76 cm
Museum Louvre
Locatie Parijs
Inventarisnummer INV 755; MR 504
RKD-gegevens
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Vrouw met een spiegel[1] (Frans: La Femme au miroir) is een schilderij van Titiaan dat in het algemeen omstreeks 1515 gedateerd wordt.[2] Het maakt deel uit van de collectie van het Louvre in Parijs.

Voorstelling

De centrale figuur is een jonge vrouw met roodblond haar, blauwe ogen en een lichte huidskleur, die het toenmalige Venetiaanse schoonheidsideaal belichaamt. Zij staat achter een stenen borstwering en draagt een groene jurk over een wit, fijn geplooid hemd dat subtiel van haar linkerschouder is gegleden. In haar rechterhand houdt zij een lok van haar haar vast, terwijl haar linkerhand rust op een zalfpotje op de borstwering. Achter haar bevindt zich een bebaarde man in een donkerrood gewaad die twee spiegels voor haar vasthoudt. In de vlakke spiegel voor haar bekijkt ze haar eigen gezicht, terwijl een grotere, bolle spiegel[3] haar rugzijde en de kamer eromheen weerspiegelt.

Deze compositie is niet louter decoratief, maar fungeert als een bijdrage aan het zestiende-eeuwse paragone-debat over de superioriteit van de verschillende kunstvormen. Door de spiegels kon Titiaan de vrouw gelijktijdig van de voor- en achterkant tonen, waarmee hij bewees dat de schilderkunst dezelfde driedimensionale mogelijkheden bezat als de beeldhouwkunst. Daarnaast kan het schilderij gezien worden als een vanitas-allegorie; de spiegel herinnert de toeschouwer aan de vergankelijkheid van uiterlijke schoonheid en de vluchtigheid van de tijd. Tegelijkertijd verleent het losse haar en de ontblote schouder het schilderij een erotisch karakter.

Geschiedenis

Hoewel niet bekend is wie opdracht heeft gegeven voor het schilderij, is het waarschijnlijk dat het werk kort na voltooiing in het bezit kwam van de familie Gonzaga, de hertogen van Mantua. De Gonzaga's stonden bekend als fervente verzamelaars van Titiaans werk; de courtisane-achtige allure van de Vrouw met een spiegel sloot aan bij de smaak van de Italiaanse hoven. In 1627 kocht koning Karel I van Engeland een belangrijk deel van de verzameling van de Gonzaga's, waaronder dit schilderij. Na de executie van de koning verkocht de regering van Oliver Cromwell het aan een zekere Murray. Later kwam het in het bezit van de Parijse bankier Everhard Jabach, die het in 1662 wegens schulden gedwongen was te verkopen aan de Franse koning Lodewijk XIV. Sinds de Franse Revolutie wordt het schilderij tentoongesteld in het Louvre.

In het verleden zijn pogingen gedaan om de vrouw te identificeren als Laura Dianti, de minnares van Alfonso d'Este, de hertog van Ferrara, of als Isabella Boschetti, de geliefde van Federico II Gonzaga. Deze identificaties zijn echter op chronologische gronden grotendeels verworpen; rond 1515 had Titiaan nog nauwelijks contacten met de hoven van Ferrara en Mantua.

De meeste moderne kunsthistorici zijn van mening dat de vrouw geen specifiek historisch persoon is, maar een geïdealiseerd model dat Titiaan herhaaldelijk gebruikte. Zij verschijnt met nagenoeg identieke gelaatstrekken in een reeks belangrijke werken uit de jaren 1510, waaronder de beroemde Flora, IJdelheid en Violante. Deze werken behoren tot het genre van de belle donne: voorstellingen van jonge vrouwen die niet als portretten in de strikte zin bedoeld waren, maar als poëtische verbeeldingen van vrouwelijke gratie en sensualiteit. Dit genre was buitengewoon populair onder de Venetiaanse elite, die deze schilderijen verzamelde als decoratieve objecten.

Het succes van de compositie leidde tot de productie van verschillende versies, zowel door Titiaan zelf als door zijn assistenten, wat typerend was voor de werkwijze in een groot en succesvol zestiende-eeuws atelier. De belangrijkste versie bevindt zich in de schilderijengalerij van de Praagse burcht. Dit werk wordt algemeen beschouwd als een gesigneerd origineel van Titiaan, waarschijnlijk gemaakt kort nadat de Parijse versie het atelier verliet. Daarnaast zijn er replica's of atelierstukken bekend in het Museu Nacional d'Art de Catalunya in Barcelona en in de National Gallery of Art in Washington.

Afbeeldingen

Literatuur

  • Diane H. Bodart (2009). Les reflets et l'éclat: Jeux de l'envers dans la peinture vénitienne du XVIe siècle. In: Vincent Delieuvin en Jean Habert. Titien, Tintoret, Véronèse… Rivalités à Venise: Catalogue de l'exposition. Parijs: Hazan en Musée du Louvre. p. 216-259
  • Tullia Carratu (2006). Titien portraitiste. Parijs: Gallimard.
  • Louis Hourticq (1919). La Jeunesse de Titien: Peinture et poésie. La nature, l'amour, la foi. Parijs: Hachette.
  • Paul Joannides (2001). Titian to 1518 : The Assumption of Genius. New Haven: Yale University Press.
  • Sabine Melchior-Bonnet (2008). La jeune femme au miroir de Titien. Armand Colin.
  • Erwin Panofsky (2009). Titien: Question d'iconographie. Parijs: Gallimard.
  • Vincent Pomarède (2012). Le Louvre : toutes les peintures. Parijs: Flammarion.
  • Claude Phillips (2008). Titian. New York: Parkstone Press Ltd.
  • Francesco Valcanover (1969). L'opera completa di Tiziano. Milaan: Rizzoli. p. 97
Zie de categorie Woman at her toilet by Titian van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.