Van der Valk (bedrijf)

Van der Valk
De vlag van Valk Exclusief bij de vestiging in Leiden
Locatie
Land van hoofdzetel	Nederland
Hoofdkantoor	Nederland
Industrie en producten
Industrie(ën)	gastvrijheidsindustrie, horeca
Status en tijdlijn
Oprichting	1939
Bedrijfsstructuur
Rechtsvorm	besloten vennootschap
Oprichter(s)	Martien van der Valk
Sleutelfiguren	Gerrit van der Valk Arie van der Valk
Aantal werknemers	4.750 (2018)[1]
Dochter­ondernemingen	Van der Valk Hotel Breukelen Van der Valk TheaterHotel De Oranjerie Van der Valk Hotel Groningen Hoogkerk Van der Valk Hotel Uden - Veghel Van der Valk – Veenendaal Van der Valk Landhotel Spornitz Van der Valk hotel Arnhem Van der Valk Hotel Zaltbommel Van der Valk Hotel Stein - Urmond Van der Valk Hotel Le Catalogne Van der Valk Hotel Plaza Beach & Dive Resort Bonaire Van der Valk Amsterdam Amstel Van der Valk Hotel Den Haag Wassenaar Van der Valk Naturresort Drewitz Van der Valk Hotel Drachten Van der Valk Hotel Amersfoort A1 Theaterhotel Almelo Van der Valk Hotel Tiel Van der Valk Hotel Ridderkerk Van der Valk Hotel Verviers Van der Valk Hotel Moers Van der Valk Hotel Hildesheim Van der Valk Hotel Gladbeck Van der Valk Hotel Mons Congres Van der Valk Hotel Volendam Van der Valk Hotel Venlo Van der Valk Hotel Barcarola Van der Valk Hotel Nivelles - Sud Van der Valk Hotel Sélys Liège Van der Valk Hotel Sassenheim - Leiden Van der Valk Hotel Saint - Aygulf Van der Valk Hotel Hoorn Van der Valk hotel Princeville Van der Valk Hotel Hamburg-Wittenburg Van der Valk Hotel Nazareth - Gent Van der Valk Hotel Apeldoorn Cantharel Van der Valk Hotel Nuland - 's Hertogenbosch Van der Valk Hotel Mechelen Van der Valk Hotel Antwerpen Van der Valk Hotel Eindhoven Van der Valk Hotel Luxembourg Arlon Van der Valk Hotel Beveren Van der Valk Hotel Groningen Zuidbroek Van der Valk Hotel Ara Van der Valk Hotel Arresthuis Van der Valk Hotel Gilze Tilburg Van der Valk Hotel De Molenhoek - Nijmegen Van der Valk Hotel Brussel Airport Van der Valk Hotel Kontiki Beach Resort Van der Valk Hotel Leusden - Amersfoort Van der Valk Hotel Charleroi Airport Van der Valk Hotel Drongen Gent Van der Valk Hotel Brugge Oostkamp Van der Valk Hotel Hardegarijp Leeuwarden Van der Valk Hotel De Bilt Utrecht Van der Valk Hotel Cuijk Nijmegen Van der Valk Hotel 's-Hertogenbosch-Vught Van der Valk Hotel Hilversum - de Witte Bergen Van der Valk Dennenhof Van der Valk Congres Hotel Liège Van der Valk Resort Linstow Van der Valk Golfhotel Serrahn Van der Valk Hotel Melle - Osnabrück Van der Valk Airporthotel Düsseldorf Van der Valk Hotel Berlin Brandenburg
Financiën
Sectoren	Horeca
Omzet/jaar	703 miljoen euro (2018)[1]
Links
Website	www.valk.com
Portaal    Economie

Van der Valk Hotels & Restaurants is een Nederlandse horecaonderneming.

Nicolaas van der Valk, die 24 kinderen had, was de grondlegger van het bedrijf. Als aanvulling op zijn inkomen om deze grote familie te onderhouden, opende hij in de negentiende eeuw naast zijn boerderij een drankgelegenheid voor boeren die hun koeien naar de markt brachten. Dit etablissement staat bekend als De Gouden Leeuw in Voorschoten.^[2] In 1939 transformeerde zijn zoon Martien van der Valk sr. het dranklokaal tot een motel-restaurant, uitgerust met een kinderspeeltuin.^[3][4] In 1956 nam Martien voor 1 gulden het failliete Vogelpark Avifauna over en lijfde het in bij het bedrijf.^[3] Het was zijn ambitie om elk van zijn elf kinderen een eigen hotel te laten beheren. De latere directeur van het concern, Gerrit van der Valk (1928–2009), kreeg de leiding over het zesde hotel. Onder zijn beheer breidde het bedrijf verder uit, met de oprichting van zowel hotels als motels. In 1974 was het bedrijf het grootste motelbedrijf van het land.^[5] In september 1968 opende de familie zijn eerste eigen ontworpen en gebouwde motel, Motel Nuland.^[3]

Voor vele jaren stond Gerrit – in de media dikwijls 'Ome Gerrit' genoemd – aan het hoofd van de steeds verder uitbreidende horeca-onderneming, samen met zijn jongere broer Arie (1929–2024).^[6][7][8] Van der Valk werd bekend om een aantal karakteristieke gerechten, waarvan de appelmoes met kers langdurig het handelsmerk van de keten was.^[9] Naar aanleiding van de 80ste verjaardag van Gerrit van der Valk maakte regisseur Michiel van Erp in 2008 de documentaire De man achter de Toekan.

Tijdens de coronacrisis hadden de door de overheid geïmplementeerde maatregelen een aanzienlijke impact op de bedrijfsvoering van het concern.^[10][11][12] In reactie op deze crisis werden enkele hotels in 2020 omgevormd tot opvanglocaties voor patiënten die besmet waren met het coronavirus.^[13][14]

Het Financieele Dagblad concludeerde in augustus 2025 – na een jaar onderzoek – dat het Van der Valk-concern inmiddels zodanig is opgesplitst, dat niet meer kan worden gesproken van één onderneming.^[15] Deze versnippering hangt mede samen met de eigendomsoverdracht naar de vierde generatie en het aantrekken van externe bestuurders. Geconstateerd werd dat de afzonderlijke vestigingen en de vijf takken van de familie verschillende belangen hebben en een verschillende taal spreken. Dit leidde tot interne conflicten en rechtszaken. Een beoogde herstructurering moet voorkomen dat het concern verder uit elkaar valt.

Problemen

Ontvoering

Zie Ontvoering van Toos van der Valk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1982 werd de Van der Valk-familie getroffen door de ontvoering van Gerrits vrouw, Toos van der Valk. Zij werd ontvoerd door drie Italiaanse criminelen, 21 dagen vastgehouden en na de betaling van 13 miljoen gulden losgeld weer vrijgelaten.^[16]

Vermissing

Corrie van der Valk, een ander lid van de familie, verdween spoorloos in januari 2001. In mei 2008 werd ze officieel doodverklaard, ondanks het ontbreken van haar lichaam en haar eerdere verklaring dat ze haar leven op een andere manier wilde inrichten. In november 2018 werd na DNA-onderzoek bevestigd dat ze begraven ligt op een begraafplaats in België, waar ze als 'onbekend' ter aarde was besteld. Het bleek dat ze omgekomen was bij een treinongeluk in 2001.^[17][18][19]

Belastingontduiking

De Belastingdienst en Arbeidsinspectie van Nederland ontvingen weinig waardering van de eerste generatie leiders van het Van der Valk familiebedrijf, voornamelijk van Gerrit van der Valk en zijn broer Arie. De niet-officiële betalingen die in een aantal Van der Valk-vestigingen buiten de boekhouding werden gehouden, ook wel bekend als zwart geld, waren een algemeen bekend gegeven.^[20] In februari 1994 werd Gerrit van der Valk gearresteerd op Curaçao en vastgehouden in de Koraal Specht-gevangenis^[21][22]. Deze gebeurtenis markeerde de aanvang van een langlopend juridisch gevecht tussen de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) en Van der Valk. Uiteindelijk werd de zaak afgehandeld door een betaling van 213 miljoen gulden (ongeveer 96,6 miljoen euro) door Van der Valk. Verschillende familieleden werden veroordeeld als gevolg van deze gebeurtenis.^[23][24]

Deze belastingzaak versnelde de reorganisatie van het bedrijf, waarbij de leiding overging naar de jongere generatie.^[6] Als onderdeel van deze reorganisatie werd het bedrijf opgedeeld in negen onafhankelijke houdstermaatschappijen, die intern als "staken" werden aangeduid.^[25][26] In 2024 werd een van de staken van het concern opnieuw beschuldigd van belastingontduiking, waardoor binnen de familie ruzie zou zijn ontstaan.^[27]

Parkeerdek

Op 10 februari 2002 stortte een deel van het parkeerdek van Van der Valk Motel Tiel in, waarbij meerdere auto's op een onderliggende evenementenruimte terechtkwamen.^[28] Dit gebeurde door constructiefouten van het eigen bouwbedrijf.^[29] Hoewel er geen gewonden vielen, leidde het incident tot brede verontrusting, judische procedures en een jarenlange aansprakelijkheidskwestie. De zaak duurde meer dan tien jaar en eindigde met de conclusie dat Van der Valk zelf aansprakelijk was voor de instorting.^[30]

Naar aanleiding van de instorting werden ook elders bouwvergunningen en brandveiligheidsmaatregelen tegen het licht gehouden. De kwestie werd een wake-up call voor gemeenten om bestaande vergunningen en toezichtprocedures kritisch te bezien. In Tytsjerksteradeel (Friesland) bleek het Toekan-hotel in Hardegarijp al in november 2001 niet meer aan de brandpreventievoorschriften te voldoen. In Haarlem werd de bouw van Hotel Haarlem-Zuid tot drie keer toe stilgelegd wegens onregelmatigheden. In Zuidbroek (Groningen) bleken allerlei vergunningen met medeweten van de gemeente Menterwolde te ontbreken, hetgeen leidde tot ingrijpen van de VROM-inspectie.^[31] Het concern wilde hier – in nauwe samenwerking met de gemeente – een sportcomplex 'Klein Papendal' bouwen, dat echter nooit werd gerealiseerd.^[32] Journalist Aart Brouwer schreef mede naar aanleiding van deze affaire:

Nederland is geen typisch corruptieland, maar een land van collusie: de heimelijke verstandhouding van overheden en bedrijven om illegale praktijken toe te dekken. … B. en W. van de Oost-Groningse gemeente Menterwolde waren zo happig op de bouw van een recreatiecomplex van Van der Valk dat zij eigenhandig voor 'Ome Gerrit' – zoals hij nota bene in de officiële stukken wordt genoemd – de ontduiking van de milieu- en veiligheidsvoorschriften uitstippelden.^[33]

De Van der Valk-keten heeft vestigingen in Nederland en Nederlandse Antillen, Duitsland, België, Frankrijk, Luxemburg, Spanje, Verenigde Staten (gegevens 2012). Net als de eerste hotels zijn ze veelal in handen van familieleden. In 2020 opende het Van der Valk Hotel Zuidas aan de Tommaso Albinonistraat 200-204. Van der Valk had ook een meerderheidsbelang in de Nederlandse tak van Dunkin' Donuts, die in oktober 2024 failliet ging.^[34]

Het logo van de Van der Valk-ondernemingen is de afbeelding van een toekan. Toen het vogelpark Avifauna in Alphen aan den Rijn door de familie werd gekocht had de schilder Jan van Haastrecht een grote toekan geschilderd op een muur. Toen besloten de hotels en restaurants van het concern de toekan te gaan gebruiken als logo.^[36]

Er prijkten al toekans op de eerste posters van het vogelpark. Sinds 2013 maakt Avifauna geen onderdeel meer van het concern, maar is nu een stichting zonder winstoogmerk.

• Officiële website Van der Valk

• Ru de Groen en Michel Haans (red.), Van der Valk. De bewogen geschiedenis van een Nederlandse horecafamilie, 2e herz. druk Leiden: Krikke Special Books, 2011 (uitgave in opdracht van de familie Van der Valk)
• René Bogaarts en Harry van Gelder, Het teken van de Toekan, Amsterdam en Antwerpen: Meulenhof/Kritak, 1996
• Pieter van Ingen, De Toekan en de familie, Amsterdam: Uitgeverij Balans, 1993
• Pavlov Publiceert, Van der Valk Jubileumboek, Amsterdam: Van der Valk, 2006
• Toos van der Valk (met medewerking van Ellen van Rijn), Mijn ontvoering, Amsterdam, The House of Books, 2009

Zie de categorie Van der Valk van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.