Tsjaadmeer

Tsjaadmeer
Situering
Stroomgebieds­landen	Kameroen, Tsjaad, Niger, Nigeria
Hoogte	250 m
Coördinaten	13° 4′ NB, 14° 19′ OL
Basisgegevens
Oppervlakte	1500 km²
Soort water	Endoreïsch bekken
Gemiddelde diepte	2 m
Maximale diepte	7 m
Overig
Belangrijkste bronnen	Komadugu Yobe, Chari
Plaatsen	N'Guigmi, Bol
Detailkaart
Foto's
De oppervlakteverandering van het Tsjaadmeer van 1973 tot 2001(bron: NASA)
Portaal    Geografie

Het Tsjaadmeer is een zoetwatermeer in Afrika.

Het meer is van zeer groot belang voor de ongeveer twintig miljoen mensen die eromheen wonen in de landen Tsjaad, Kameroen, Niger en Nigeria. In het meer liggen enkele eilandjes en zandbanken en de oevers bestaan voornamelijk uit moerassen. De voornaamste waterleveranciers zijn de rivieren de Chari en de Logone. Als endoreïsch meer heeft het geen afvoer naar de zee of de oceaan en is daarmee vergelijkbaar met de Dode Zee en het Poopomeer. Dat het meer toch min of meer zoet is gebleven, wordt ten dele verklaard door de neerslag van zouten op de bodem. Anderzijds is er ook sprake van percolatie of infiltratie naar het grondwater. Schattingen over deze waterverliezen lopen uiteen van 6 tot 20% van de totale jaarlijkse wateraanvoer.

In de jaren zestig had het meer een oppervlakte van meer dan 26.000 km². Tegen het jaar 2000 was de oppervlakte afgenomen tot 1500 km². De oorzaken van de afname van de oppervlakte zijn tweeledig. In de loop der jaren is er steeds minder regen gevallen in het stroomgebied van het meer en er wordt steeds meer water voor irrigatie aan het meer en de toevoerrivieren onttrokken. Doordat het meer erg ondiep is - ongeveer 7 meter op het diepste punt - is het zeer gevoelig voor kleine veranderingen in de waterstand.

Het Tsjaadmeer had 6000 jaar geleden naar schatting een oppervlakte van 300.000 km², bijna even groot als de Kaspische Zee nu.

Het Tsjaadmeer wordt door een ondiepere drempel, in een noordelijk en zuidelijk deel verdeeld. De bodem van het noordelijke bekken ligt op een hoogte van 275,3 m en de bodem van het zuidelijke bekken op 278,2 m. Wanneer het waterpeil in het zuiden 279 m boven zeeniveau overschrijdt, stroomt het naar het noorden. In het zuiden is er continu open water bij de monding van de rivier de Chari, het westelijke deel van het water is bedekt met rietmoerassen met niet zandduinen als eilanden ertussen. De gemiddelde diepte van het zuidelijke merengebied ligt tussen de 0,5 en 2 m, die van het noordelijke merengebied tussen de 0 en 1,8 m.

Er werden rond 500 v.Chr. permanente dorpen gesticht ten zuiden van het meer. Volgens de verslagen van Claudius Ptolemaeus in het midden van de 2e eeuw na Christus wisten de Romeinen al van het bestaan van het meer.

Naar aanleiding van de groeiende interesse in Afrika onder Europese academische en zakelijke gemeenschappen, werd het gebied van het Tsjaadmeer in de 19e eeuw uitgebreid beschreven door Europeanen. Drie wetenschappelijke expedities werden uitgevoerd tussen 1898 en 1909. In het tweede decennium van de 20e eeuw werd het gebied romdom het Tsjaadmeer gekoloniseerd door Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland, waarna grenzen werden gedefinieerd die grotendeels intact zijn gebleven na de stichting van de huidige postkoloniale staten.

De afgelegen regio rond het Tsjaadmeer, in het grensgebied tussen Tsjaad en Nigeria, is de jongste jaren ook het toneel van conflicten, onder meer veroorzaakt door de terreurorganisatie Boko Haram. De humanitaire crisis die daardoor ontstaat, neemt verontrustend toe.^[1][2][3] Na een hinderlaag van Boko Haram op Tsjadische militairen in maart 2020^[4] heeft het leger van Tsjaad wraak genomen door vijf Boko Haram kampen rond het Tsjaadmeer te vernietigen.^[5]

Zie de categorie Lake Chad van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.