Tinghaug (Gvarv)

De Tinghaug bij Gvarv
Tinghaug bij Gvarv (2025)
Situering
Land	Noorwegen
Locatie	Botolvmesseftan en Tjodvallsletta
Coördinaten	59° 23′ NB, 9° 12′ OL
Dichtstbijzijnde plaats	Gvarv, Telemark
Informatie
Omschrijving	Historische dingplaats voor volksvergaderingen en het spreken van recht
Datering	IJzertijd
Periode	tot 1867
Collectie	Noors directoraat voor cultureel erfgoed
Id	0511276/6583149
Portaal    Archeologie

De Tinghaug bij Gvarv is een historische dingplaats in het oude Grenland, een traditioneel district in de Noorse provincie Telemark. Ting is afgeleid van het Germaanse ding, specifiek het Oudnoorse þing; een haug slaat op een (graf)heuvel of een natuurlijke, aarden verhoging.

Op de heuvel Botolvmesseftan, een hooggelegen plek (86 meter boven zeeniveau) in het omliggende landschap nabij het Norsjø, kwamen van de ijzertijd tot ver na de middeleeuwen de districten Heddal (Notodden), Bø, Saude en Nes (Midt-Telemark), Holla en Lunde (Nome), Drangedal en Solum met Melum (Skien) hier samen om volksvergaderingen te beleggen en recht te spreken. Het volk verzamelde zich op het lager gelegen plateau, de Tjodvallsletta. Koning Harald Grenske, een nazaat van Harald I van Noorwegen, zou hier in de tiende eeuw na Christus als jongeling zijn opgeleid door de lokale leider Roar de Witte. Grenske’s zoon koning Olaf II van Noorwegen, mogelijk op Lindheim vlakbij de Tinghaug geboren, werd later heilig verklaard.^[1]

Vanaf de twaalfde eeuw werd de Tinghaug uitsluitend nog gebruikt om recht te spreken, toen de wetgeving werd overgedragen aan het regionale bestuur, de Borgarting. In 1591 gaf koning Christiaan IV van Denemarken een decreet uit waarin hij het districtsbestuur de toestemming gaf ingezworen schrijvers (sorenskrivarar), een beëdigde klerk of gerechtsnotulist, aan te stellen. In 1593 werd Baltzer Jenssen door de raad tot eerste magistraat benoemd. Tot de opheffing van de rechtbank van Gvarv (onderdeel van de Nedre Telemark tingrett) op 1 juli 2007 was er een lange lijn van deze ingezworen functionarissen.^[2] Op de Tinghaug vonden tot 1867 rechtszittingen plaats, toen het gerechtsgebouw naar Gvarv zelf werd verplaatst.

De Noorse kunstschilder Erik Werenskiold verbleef op Lindheim (Lindem) en maakte diverse werken in de omgeving van de Tinghaug.^[3] Aan de overzijde van de weg zou tot 1928 een eeuwenoude grafheuvel met grafmonument hebben gestaan, welke in dat jaar verwijderd is om ruimte te maken voor de aanleg van een weg.^[4]

Sinds 16 juni 2019 is de monumentale locatie op de Tinghaug heropend en is er een informatiebord bij geplaatst.