Thujopsis dolabrata

Thujopsis dolabrata
Thujopsis dolabrata
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten) Stam: Embryophyta (Landplanten) Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten) Clade: Naaktzadigen Orde: Coniferales Familie: Cupressaceae (Cipresfamilie) Onderfamilie: Cupressoideae Geslacht: Thujopsis
soort
Thujopsis dolabrata (L.f.) Siebold & Zucc. (1844)
tekening uit Flora Japonica, Sectio Prima (Tafelband). (1870) van Philipp Franz von Siebold and Joseph Gerhard Zuccarini
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Thujopsis dolabrata op Wikispecies
Portaal    Biologie

Thujopsis dolabrata is de botanische naam van een soort uit de cipresfamilie (Cupressaceae). Het is endemisch in Japan, waar het bekend staat als asunaro (あすなろ) of als hiba (ひば). Van dit laatste komt ook naam waaronder de boom in Nederland bekend staat: Hibacypres.^[1] De plant lijkt op het nauw verwante geslacht Thuja (levensboom) maar heeft bredere, dikkere bladeren en kegels.

In Japan wordt de soort asunaro genoemd, een samenvoeging van de Japanse beschrijving van de boom: asu wa hinoki ni naro u (明日はヒノキになろう). Letterlijk betekent dit "morgen wordt het een hinokicipres". De boom lijkt namelijk op een kleinere versie van de gewone hinokicipres (Chamaecyparis obtusa).

• 
  boven en onderzijde blad
• 
  blad met knoppen

Thujopsis dolabrata is een middelgrote tot grote, groenblijvende boom die een hoogte van maximaal 40 m kan bereiken, met een stamdiameter van 1,5 m. Het heeft een roodbruine schors die in verticale stroken afbladdert.

De bladeren zijn gerangschikt in kruisvormige paren, schubvormig, 3–10 mm lang, glanzend groen aan de bovenkant. De onderzijde is licht gekleurd door de helderwitte huidmondjesbanden. De bladeren hebben een kenmerkende dikke, bijna vlezige textuur.

De kegels zijn eivormig, 7–15 mm lang en 6–10 mm diameter, met 6–12 dikke schubben. Jonge, verse kegels zijn bruin met een violet-witte waslaag. Uit de naalden, de buitenste schors en het xyleem kan een extract met de naam thujaplicinol worden ontrokken.

Er worden twee variëteiten onderscheiden:

• Thujopsis dolabrata var. dolabrata. Centraal- en Zuid-Japan. Scheuten minder dicht vertakt met iets grotere bladeren en sterk verdikte kegelschubben.
• Thujopsis dolabrata var. hondai. Noord-Japan. Scheuten dichter vertakt met iets kleinere bladeren en minder dikke kegelschubben.

Thujopsis dolabrata is een gewaardeerde sierboom in zijn geboorteland Japan, waar hij vaak rond tempels en in tuinen wordt geplant. Ook in Europa en Noord-Amerika wordt de boom gebruikt. Hier is het gebruik beperkt tot gebieden met voldoende regenval of een betrouwbare irrigatie, aangezien de soort gevoelig is voor verdroging.

In Japan wordt de boom op kleine schaal gebruikt in de bosbouw. Het hout is waardevol en duurzaam en heeft een geur die vergelijkbaar is met die van Thuja plicata.