Thuisbatterij

Meestal wordt de batterij opgeladen met stroom van de eigen zonnepanelen (op momenten dat het huishouden die niet allemaal zelf gebruikt), en teruggeleverd als het huishouden meer stroom nodig heeft. Dit is een methode om het zelfverbruik van de opgewekte zonnestroom te verhogen. De enonomische stimulans hiervoor is dat stroom die van het net gehaald wordt, meestal veel meer kost dan wat het leveren aan het net op momenten met overvloedige zonnestroom opbrengt. In landen zoals België en Nederland is dat zo na het verdwijnen van de initiële stimuleringsmechanismen van zonnepanelen zoals de terugdraaiende teller of de salderingsregeling zonnepanelen.

Soms is de strategie hiervoor om op elk ogenblik nul op de meter te houden, dus zonder rekening te houden met stroomprijzen.

Vaak wordt er ook rekening gehouden met de dynamische stroomprijzen later op de dag in plaats van ogenblikkelijk naar "nul op de meter" te streven. Omdat typisch ofwel het ontladen (in de zomer) ofwel het laden (in de winter) een bottleneck is, is er vrijheid om het moment van laden, respectievelijk ontladen, uit te stellen tot een economisch zinvoller moment (later op dag). De consument wordt voor die keuze vergoed via de gewone elektriciteitsfactuur als er een dynamisch energiecontract is bij de elektriciteitsleverancier. In West-Europa worden die dynamische stroomprijzen per kwartier vastgelegd, een dag vooraf.

Los van de opslag van de eigen zonnestroom kan de batterij volgens hetzelfde principe ook opgeladen worden met stroom van het elektriciteitsnet op tijdstippen dat die goedkoop is, om die later terug te leveren (aan het huishouden of aan het elektriciteitsnet) op tijdstippen dat stroom duurder is. Omdat de roundtrip-efficiëntie van een laad-ontlaadcyclus kan dalen tot 75%, zeker bij een AC-gekoppeld systeem, is laden en ontladen pas zinvol als het prijsverschil voldoende groot is om de slijtage van de batterij te rechtvaardigen.

In een specialistische variant wordt de batterij ook gebruikt voor stroomopslag voor handel op de onbalansmarkt, met prijzen die pas kort voordien bekend zijn. De batterij wordt daarmee ingezet voor het balanceren van het stroomnet in opdracht van de transmissienetbeheerder. Aangezien particulieren niet handelen op de onbalansmarkt, wordt het laden en ontladen aangestuurd vanuit de energieleverancier die hiervoor de gebruiker financieel beloont. Voor deze variant is een batterij met een hoog (ont)laadvermogen nodig, en de keuze van batterij, energiemanagementsysteem, energieleverancier en energiecontract is aan elkaar vastgeklonken.

Een thuisbatterij kan aan peakshaving doen, de pieken van het stroomverbruik van een huishouden verlagen (zowel opname als injectie van stroom). De motivatie hiervoor is dat de infrastructuur van het stroomnet (bijvoorbeeld de koperen kabels) duur is, zeker als die berekend moet zijn op verbruikspieken gedurende een kort deel van de dag.

Beperken van de piekbelasting van individuele huishoudens helpt de piekbelasting op transformatorstations te beperken.

In verschillende landen, zoals België, Duitsland en Scandinavische landen, is er een capaciteitstarief ingevoerd waardoor huishoudens een deel van het distributietarief betalen volgens de grootte van hun verbruikspieken, bijvoorbeeld als ze een kwartier lang gemiddeld meer dan 2,5 kW verbruiken. Anno 2025 is dit nog niet zo in Nederland bij huishoudens, alhoewel netcongestie er een belangrijk probleem is en bedrijven hun piekverbruik moeten beperken.

Een thuisbatterij kan anderzijds helpen het ogenblikkelijke verbruik van een individueel huishouden binnen het maximum vermogen van de netaansluiting te houden. In West-Europa is dit meestal enkel van toepassing bij huishoudens die op hetzelfde moment zware verbruikers zoals EV-laden. inductiekookplaten en andere vormen van elektrische verwarming willen gebruiken.

Een thuisbatterij is anno 2025 economisch en ecologisch niet zinvol voor opslag voor langere tijd, bijvoorbeeld voor zomer-winteropslag. Een huishouden met een gemiddeld jaarverbruik van 2500 kWh zou voor het totale verbruik van de wintermaanden (ongeveer vier maanden met verminderde zonneproductie) al snel 800 kWh aan opslag nodig hebben, wat economisch en praktisch niet haalbaar is. Dat houdt nog geen rekening met het hogere stroomverbruik in de winter bij gebruik van een warmtepomp of andere verwarming.

Een thuisbatterij met stekker of ook wel stekkerbatterij of plug-and-play-thuisbatterij is een batterij die je gewoon in het stopcontact kan steken. Dit is dus altijd een AC-gekoppeld systeem. Er is geen installateur en elektrische keuring nodig. Het vermogen van laden en ontladen wordt wel beperkt wegens veiligheidsredenen, met mogelijke uitzondering als hij alleen op een elektrische kring zit.

Anno 2024 zijn er drie soorten thuisbatterijen qua energieopslag:

• Loodzuurbatterijen. Het goedkoopste type, maar tevens het zwaarste met het grootste volume. Wordt vooral gebruikt in bedrijfsomgevingen.
• Lithium-ionbatterijen. De techniek achter de accu's van elektrische auto's. Deze batterijen hebben een hoge energiedichtheid. De technologie is door de grote energie-inhoud wel kwetsbaarder en gevoeliger voor brand op het moment dat er schade ontstaat.
• Zoutwaterbatterijen. Dit is een veilige en milieuvriendelijke vorm van energieopslag. Nadeel is wel dat ze een lage energiedichtheid hebben waardoor ze behoorlijk meer ruimte vragen en relatief duurder zijn door de omvang die nodig is voor een rendabele werking.

Tot begin 2023 was er in Vlaanderen een subsidie van maximaal 1.725 euro voor een thuisbatterij. In 2020 werd die 337 maal aangevraagd, in 2021 bijna 19.000 maal en in 2022 zo'n 30.000 maal. De subsidie werd stopgezet omdat die onterecht insinueerde dat een thuisbatterij voor iedereen interessant is, en omdat de subsidie ook niet nodig was. Het vrijgekomen budget verhuisde naar subsidies voor warmtepompboilers.^[3]

Pluginbatterijen worden sinds april 2025 erkend, mits CE-certificaat en homologatie door Synergrid, die een lijst publiceert van C10/26-gehomologeerde pluginbatterijen. Tot 800 watt is geen keuring nodig. Sinds oktober 2025 mogen deze aangestuurd worden via de P1-poort van de digitale meter in plaats van met een bijkomende EnFluRi-meter. Ze moeten altijd aangemeld worden, in Vlaanderen is dat bij Fluvius.

In Duitsland was de thuisbatterij al vanaf ongeveer 2014 belangrijk, een tiental jaar eerder dan in Nederland, omdat de initiële subsidiëring van zonnepanelen er niet verliep met een salderingsregeling. Anno 2025 is daar ongeveer de helft van de zonnepaneelinstallaties uitgerust met een thuisbatterij. Ook plugin -zonneinstallaties (Balkonkraftwerke) zijn er populair.