Energiebeheersysteem

Een energiebeheersysteem of energiemanagementsysteem (EMS) is, in de context van energiebesparing, een computersysteem voor de geautomatiseerde aansturing van toestellen met een belangrijk energieverbruik in een gebouw, zoals verwarming, ventilatie en verlichting. De reikwijdte kan variëren van een enkel gebouw tot een groep gebouwen, zoals universiteitscampussen, kantoorgebouwen, winkelketens of fabrieken. In een individuele woning wordt dit een home energy management system (HEMS) genoemd, en wordt dit typisch gebruikt om het elektriciteitsverbruik van een thuisbatterij en van uitstelbare verbruikers (een warmtepomp of elektrische boiler of een slim oplaadpunt) in de tijd af te stemmen op de lokale productie van zonnepanelen en op de variabele prijs van elektriciteit.

De meeste energiemanagementsystemen bieden ook de mogelijkheid om elektriciteits-, gas- en watermeters uit te lezen. Deze gegevens kunnen worden gebruikt om zelfdiagnose en optimalisatieroutines uit te voeren en om trendanalyses en jaarlijkse verbruiksprognoses te maken.

Energiebeheersystemen worden vaak gebruikt door individuele bedrijven om hun elektrische gebouwbelasting te monitoren, meten en regelen. Met energiebeheersystemen kunnen apparaten zoals HVAC-installaties en verlichtingssystemen centraal worden aangestuurd op meerdere locaties, zoals winkels, supermarkten en restaurants. Daarnaast bieden ze meet-, submeet- en monitoringfuncties waarmee gebouwbeheerders gegevens en inzichten kunnen verzamelen om beter onderbouwde beslissingen te nemen over energieverbruik op hun locaties.

In residentiële omgevingen werd de S2-standaard in 2010 ontwikkeld. De S2-standaard biedt een standaard communicatieprotocol dat communicatie mogelijk maakt tussen slimme apparaten en een energiemanagementsysteem (EMS). Het is een opensourceprotocol voor het energiebeheer van energie-intensieve apparaten in de gebouwde omgeving, zoals fotovoltaïsche panelen (PV), laadpalen voor elektrische voertuigen (EV's), batterijen, (hybride) warmtepompen en huishoudelijke apparaten. Het is zo ontworpen dat het kan werken met elk flexibel apparaat van elke fabrikant en dat het geschikt is voor elk energiebeheerscenario. De standaard werd in 2018 door het Europees Comité voor Elektrotechnische Normalisatie (CENELEC) als Europese standaard geratificeerd als de EN 50491-12-serie.

Een energiemanagementsysteem (EMS) kan energie-efficiëntie bieden door procesoptimalisatie, waarbij gedetailleerd wordt gerapporteerd over het energieverbruik van individuele apparaten. Cloudgebaseerde energiemanagementsystemen bieden de mogelijkheid om HVAC-systemen en andere energieverbruikende apparatuur op afstand te bedienen; gedetailleerde, realtime gegevens te verzamelen voor elk apparaat; en intelligente, specifieke, realtime adviezen te genereren voor het vinden en benutten van de meest aantrekkelijke besparingsmogelijkheden.

Een huisenergiebeheersysteem (of home energy management system, HEMS) in een woning dient om een thuisbatterij aan te sturen en/of uitstelbaar elektriciteitsverbruik (een slim EV-oplaadpunt, warmtepomp, elektrische boiler...) te verschuiven naar voordeliger tijdstippen op basis van lokale zonnestroomproductie, goedkope dynamische tarieven, een capaciteitstarief of de maximumstroom van de netaansluiting.

Een HEMS is typisch verbonden met de P1-poort van een slimme meter om het ogenblikkelijke verbruik van het huishouden in realtime uit te lezen.

Een huisenergiebeheersysteem kan een commercieel product zijn (hardware + door de fabrikant geïnstalleerde software) dat typisch geïnstalleerd wordt samen met een thuisaccu en/of EV-laadpunt, of het kan op basis van opensourcesoftware zoals Home Assistant.