Tervuren

Tervuren
Gemeente in België Vlag van België
Tervuren (België)
Tervuren
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
 Onbebouwd
 Woongebied
 Andere
33,62 km² (2023)
66,85%
19,91%
13,24%
Coördinaten 50° 49' NB, 4° 31' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
 Mannen
 Vrouwen
 Bevolkings­dichtheid
23.246 (01/01/2025)
48,45%
51,55%
691,45 inw./km²
Leeftijdsopbouw
 0-17 jaar
 18-64 jaar
 65 jaar en ouder
(01/01/2025)
22,75%
58,27%
18,98%
Politiek en bestuur
Burgemeester Thomas Geyns (Voor Tervuren)
Bestuur Voor Tervuren, N-VA
Zetels
Voor Tervuren
N-VA
Groen+Vooruit
Tervuren Unie + Volt
27
11
7
5
4
Economie
Gemiddeld inkomen 28.114 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad 4,6% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3080
3080
3080
Deelgemeente
Tervuren
Duisburg
Vossem
Zonenummer 02
NIS-code 24104
Politiezone Voer En Dijle
Hulpverlenings­zone Oost Vlaams-Brabant
Website www.tervuren.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Tervuren is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België. De gemeente ligt in de Vlaamse Rand rond Brussel en is vergroeid met de Brusselse agglomeratie. Tervuren telt ruim 23.000 inwoners. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland en de Druivenstreek.

Tervuren wordt bewoond door Nederlandstaligen, met een aanzienlijke franstalige minderheid.[1] Tevens kent Tervuren minderheden uit velerlei landen, waaronder Britten en Amerikanen, die onder andere worden aangetrokken door de British School of Brussels, die in de gemeente gevestigd is. Veel buitenlanders werken hier tijdelijk voor internationale bedrijven en organisaties.

Geschiedenis

In Tervuren staat het AfricaMuseum (tot 2018 het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika) met een vijverpark, het vroegere jachtdomein van de hertogen van Brabant nabij het Zoniënwoud. Door Tervuren stroomt het riviertje de Voer waaraan de gemeente haar naam dankt.

Tervuren in het midden van de zeventiende eeuw (afbeelding uit Chorographia Sacra Brabantiae van Antonius Sanderus - 1659)

Soms wordt aangenomen dat Tervuren dezelfde plaats is als "Fura", waar de heilige Hubertus in 727 stierf. Nadien is het enkele eeuwen stil rond Tervuren, tot een document uit 1213 de aanwezigheid van de hertog Hendrik I van Brabant in Tervuren meldt. Hieruit kan men afleiden dat de hertog een verblijf had in Tervuren, misschien in de vorm van een houten burcht. Ook de Sint-Jan Evangelistkerk dateert van de dertiende eeuw.

De burcht groeide uit tot het kasteel van Tervuren, verblijfplaats van de Brabantse hertogen in de veertiende en vijftiende eeuw. Op het einde van de zestiende eeuw verbleven aartshertogen Albrecht en Isabella er regelmatig, omdat het dicht bij Brussel lag. Ze vernieuwden het kasteel en lieten de Sint-Hubertuskapel en het Kapucijnenklooster in het Zoniënwoud bouwen. In de zomer van 1659 verbleef de Engelse koning-in-ballingschap Karel II er enkele weken om zich aan het oog van de wereld te onttrekken en zijn overtocht naar Engeland voor te bereiden.[2]

In de Oostenrijkse periode beleefde het kasteel nog een laatste hoogtepunt onder Karel van Lorreinen. Hij liet het kasteel opnieuw verbouwen en zorgde ook voor een grondige heraanleg van de Warande. Het kasteel raakte echter opnieuw in verval en werd in 1782 op bevel van keizer Jozef II afgebroken. De kapel, gewijd aan Sint-Hubertus, en de stallen, die later als kazerne zouden dienen, werden gespaard.

Kaart van 1891 met daarop het oorspronkelijk eindpunt van de spoorlijn in Tervuren. De hele omgeving was nog zeer landelijk. Pas later is de buurtspoorweglijn van Sterrebeek doorgetrokken naar Vossem.

Het domein kwam in handen van Willem II na de slag bij Waterloo als dank voor zijn prestaties in deze veldslag. Hij liet er een paviljoen bouwen dat na de Belgische Revolutie eigendom werd van de Belgische staat. Zo werd het eigendom van Leopold II. Het werd de verblijfplaats van keizerin Charlotte tot het in 1879 afbrandde.

Op deze site aan het einde van de Tervurenlaan werd door Leopold II het Koloniënpaleis (sinds 2018 Afrikapaleis) gebouwd, waar tijdens de Wereldtentoonstelling van 1897 het koloniale gedeelte werd tentoongesteld. Na de wereldtentoonstelling bleef het gebouw in gebruik als museum, maar toen dit in 1904 te klein werd, gaf koning Leopold II opdracht het huidige museum te bouwen. Het werd voltooid in 1910.

Om de wereldtentoonstelling bereikbaar te maken voor het grote publiek, werd de spoorlijn Brussel - Tervuren verlegd naar de tentoonstelling. Daarnaast werd vanuit Brussel een stadstram aangelegd langs de nieuwe brede Tervurenlaan. Deze stadstramlijn is nog in dienst en in het weekend worden met de oude tram museumritten gereden. Vanaf het tram- en spoorknooppunt reed er een buurtspoorlijn naar Leuven.

De gemeente werd ook doorkruist door een buurtspoorlijn van Brussel over Sterrebeek, Moorsel en Vossem naar Sint-Joris-Weert. Deze buurtspoorlijn stond bekend onder de naam 'Zwette Jean'. Een groot gedeelte van het tracé van deze buurtspoorlijn is nu een populaire wandelroute doorheen het Dijleland.[3][4]

Deelgemeenten

#NaamOpp.
(km²)
Inwoners
(2025)
Inwoners
per km²
NIS-code
1Tervuren20,1615.82178524104A
2Duisburg6,983.66952624104C
3Vossem6,483.75658024104B

De gemeenten Duisburg en Vossem fuseerden op 1 januari 1977 met de gemeente Tervuren en werden deelgemeentes. De kern Moorsel maakte altijd al deel uit van Tervuren.

Bezienswaardigheden

Zie Lijst van onroerend erfgoed in Tervuren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur en landschap

Tervuren ligt op het Brabants Plateau op een hoogte van 65-122 meter. De plaats omvat een deel van het Zoniënwoud met het Kapucijnenbos, het Geografisch Arboretum en het Warandepark.

Demografische ontwikkeling

Demografische evolutie voor de fusie

  • Bron: NIS, Opmerking: 1831 tot en met 1970=volkstellingen

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bron: NIS, Opmerking: 1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari
1992 tot heden
jaarAantal[6]Evolutie: 1992=index 100
199219.441100,0
199319.473100,2
199419.603100,8
199519.828102,0
199619.989102,8
199720.159103,7
199820.150103,6
199920.130103,5
200020.181103,8
200120.231104,1
200220.167103,7
200320.322104,5
200420.490105,4
200520.575105,8
200620.636106,1
200720.816107,1
200820.955107,8
200921.166108,9
201021.165108,9
201121.214109,1
201221.236109,2
201321.263109,4
201421.321109,7
201521.461110,4
201621.572111,0
201721.911112,7
201822.248114,4
201922.422115,3
202022.708116,8
202122.861117,6
202222.852117,5
202323.101118,8
202423.077118,7
202523.246119,6

Politiek

Geschiedenis

Lijst van burgemeesters

PeriodeBurgemeester
jaar VIII - 1818 Henry Joseph De Smeth
1819 - 1823? F. Naeghels
1833? - 1842 Guilielmus Timmermans
1843 - 1848 Jacobus Philippus De Bruyn
1848 - 1849 Josephus Petrus Maria De Wever
1850 - 1878 Adolphe Paternostre
1879 - 1881 Félix Brunard
1882 - 1911Théodore Coosemans[7][8][9]
1911 - 1918Karel-Willem Decoster (1857-1918)
1918 - 1921Frans Vanfraechem (1849-1933)
1921 - 1926Victor Van Espen (1885-1975)
1927 - 1940Jozef Ceuppens (1883-1940)
1940 - 1941Constant Dereymaeker (1881-1961)
1941 - 1944Piet Michiels (1900-1983)
1944 - 1946Constant Dereymaeker (1881-1961)
1947 - 1953Arthur Van Dijck (1890-1953) (Gemeentebelangen)[10][11]
1953 - 1958Léon Soetemans (1891-1975) (Gemeentebelangen)
1959 - 1974Philippe Keyaerts (1898-1985) (CVP)[12]
1974 - 1983René Vanfraechem (CVP)
1983 - 2000Lea Foccaert (1937-2014) (CVP)
2001 - 2012Bruno Eulaerts (1965) (GT-VLD)
2013 - 2020Jan Spooren (1969) (N-VA)
2020 - 2024Marc Charlier (1965) (N-VA)
2024 - hedenThomas Geyns (1996) (Voor Tervuren)

Bestuur 2013-2018

Burgemeester is Jan Spooren (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA, CD&V en Groen+. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.

Bestuur 2019-2024

Na de verkiezingen van 14 oktober 2018 werd de coalitie van N-VA, CD&V en Groen+ verdergezet met een meerderheid van 19 op 27 zetels. Jan Spooren bleef burgemeester tot zijn aanstelling als provinciegouverneur. Zijn partijgenoot Marc Charlier volgde hem op 27 augustus 2020 op.

Bestuur 2024-2030

Bij de verkiezingen van 13 oktober 2024 werd Voor Tervuren, een kartel van CD&V en het aan Open Vld gelieerde Democraten Tervuren, de grootste partij met 11 van de 27 zetels. De lijst vormde een coalitie met de N-VA, goed voor 18 zetels in de gemeenteraad. Thomas Geyns (Open Vld) werd burgemeester.

Huidig schepencollege

Functie en bevoegdhedenNaam Partij
Burgemeester
Veiligheid, Politie, Algemene Zaken, Personeel, Verbroedering, Stedenbouw
Thomas GeynsVoor Tervuren
Eerste schepen
Zorg, Senioren, Burgerzaken, Klimaat, Ontwikkelingssamenwerking
Kristina EyskensVoor Tervuren
Tweede schepen
Ruimtelijke ordening, Wonen, Mobiliteit, Cultuur, Dierenwelzijn, Erfgoed
Marc CharlierN-VA
Derde schepen
Citymarketing, Toerisme, Evenementen, Participatie, Verenigingsleven
Ineke CasierVoor Tervuren
Vierde schepen
Sport, Financiën, Investeringen, Milieu, Natuur, Ondernemen, Erediensten / Kerkfabrieken
Jan TrappeniersVoor Tervuren
Vijfde schepen
Openbare werken, WEB, Gebouwen, Toegankelijkheid
Sebastiaan CoudréVoor Tervuren
Zesde schepen
Welzijn, Onderwijs, Jeugd, Communicatie, ICT, Vlaams karakter, Gelijke kansen,

Gezinsbeleid, Gezondheid, Integratie en inburgering, Kinderopvang

Annemie SpaasN-VA

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij of kartel 10-10-1976[13] 10-10-1982[13] 9-10-1988[13] 9-10-1994[13] 8-10-2000[13] 8-10-2006[14] 14-10-2012[15] 14-10-2018 13-10-2024
Stemmen / Zetels%25%25%25%25%27%27%27%27%27
AGALEV1/ Groen2/ Groen!+sp.aB/ Groen+C/ Groen+VooruitD-6,4511-7,091114,851416,22B418,24C521,8C620,4D5
SP115,111312,441314,28139,03125,6510
PVV1/ GT2/ GT-VLD3/ GT-Open VLD4/ Open Tervuren5/ Voor TervurenE7,78119,11129,971213,042322,883731,033923,964717,05438,0E11
CVP1/ CD&V+N-VAA/ CD&V2/ Voor TervurenE36,4311133,2711040,9611337,5911228,461927,51A818,652516,024
VU1/ VU&ID2/ CD&V+N-VAA/ N-VA322,551623,171614,5813-11,352322,153629,83925,937
UNION1/ Tervuren Unie2/ Tervuren Unie+Volt3---16,691416,811420,71616,992415,52415,734
NET---11,563-----
PRL1/ PRL-GFP2-14,291314,9524------
RB-GB18,124--------
Anderen(*)-1,2605,2505,000-4,530---
Totaal stemmen10551114101149611211114391187911792124469668
Opkomst %94,0392,591,5893,1590,8491,667,6
Blanco en ongeldig %2,934,094,274,175,384,572,792,71,5

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.(*) 1982: RAD (1,26%) / 1988: TGB (5,25%) / 1994: Vlaams Blok (5,00%) / 2006: TVENS (4,53%)

Onderwijs

Alhoewel Tervuren overwegend landelijk is (vooral de deelgemeentes), zijn in de gemeente verschillende scholen gevestigd. Er zijn meerdere lagere scholen, waaronder GBS Tervuren, GBS Moorsel en de Mariaschool. Na het basisonderwijs kan men verder naar een van de drie middelbare scholen: GITO Tervuren, GO! Atheneum KA Tervuren (eerder gekend als Koninklijk Atheneum) en het Heilig-Hartcollege. Tevens bieden een peuter- en kleuterschool (Sint-Kristoffel) en een lagere school in de Kasteelstraat onderwijs aan volgens de antroposofische pedagogiek van Rudolf Steiner.[16] Er is ook de British School of Brussels, een Engelstalige internationale school. In de deelgemeente Vossem bevindt zich de Engelstalige lagere school ISF Tervuren International School (vroeger St Paul's British Primary School).

Ook volwassenen kunnen in Tervuren terecht voor allerlei cursussen Vreemde Talen, Nederlands als Tweede Taal (NT2), Mode, Koken en Informatica in het Centrum voor Volwassenenonderwijs (Crescendo CVO), gelegen naast de British School.

Sport

Bekende inwoners

Personen die in Tervuren geboren of overleden zijn, geruime tijd in Tervuren verbleven hebben, of er nog wonen.

Overige kernen

Duisburg, Moorsel en Vossem.

Partnersteden

Zie ook

Nabijgelegen kernen

Wezembeek-Oppem, Kraainem, Jezus-Eik, Duisburg, Vossem

Referenties

  1. In 2021 berekende de Association pour la Promotion de la Francophonie en Flandre op basis van cijfers van Kind en Gezin dat 39,4% van de jonge moeders in Tervuren Frans tegen hun kind praten: "Cijfers Kind & Gezin wijzen op groei van het Frans in Vlaanderen", HLN.be, 14 oktober 2021. Gearchiveerd op 18 juli 2024. Geraadpleegd op 18 juli 2024.
  2. SCOTT, E., The Travels of the King: Charles II in Germany and Flanders, 1654-1660.
  3. In het spoor van Zwette Jean. De Standaard (17 juni 2010). Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 19 mei 2023.
  4. In het spoor van Zwarte Jean. Regionale Landschappen. Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 19 mei 2023.
  5. Dikste mammoetbomen van België. Gearchiveerd op 19 oktober 2023.
  6. https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK
  7. Jules Egied Davidts, Tervuren in oude prentkaarten, Europese Bibliotheek, 1972, p. 50
  8. 1829-1914, cf. Familiegraf Coosemans, Geneanet. Gearchiveerd op 8 februari 2023.
  9. Agentschap Onroerend Erfgoed, "Gordaelhof". Gearchiveerd op 8 februari 2023.
  10. Monument ter ere van Arthur Van Dyck, Geneanet. Gearchiveerd op 6 februari 2023.
  11. Bevrijding van Tervuren herdacht, Het Nieuwsblad, 15 september 2009
  12. R. de Schryver, 'Keyaerts, Philippe', Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. Gearchiveerd op 9 januari 2024.
  13. 1 2 3 4 5 Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022.
  14. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006
  15. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012
  16. Website Steinerschool Kristoffel Tervuren. Gearchiveerd op 29 september 2023. Geraadpleegd op 5 augustus 2023.
  17. Neirinckx, Hugo (1986). Literaire Gids voor Brabant en Brussel. Hadewych, p. 122-123. ISBN 90-70876-33-7.
  18. Geevers, Eric, Brouwers website. Literaire Gids voor Brabant en Brussel (Neirinckx, Hugo), Uitgeverij Hadewych. Gearchiveerd op 26 mei 2023. Geraadpleegd op 26 mei 2023.
  19. DBNL, An Candaele, Lexicon van de jeugdliteratuur, Jan van Coillie, Wilma van der Pennen, Jos Staal, Herman Tromp. DBNL. Gearchiveerd op 27 mei 2023. Geraadpleegd op 26 mei 2023.
  20. Minten, Ines (oktober 2012). ‘Het mooiste is beginnen', illustratrice An Candaele. Gearchiveerd op 29 mei 2023. Randkrant 2012
  21. Persoonlijke website. Gearchiveerd op 20 mei 2023. Geraadpleegd op 20 mei 2023.
  22. Bert Decorte - discografie. 2004-2023 Kunstenpunt vzw, VRT, BEA, SIMIM. Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 20 mei 2023.
  23. DBNL, Jan de Hartog, Kritisch lexicon van de moderne Nederlandstalige literatuur, Sander Bax, Hugo Brems, Tom van Deel, Ad Zuiderent. DBNL. Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 19 mei 2023.
  24. Peeters, Danny, "Kunstbelg Chris Dercon: Leuke anarchist, vreselijke ijdeltuit", De Tijd, 10 november 2018. Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 20 mei 2023.
  25. Eddy Merckx (1969-'72, 1974); De Zwarte van Tervuren reed uitsluitend om te winnen. NRC (1 juli 1995). Gearchiveerd op 26 mei 2023. Geraadpleegd op 26 mei 2023.
  26. Van Tendeloo, Isabel, "Tervurenaar heeft succes op boeddhistisch filmfestival, Elviskloon bekoort Azië", Het Nieuwsblad, 10 juli 2010. Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 20 mei 2023.
  27. Diamant wint Kortfilmcompetitie Regiofun. Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) (21 oktober 2014). Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 20 mei 2023.
  28. Europadag opnieuw een succes. Het Nieuwsblad (11 mei 2016). Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 19 mei 2023.
  29. Bedaux, Sebastiaan, "Ontbijtbabbel met radiolegende Peter Verhulst: “Een leven zonder muziek of koken? Dat is geen leven!”", De Zondag, 21 juli 2019. Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 20 mei 2023.
  30. (de) Flandern, VRT Nachrichten-Aktuelles aus, Von der Leyen: Brüssel ist ein bisschen wie nach Hause kommen. vrtnws.be (17 juli 2019). Gearchiveerd op 19 mei 2023. Geraadpleegd op 19 mei 2023.

Meer lezen

  • Wynants, M., Bibliografie van Tervuren (Tervuren, Duisburg, Vossem, Moorsel, Leefdaal) op basis van een systematische ordening (Koninklijke Heemkundige Kring Sint-Hubertus Tervuren Documenten nr. 2), Tervuren, 2005.
Zie de categorie Tervuren van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.