Tempels van Athena Lindia en Zeus Atabyrios
De Tempels van Athena Lindia en Zeus Atabyrios waren Griekse tempels in Agrigento. De stad Agrigento ligt aan de zuidkust van het Italiaanse eiland Sicilië. De Oudgriekse naam was Akragas en gaat terug naar de tijd van Groot-Griekenland.
De tempels stonden naast elkaar op het hoogste punt van de stad.[1] Sommige bronnen beweren echter dat Zeus Atabyrios werd vereerd in dezelfde tempel als Athena Lindia.[2]
Bovenop de tempel voor Athena Lindia staat de kerk Chiesa di Santa Maria dei Greci.
Verering
In de tempels werden twee goden uit Rhodos vereerd.[3] Vooreerst de godin Athena zoals ze in de toenmalige hoofdstad van Rhodos Lindos vereerd werd. Zij was de godin van de oorlog en de wijsheid. Daarnaast werd de oppergod Zeus vereerd op dezelfde wijze als op de hoogste berg[4] van Rhodos de berg Atabyrios. Hij werd aanbeden voor rechtvaardigheid en wetgeving.
De verklaring is dat in de 6e eeuw v.Chr. Doriërs uit Kreta en Rhodos, mogelijks via een tussenstop in Gela, Agrigento innamen. De tempelcultus was ten dienste van de immigranten uit Rhodos.
Historiek
De tempel voor Zeus Atabyrios werd gebouwd in de 6e eeuw v.Chr. en deze voor Athena Lindia in het begin van de 5e eeuw v.Chr. Polybios beschreef in zijn werk Historiën Boek IX hoofdstuk 27 hoe de tempels van de twee goden uit Rhodos op de top stonden van de acropolis.[5]
In het Oost-Romeinse of Byzantijnse tijdperk werd de tempel of werden de beide tempels herbouwd tot de kathedraal van Agrigento. Dit was ten behoeve van de orthodoxe Griekstalige liturgie en de bisschop van Agrigento. Een rituele badplaats werd voortaan een doopkapel. Tijdens het bestuur der Arabieren over Agrigento (827-1086) was het bisdom Agrigento afgeschaft. De Arabieren lieten de Grieks-orthodoxe erediensten toe in bestaande kerken, onder meer in deze kathedraal. Na de verovering van Sicilië en installatie van het Normandisch bestuur werd een nieuwe kathedraal elders gebouwd (1087). Deze diende voor de Latijnse ritus in het heropgerichte bisdom, alsook als fort. Dit werd de kathedraal San Gerlando. Er is een verhaal dat de San Gerlandokathedraal boven de tempelruïne van Zeus Atabyrios staat. Dit is archeologisch niet aangetoond.
Op de plek waar ooit Athena’s tempel en de Grieks-orthodoxe kathedraal stonden, verrees de Chiesa di Santa Maria dei Greci gebouwd ofwel de Heilige Mariakerk voor de Grieken. In afwachting dat de San Gerlandokatherdaal klaar was, diende deze kerk als kathedraal voor de Latijnse ritus. In de jaren 1200, met het bestuur van keizer Frederik II van Hohenstaufen, kreeg de Santa Maria dei Greci haar afwerking.
Beschrijving tempel voor Athena Lindia
Het type tempel is een peripteros met Dorische zuilen. Het grondvlak van de stylobaat is een rechthoek met afmetingen 34,70 m x 15,10 m. Er stonden zes rijen van dertien zuilen.
Onder de vloer van de Santa Maria dei Greci zijn resten van zes Dorische zuilen te vinden. Dit waren zuilen van de noordkant. Van de cella is niets bewaard gebleven. Wel zijn brokken van het krepis of bodemstructuur bloot gelegd.
- ↑ (de) Koldewey, Robert; Otto Puchstein, n° 17 Tempel van Athena + n° 18 Tempel van Zeus (Wikimedia Commons). Akragas sitemap, Die griechischen Tempel in Unteritalien und Sicilien. Asher, Berlijn (1899).
- ↑ (it) Chiesa di Santa Maria dei Greci ad Agrigento. Enjoy Sicilia. DS Webservices (2025).
- ↑ (it) Crupi, Marco, I rituali Greci ad Akragas: storia e festività nella Valle dei Templi (Scopri i rituali greci dell’antica Akragas, tra templi maestosi, culti millenari e feste sacre nella Valle dei Templi di Agrigento. Un viaggio nella spiritualità della Magna Grecia.). Slow Sicily (2017).
- ↑ (en) Parker, Robert (1996). Athenian history, a history, Reprint 2012. Clarendon University Press, Oxford, UK, "Chapter 3. Mountain peaks and tombs of heroes", p. 31. ISBN 978-0-19-815240-8.
- ↑ (en) Polybius, Historiën Boek IX (Loeb Classical Library edition, 1925). Universiteit van Chicago.
