Chiesa di Santa Maria dei Greci

De Chiesa di Santa Maria dei Greci of de Heilige Mariakerk voor de Grieken is een rooms-katholiek kerkgebouw in Agrigento, die een stad is op het Italiaanse eiland Sicilië. Ze stamt uit de middeleeuwen.

De kerk staat op de ruïne van de tempel van Athena Lindia; de Griekse tempel diende in de Byzantijnse tijd als kathedraal voor de Grieks-orthodoxe liturgie in het Griekstalige bisdom Agrigento.^[1] Ze was toegewijd aan de Maagd Maria.

In 1087 veroverden de Normandiërs Agrigento op de Arabieren. Zij startten met de bouw van de kathedraal San Gerlando in de nabijheid. Deze kathedraal diende voor de Latijnse ritus alsook als fort. De Chiesa di Santa Maria dei Greci werd gebouwd in de 11e en 12e eeuw.^[2] De kerk was pas af in de periode van keizer Frederik II van Hohenstaufen. Aanvankelijk diende ze als noodkathedraal tot de San Gerlandokathedraal klaar was.^[3] Nadien was het de kerk voor het Broederschap van de Heilige Maria voor de Grieken (Confraternità di Santa Maria dei Greci). Het waren leken die naast de kerk een hospitium bouwden. Ze ontvingen pelgrims die naar het Heilig Land trokken. Een crypte onder de kerk diende voor het balsemen van lijken van edellieden.^[4]

Een nieuwe voorgevel verrees voor de bestaande voorgevel in de 14e eeuw. De stijl is gotisch-Siciliaans, dit wil zeggen in de stijl van de familie Chiaramonte. Het typevoorbeeld is het Palazzo Chiaramonte in Palermo.

In de 15e eeuw kwam de kerk in handen van de adellijke familie Pujades uit Catalonië.^[5] Dit was de tijd dat Sicilië deel uitmaakte van het koninkrijk Aragon. Uit deze tijd stammen de fresco’s over het leven van Maria. De stamboom van Maria vanaf Jesse was er een deel van. Het grootste deel van de fresco’s gingen verloren; uit het leven van Maria zijn er twee scènes bewaard: de aankondiging van Maria's geboorte aan Joachim door de engel alsook een scène met Maria als dienstmaagd in de tempel. Boven de toegangspoort hangt het wapenschild van de Pujades.

In de 15e en 16e eeuw werd het houten dakgebinte gelegd.

Begin 18e eeuw werden nog verbouwingen in de kerk uitgevoerd. Niettemin werd de kerk eind 18e eeuw gesloten voor de eredienst. De erediensten hernamen vanaf 1966. In het jaar 2005 gebeurden herstelwerken; tevens werd de glazen vloer aangelegd boven de fundamenten van Athena's tempel.^[6]

De Chiesa di Santa Maria dei Greci is een driebeukige kerk. Er is een toegangshof met een smeedijzeren poort. De stijl van de middeleeuwse kerk is Schwabisch – uit de tijd der Hohenstaufen - met Normandische elementen.^[7]

Binnen zijn de overblijfselen van Athena’s tempel te zien onder een glazen vloer vooraan in de kerk; zij kunnen ook bezocht worden door een trap af te gaan in het toegangshof.

• 
  Ruïne van de Tempel van Athena onder de kerkvloer
• 
  Fresco Maria dienstmaagd in de tempel
• 
  Dakgebinte