Te land, ter zee en in de lucht
| Te land, ter zee en in de lucht | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Opnamen van Te land, ter zee en in de lucht in Veurne | ||||
| Voormalige titel | Vlieg er eens uit (1973-1977) | |||
| Genre | amusement | |||
| Speelduur per afl. | 50 - 60 minuten | |||
| Bedenker | René Stokvis | |||
| Ontwikkelaar | PodiumWorks | |||
| Presentatie | zie Presentatieteam | |||
| Redactie | Celine Cuijten (2024) Vera van Santvoort (2024) | |||
| Eindredactie | Richard Verburgh (2024) | |||
| Vaste gasten | Johan Vlemmix Puck Hulstaert | |||
| Voice-over | zie Commentatoren | |||
| Regie | Bas Peters (tot 2011) Michael Dijkstra (2024) | |||
| Camera | United Broadcast Facilities (tot 2011) The Crew (2024) | |||
| Geluid | United Broadcast Facilities (tot 2011) The Crew (2024) | |||
| Muziek | Vavavoom (1997-2000) Edwin Schimscheimer (2001-2011, 2024-heden) | |||
| Land van oorsprong |  Nederland | |||
| Taal | Nederlands | |||
| Productie | ||||
| Producent | René Stokvis Producties (tot 2011) EndemolShine (2024) | |||
| Uitvoerend |
Els van den Hoven (2024) | |||
| Productie | Wieke Derks (2024) Roos Goorman (2024) Minke Zijlmans (2024) | |||
| Uitzendingen | ||||
| Start | 22 juni 1973 | |||
| Afleveringen | 242 (incl. specials; per 1 januari 2026) | |||
| Seizoenen | 42 | |||
| Netwerk of omroep | TROS (1973-2011) RTL (2024-heden).svg.png){kind=small} VTM (2010) | |||
| Zender | Nederland 1 (tot 2011) RTL 4 (2024-heden) VTM 2 (2024) | |||
| Streamingdienst | Videoland (2024-heden) NLZIET VTM GO[1] | |||
| Beeldformaat | 1080i50/SDR (2024-heden) | |||
| Audioformaat | Dolby Digital | |||
| Opvolger(s) | Bommetje! | |||
| Kijkwijzer |   Grof taalgebruik | |||
| Officiële website | ||||
| (en) IMDb-profiel | ||||
| ||||
Te land, ter zee en in de lucht is een Nederlands televisieprogramma op RTL 4. In dit programma staan mensen centraal die met zelfgemaakte auto's, boten, vliegtuigen en andere vervoermiddelen een poging doen om een parcours af te leggen, dat meestal ergens in Nederland opgebouwd staat. Van 1973 tot 2011 was het een van de belangrijkste en bekendste programma's van de TROS en tevens het langstlopende amusementsprogramma van de Nederlandse televisie.
Geschiedenis
Op een dag zag René Stokvis een foto in een Engelse krant van een piloot die met een tuig van de Tower Bridge afsprong. Op dat moment wist hij het: hij wilde proberen mensen te laten vliegen door zo lang mogelijk in de lucht te blijven met zelfgebouwde 'vliegtuigen'. In 1973 werd dit werkelijkheid met het spelprogramma Vlieg er eens uit op tv. Kandidaten moesten met een zelfgemaakt 'vliegtuig' van een verhoging springen en zo lang mogelijk in de lucht blijven. De eerste uitzending werd opgenomen bij de Drommedaris in Enkhuizen. De eerste uitzending van het programma was op 22 juni 1973. Vlieg er eens uit was vervolgens eenmaal per jaar te zien in 1974, 1975, 1976 en 1977.
Het programma werd een groot succes. René Stokvis mocht nieuwe onderdelen bedenken met tot de verbeelding sprekende titels als Met Glans van de Schans, de Badkuiprace, Op Glad IJs en Loop Er Eens In, en het programma kreeg in 1978 de titel Te land, ter zee en in de lucht. Het groeide uit tot een van de bekendste TROS-programma's. De frase 'te land, ter zee en in de lucht' is afkomstig uit een vertaling van een bespiegeling van Winston Churchill over de geallieerde samenwerking tijdens de Eerste Wereldoorlog in zijn boek The World Crisis.
Tijdens de stunts die de deelnemers aan dat programma uitvoerden, was er altijd commentaar te horen. Soms ging dat live, maar meestal werd het commentaar later opgenomen. In de tijd dat André van Duin het presenteerde was dat ook noodzakelijk, omdat hij als presentator en commentator niet op twee plaatsen tegelijk kon zijn. Als de commentator meneer Vreugdevol deed Van Duin het voorkomen alsof hij in een hokje in het veld zat en ook rechtstreeks bij de uitzending betrokken was. Ook in de tijd dat Jack van Gelder zowel de presentatie als het commentaar verzorgde was er sprake van een latere opname voor dat commentaar. Verder werd ook het commentaar van Edwin Evers in 2024 achteraf opgenomen.
Het laatste seizoen van Te land, ter zee en in de lucht bij de publieke omroep werd in 2010 opgenomen. Dit was een samenwerkingsproject tussen de Vlaamse zender VTM en de TROS voor acht afleveringen in Nederland en Vlaanderen. VTM zond dit seizoen in 2010 uit en de TROS in 2011.
50 jaar Te land, ter zee en in de lucht
In de zomer van 2023 werd de vierdelige serie Het beste van 50 jaar Te land, ter zee en in de lucht uitgezonden door AVROTROS. Daarin vertelden gasten, oud-deelnemers, presentatoren en fans over hun herinneringen aan het programma en de verschillende onderdelen.[2]
2024-heden: Herstart bij RTL
Op 12 februari 2024 maakte Ruben Nicolai in het tv-programma Beste Kijkers bekend dat het programma in de zomer van 2024 zal terugkeren op televisie en dat hij het zal presenteren.[3] Productiehuis EndemolShine produceert het programma. Het werd opgenomen in de Efteling en werd uitgezonden bij RTL 4 en Videoland. Vanwege de doelstellingen voor de publieke omroep kon het programma daar niet meer uitgezonden worden.[4] Het wordt bovendien uitgezonden in samenwerking met de Nationale Postcode Loterij die in het programma ook nog een prijs uitreikt. Dit nieuwe seizoen werd in België uitgezonden door VTM 2.[5]
De eerste aflevering na een stop van 14 jaar, wist 1.238.000 lineaire kijkers te trekken volgens gelekte cijfers.[6] Aan het einde van de eerste aflevering hintte Ruben Nicolai naar een volgend seizoen. Op 30 augustus 2025 keert het programma terug met een tweede zomereditie, eveneens vanuit de Efteling.[7] Dit tweede seizoen werd echter minder goed bekeken dan het eerste seizoen. Het scoorde gemiddeld onder de miljoen kijkers. Deze lagere kijkcijfers werden mede veroorzaakt omdat het geprogrammeerd was tegenover het populaire programma Beste Zangers.[8] Het programma wordt niet alleen in de zomer uitgezonden, maar ook op Nieuwjaarsdag. Sinds 2025 wordt op deze dag een eenmalige winterspecial uitgezonden die eveneens in de Efteling wordt opgenomen.[9] Op 4 oktober 2025 werd het 42 seizoen (2e RTL seizoen) afgesloten met een speciale VIPS-editie, met het onderdeel Tobbedansen. In de aflevering gingen verschillende bekende Nederlanders van de schans, onder wie Marco Schuitmaker, Donnie, Ferri Somogyi, Bas Muijs, Michella Kox, Steven Kazàn, Jamie Kames, Dennis Weening, Frans Duijts, Louisa Janssen, Trobi, Sanne de Kramer, Gebroeders Ko, Maarten van der Weijden, Chatilla van Grinsven, Chahid Charrak, Henry van Loon, Billy Dans, John West, Joël de Tombe en John de Bever.[10] De winnaar die de snelste tijd wist te zetten waren de Gebroeders Ko, de originaliteitsprijs werd gewonnen door het duo Trobi en Sanne de Kramer.[11] De winterspecial van 2026 die op Nieuwjaarsdag werd uitgezonden werd gespeeld door bekende Nederlanders, waarin het nieuwe onderdeel In versnelling van de helling werd gespeeld. De snelste tijd werd gezet door Tim en Tom Coronel. De originaliteitsprijs ging naar Olivier van de Voort en zijn coach Job van Duijnhoven. Er ging 5000 euro naar het gekozen goede doel van elk winnende duo.
Spelverloop
In Te land, ter zee en in de lucht moeten deelnemers in zelfgemaakte voertuigen een bepaald traject afleggen. Meestal moet er op een eind een bel worden geluid, maar ook andere doelen zijn mogelijk. Er zijn prijzen te winnen in het programma. In 2024 krijgen de winnaars hierbij ook nog een trofee uitgereikt.
- Snel: de beste prestatie hebben geleverd tijdens de deelname (meestal houdt het in dat de spelers als snelste de bel luiden). Een kandidaat die deze prijs vele malen gewonnen heeft, is Marco Barink.
- Origineel: het meest originele voertuig hebben gebouwd. Deze prijs wordt vaak gewonnen door carnavalsverenigingen.
Eerdere prijzen
- Pech: de meeste pech hebben gehad tijdens de deelname. Hierbij moet gedacht worden aan de finish op laatste moment missen, ernstige verwondingen of een voertuig waar soms werkelijk maanden tot jaren aan is gewerkt, dat niet werkt of zelfs instort.
- Home Video: als de kandidaten tijdens de bouw van hun voertuig nog genoeg tijd en inspiratie hadden om alles op band vast te leggen, konden ze er in sommige edities een prijs mee winnen. Deze prijs hadden ze in 1996 voor het laatst.
- Innovatief: deze prijs werd maar één seizoen uitgereikt. Het bestond uit een trofee en deze was bestemd voor kandidaten die met nieuwe technieken hadden deelgenomen. Deze prijs bestond alleen in 2004.
- Lokale prijs: deze prijs was bestemd voor de best presterende deelnemer uit de omgeving waar de aflevering werd opgenomen. Deze prijs bestond alleen in 2006.
- Kennisquiz: In 1996 bestond het programma 25 jaar en werd er gedurende de reeks teruggeblikt op het 25-jarig bestaan van het programma. Bezoekers van het park Walibi Flevo werden vragen gesteld over het programma. Kandidaten die erin slaagden om alle twee de vragen goed te beantwoorden, wonnen een Sharp organizer en kwalificeerden zich voor de finale in de laatste aflevering, waar een Mazda 121 gewonnen kon worden. Deze prijzen waren er alleen in 1996.
- Origineelste: deze hoofdprijs was een automobiel die werd uitgereikt aan het team dat het origineelste voertuig uit de afgelopen serie had gebouwd. Deze prijs hadden ze in 2001 voor het laatst. In de laatste jaren was de te winnen auto een Renault Kangoo.
- Pechste: In 1997 was er een hoofdprijs voor de grootste pechvogel van het hele seizoen, die bestond uit een vakantie in Singapore. Winnaar van deze prijs was Pieter Beije, die bij Fiets 'm d'r in de snelste tijd aanviel, maar de bel miste en met een ongelukkige val in het water belandde.
Legendarische deelnemers
- Wouter van der Goes (Tobbedansen 2005)
- Huub Rothengatter, in 1978 op het onderdeel 'Op 2 wielen rijden' en 'Achteruitrijden'.
- Johan Vlemmix (de eerste die 100 keer heeft meegedaan; na zijn honderdste maal werd hij jurylid, medepresentator en starter)
- Ruben Nicolai en Sander Lantinga (voor tv-programma Try Before You Die van BNN in 2007). Nicolai werd in 2024 presentator van het programma.
- Owen Schumacher en Paul Groot (als Jan Peter Balkenende en Piet Hein Donner)
- Evert de Graaf (76x deelnemer vanaf 1987 tot 2010 en in 2024 en auteur van het boek Te land, Ter zee en in de Lucht 2019)
- Mohammed Slimani (jarenlange AZU-deelnemer 1987 tot en met 2003 en promoveerde in 1994 op zijn langdurige deelname en promotieonderzoek naar deelname aan TLTZ tot Hobbydoctor in de senaatzaal van Universiteit van Utrecht)
- Marco Barink (75 deelnames tot 2010, regelmatig winnaar van snelheids- en originaliteitsprijs)
Lijst van onderdelen
Zie Lijst van onderdelen van Te land, ter zee en in de lucht voor het hoofdartikel over dit onderwerp.- Achteruitrijden (op Circuit Park Zandvoort of Eurocircuit in Valkenswaard)
- Badkuiprace
- Blij Dat Ik Glij (in een berggebied)
- Caravanrace
- Dan maar de lucht in
- De Aanhanger Wint
- Duw 'm d'r af
- Fiets 'm d'r in
- Freewheelen
- Gein op 't plein
- Heen en Weer
- Hoog en Droog
- Lol aan de Katrol
- Loop er eens in
- Met een knal naar het dal
- Met Glans van de Schans (Binnen als Buiten)
- Met Je As Over De Plas
- Op Glad IJs (ergens op een ijsbaan)
- Pompen of Verzuipen
- Pret in Bed
- Rol 'm 'r op
- Scheveningse Slag
- Schiet 'm d'r af
- Snel Naar De Bel
- Tobbedansen
- Op naar de Top
- Uitpakken en Wegwezen
- Vlieg er eens uit
Presentatieteam
Het programma is in de loop der jaren door de volgende mensen gepresenteerd:
| Presentatie | Copresentatie | Starters | Commentaar | ||
|---|---|---|---|---|---|
| TROS | Willem van Kooten (1973-1976, Vlieg er eens uit) | Martin Barèl (1973-1977) | Karel van Cooten (1973-1977) | ||
| Peter Knegjens (1977, Vlieg er eens uit) | |||||
| André van Duin (1978-1979) | Hans Versnel (1978-1979) | André van Duin als meneer Vreugdevol (1978-1979) | |||
| Willem van Kooten (1980) | Rijk de Gooyer (1980) | Jan Janssen (1980-1981) | |||
| Ron Brandsteder (1981-1982) | Wim Bosboom (1981-1982) | ||||
| Sjaak Swart (1982-1983) | |||||
| Tom Blom (1983) Tom Mulder (1983) |
|||||
| Jack van Gelder (1984-1996) Tom Blom (1986-1987) |
Gerrie Knetemann (1986-1987) | Tom Blom (1986-1988) | |||
| Martin Gaus & Tetske van Ossewaarde (winter 1989) | John Blankenstein (1988-1996) | Jack van Gelder (1989-1996) | |||
| An Swartenbroekx (1991)[BE 1] | |||||
| Leontien Ceulemans (winter 1992) | |||||
| Nada van Nie (1992) | |||||
| Karin Vlasblom (winter 1993) | |||||
| Jeroen Kramer (1993-winter 1994) | |||||
| Simon van der Ben (zomer 1994) | |||||
| Jurre Bosman (1995) | |||||
| Rob Fruithof (1997) | Jan Ykema (1997-1998) |
Rob Fruithof (1997) | |||
| Bert Kuizenga (1998-2006) | Jack van Gelder (1998-1999) | ||||
| Nova van Dijk (1999) | Johan Vlemmix (1999-2004) | ||||
| Nance (2000-2004) | Tom Blom (2000-2010) | ||||
| Giel Beelen (2005)[gast 1] Grad Damen (2005)[gast 1] Jannes Wolters (2005)[gast 1] Alfred van den Heuvel (2006)[gast 1] Gerard Joling (2006)[gast 1] Sander Janson (2006)[gast 1] | |||||
| Ron Boszhard (2007-2010) | Angela Esajas (2007-winter 2008) | Dick Jol (2007-2010)[gast 1] | |||
| Jurre Bosman (zomer 2008) | |||||
| Adriaan van den Hoof (2010)[BE 2] | [gast 2] | Peter Knegjens (2010) | |||
| RTL | Ruben Nicolai (2024-heden)[3] | Gerard Joling (2024-heden)[12] | Edwin Evers (2024-heden)[13] | ||
Afleveringenovezicht (RTL)
| seizoen | afleveringen | begindatum | einddatum |
|---|---|---|---|
| 1 | 4 | 31 augustus 2024 | 21 september 2024 |
| winterspecial | 1 | 1 januari 2025 | |
| 2 | 6 | 30 augustus 2025 | 4 oktober 2025 |
| winterspecial | 1 | 1 januari 2026 | |
Opnamelocaties
Oorspronkelijk werden alle afleveringen van Te land, ter zee en in de lucht in een Nederlandse plaats opgenomen. In 1987 werd er voor het eerst naar het buitenland uitgeweken als in het Oostenrijkse Au "Blij Dat Ik Glij" werd opgenomen. Andere edities werden gedraaid op wisselende skipistes in Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen en Italië. Tevens werden er vanaf 1999 diverse zomerafleveringen in Belgische plaatsen opgenomen, waaronder Oostende en Veurne. Ook werden er diverse afleveringen in de Efteling opgenomen, waaronder de volledige seizoenen 1988, 1990 en vanaf 2024. Het seizoen 1996 werd in zijn geheel opgenomen in het toenmalige Walibi Flevo.
Elementen
In elke aflevering zijn er enkele terugkerende onderdelen, hiervan wordt hieronder een overzicht gegeven.
- Duikers
- Bij onderdelen waar het parcours zich op of boven open water bevindt, worden duikers ingeschakeld. Vóór de opname wordt gecontroleerd of er geen rommel in het water ligt, zoals fietswrakken of scherpe stenen. Dit kan gevaarlijk zijn voor de kandidaten die in het water vallen. Dergelijke troep wordt daarom voor de opnames uit het water gehaald. Tijdens de opnames, die zomaar een hele dag in beslag kunnen nemen, wisselen duikteams elkaar ongeveer iedere drie kwartier af. De duikers weten exact hoeveel mensen er in een constructie zitten en na afloop dus weer naar vaste wal moeten.
- Stootkussens
- Bij de finish zijn vaak stootkussens aangebracht. Deze zijn in de loop van het programma steeds dikker geworden omdat de kandidaten steeds harder gaan en zodat ze goed kunnen worden opgevangen.
- Startpistool en finishbel
- Er is iemand speciaal voor de verzorging van de bel en het startpistool. Dit zijn eigenlijk de belangrijkste onderdelen van het programma. Met het startpistool wordt de tijd gestart, met de bel gestopt.
- Afduwen
- Een speciaal team van mensen duwt de kandidaten op het moment dat het startpistool afgaat, zo vriendelijk mogelijk naar beneden. John de Mol jr. is ooit een van de afduwers geweest.
Buitenland
Duitsland
Tussen 1986 en 1988 was Te land, ter zee en in de lucht een coproductie van de TROS samen met de Bayerischer Rundfunk, en was daardoor in Duitsland te zien als "Zu Lande, zu Wasser und in der Luft". De presentatie van de Duitse versie was in handen van de Duitse sportjournalist en presentator Herbert Gogel. De eerste Duitse uitzending werd op 4 augustus 1986 uitgezonden.
Vlaanderen
In 2010 heeft de Vlaamse commerciële zender VTM, in samenwerking met de TROS, acht nieuwe afleveringen van het programma opgenomen. De opnamen vonden plaats in Nederland en Vlaanderen. Op elke opnamedag werden twee afleveringen opgenomen. De serie bestond uit de onderdelen Tobbedansen (Berlare), Heen en Weer (Almere), Snel Naar De Bel (Klein-Willebroek) en fiets 'm d'r in (Amersfoort).[14] De samenwerking tussen de TROS en de VTM werd op 21 april 2010 bekendgemaakt.[15]
Wetenswaardigheid
Door SBS6 wordt sinds 2023 het vrijwel gelijksoortige programma Red Bull Stalen Ros uitgezonden. Dit programma, dat erg lijkt op het onderdeel Fiets'm d'r in wordt opgenomen in de Prinsessegracht in Den Haag, nabij de Koekamp. In 2025 werd van dit programma voor het eerst ook een Belgische versie gemaakt onder de titel Red Bull Vél'eau. Deze werd opgenomen bij de Broeltorens in Kortrijk en eveneens op SBS6 uitgezonden, als Red Bull Stalen Ros België.
Externe links
- Tros
- te-land-ter-zee-en-in-de-lucht.webs.com
- https://tltz.nl/ fanwebsite met o.a. 25 jaar UMC deelname
- Te land ter zee en in de lucht RTL 4
Referenties
- ↑ Te Land, Ter Zee en in de Lucht - Seizoen 1 - Kijk gratis naar volledige afleveringen. VTM GO. DPG Media. Geraadpleegd op 7 oktober 2024.
- ↑ Nostalgie, verbazing en hilariteit in Het beste van 50 jaar Te land, Ter zee en in de lucht. pers.avrotros.nl (4 juli 2023). Geraadpleegd op 18 februari 2024.
- 1 2 Te land, ter zee en in de lucht keert terug. Broadcast Magazine (12 februari 2024). Geraadpleegd op 1 september 2024.
- ↑ Carlo Boszhard heeft vertrouwen in Ruben en Gerard: 'Te Land, Ter Zee en in de Lucht wordt kijkcijferknaller'. televizier.nl. Geraadpleegd op 11 juni 2024.
- ↑ Te Land, Ter Zee en in de Lucht. Nieuwsblad.be (2024). Geraadpleegd op 3 september 2024.
- ↑ Te land, ter zee en in de lucht succesvol van start. Broadcast Magazine (1 september 2024). Geraadpleegd op 1 september 2024.
- ↑ Deze programma's kijk je in augustus. RTL (23 juli 2025). Geraadpleegd op 3 augustus 2025.
- ↑ De TV van gisteren: RTL 4 ziet zaterdagavondshows te water gaan. televizier.nl. Geraadpleegd op 14 september 2025.
- ↑ Volop Efteling op RTL 4 in de kerstvakantie: Te Land, Ter Zee En In De Lucht én Grand Spectacle. Looopings (18 november 2025). Geraadpleegd op 18 november 2025.
- ↑ Deze bekende Nederlanders doen mee aan Te Land, Ter Zee En In De Lucht in de Efteling. Loooping.nl (11 juni 2025). Geraadpleegd op 5 oktober 2025.
- ↑ Van Nispen, Rafaëlle, Louisa Janssen gaat met de billen bloot in Te Land, Ter Zee en in de Lucht VIPS: ‘Kunt u even de andere kant opkijken?’. Veronica Superguide (4 oktober 2025). Geraadpleegd op 5 oktober 2025.
- ↑ Gerard Joling is tweede presentator Te land, ter zee en in de lucht. Broadcast Magazine (7 mei 2024). Geraadpleegd op 1 september 2024.
- ↑ Edwin Evers geeft commentaar bij nieuwe versie Te land, ter zee en in de lucht. Broadcast Magazine (9 augustus 2024). Geraadpleegd op 1 september 2024.
- ↑ te-land-ter-zee-en-in-de-lucht.webs.com. Gearchiveerd op 5 juni 2017. Geraadpleegd op 13 augustus 2011.
- ↑ TV-Visie - VTM brengt 'Te Land, Ter Zee en in de Lucht' naar Vlaanderen (21 april 2010)
