Surtsey
| Eiland van IJsland | |||
|---|---|---|---|
  | |||
 | |||
| Locatie | |||
| Land | IJsland | ||
| Locatie | Vestmannaeyjar | ||
| Coördinaten | 63° 18′ NB, 20° 35′ WL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 1,4 km² | ||
| Hoogste punt | 155 m | ||
| Website | surtsey | ||
| Detailkaart | |||
 | |||
| Foto('s) | |||
 | |||
| Surtsey in 1999 | |||
| |||
| Surtsey | ||
|---|---|---|
| Werelderfgoed natuur | ||
 | ||
| Land |  IJsland | |
| UNESCO-regio | Europa en Noord-Amerika | |
| Criteria | ix | |
| Inschrijvingsverloop | ||
| UNESCO-volgnr. | 1267 | |
| Inschrijving | 2008 (32e sessie) | |
| UNESCO-werelderfgoedlijst | ||
Surtsey is een onbewoond vulkanisch eiland voor de zuidkust van IJsland en maakt deel uit van de Vestmannaeyjar. Het eiland is verboden gebied voor het publiek.
Ontstaan
Het eiland is ontstaan door een vulkaanuitbarsting die begon vóór 14 november 1963 en duurde tot 5 juni 1967. Op dat moment was het eiland 2,6 km² groot, maar sindsdien is het eiland door wind en golferosie afgekalfd tot 1,3 km² in 2012. Surtsey bestaat namelijk uit lava en sintelkegels die niet competent genoeg zijn om de golferosie lang te weerstaan.
Biologische kolonisatie
Gedurende zijn ontstaan werd het eiland intensief bestudeerd door vulkanologen, vervolgens raakten biologen en ecologen zeer geïnteresseerd in de kolonisatie van het aanvankelijke kale, warme en nieuwe eiland door planten en dieren. In 1965 kende het eiland één plantensoort, twee in 1966, zes in 1971 en elf of twaalf vanaf 1972. Vanaf dan ontstond er een dynamisch evenwicht, met soorten die opdoken en soorten die verdwenen maar wel een gelijk aantal soorten. Dit veranderde vanaf de helft van de jaren 1980 nadat er zilver- en kleine mantelmeeuwen begonnen te broeden op het eiland. Hun uitwerpselen zorgden voor nieuwe niches voor immigratie door planten en in de jaren 1990 werden er bijna vijftig plantensoorten geteld.[1]
Tomatenplant
In de zomer van 1969 werd een onverwachte ontdekking gedaan: Er werd een 15 centimeter hoog plantje op het eiland gevonden dat men aanvankelijk niet kon determineren. Het bleek een tomatenplant te zijn, gegroeid in een hoopje menselijke ontlasting dat iemand daar blijkbaar illegaal had achtergelaten, en waarin deze dus ook een tomatenpitje had laten vallen. Het plantje, inclusief de mest, is verwijderd om de natuurlijke kolonisatie van het eiland niet te verstoren.[2]
Etymologie
Surtsey is naar de vuurreus Surt uit de Noordse mythologie vernoemd (Eiland van Surt, de tussen-s duidt de genitief aan).
Zie ook
- ↑ Menno Schilthuizen, Waarom zijn er zoveel soorten?, Atlas Contact, 2016, p. 146-148
- ↑ (en) Dirty Secret Uncovered: Doing Business on Surtsey. Iceland review (12 februari 2015). Geraadpleegd op 1 november 2025.
· 
· 
