Standbeeld van Antinoüs (Delphi)

Standbeeld van Antinoüs
inventarisnummer: 1780
Jaar	ca. 130 na Chr.
Materiaal	Marmer
Locatie	Archeologisch museum van Delphi, Delphi
Hoogte	184 cm
Breedte	87 cm
Portaal    Kunst & Cultuur

Het standbeeld van Antinoüs is een marmeren beeld van Antinoüs uit circa 130 na Chr. dat is gevonden bij de Tempel van Apollo in Delphi. Het beeld maakt onderdeel uit van de collectie van het archeologisch museum in die plaats.

Antinoüs was een jonge Griekse man van buitengewone schoonheid uit Bithynië. Hij was de geliefde metgezel of minnaar van de Romeinse keizer Hadrianus, tot hij in 130 na Chr. in de Nijl verdronk. Getroffen door zijn dood gaf Hadrianus opdracht om in alle heiligdommen en steden van zijn uitgestrekte rijk standbeelden op te richten van de knappe jongeman. Bovendien verordende hij de instelling van Spelen ter ere van Antinoüs, die daarna als een god werd vereerd. Ook in het heiligdom van Delphi werd een beeld opgericht.

Romeinse munten die ter ere van Antinoüs zijn geslagen, tonen het beeld vergezeld van het epitheton "Propylaios", dat wil zeggen "beschermer van de ingang". Hieruit kan worden afgeleid dat het oorspronkelijk bij de ingang van het heiligdom stond. Het beeld liep echter schade op - het was ter hoogte van de knie gebroken - waarna het dichter bij de Tempel van Apollo werd geplaatst, in een soort bakstenen kapel. Hier werd het in juli 1894^[1] tijdens de opgravingen in relatief goede staat aangetroffen, rechtop op zijn voetstuk. De geïdealiseerde kenmerken en de behandeling van het marmeren oppervlak met een speciale olie (waardoor het glanzend en in uitstekende staat bleef) wijzen erop dat het beeld uit de tijd van Hadrianus stamt.

Het beeld stelt de jeugdige Antinoüs voor, naakt en in een heroïsche, verfijnde stijl die typisch is voor de klassieke Griekse kunst. Het beeld heeft een klassieke contrapposto-houding, waarbij het lichaamsgewicht op één been rust, wat zorgt voor een natuurlijke, ontspannen curve in het lichaam. Het hoofd van Antinoüs is opzij gekanteld, wat bijdraagt aan de melancholische uitstraling van het beeld. Zijn gezicht is omlijst door dik en vakkundig gebeeldhouwd haar, dat over zijn voorhoofd en wangen valt. In het haar zijn gaten te zien waar ooit een bronzen lauwerkrans aan vastzat.

Antinoüs wordt afgebeeld op een manier die doet denken aan de god Apollo, wat de connectie met Delphi benadrukt. In zijn linkerhand hield hij waarschijnlijk een voorwerp vast dat aan Apollo gerelateerd is, zoals een lier of een boog.

• 
  Detail
• 
  Foto van de ontdekking in 1894
• 
  Replica in het Chateau de Vincennes

• Ched Alligood (2012). The Delphi Antinous (A reconsideration).
• Gustave Blum (1913). L'Antinoos de Delphes. In: Bulletin de Correspondance Hellénique. p. 323-339
• Rosina Colonia (2009). The Archaeological Museum of Delphi. Athene: Ministry of Culture - Archaeological Receipts Fund. p. 29-35.
• Bernard Holtzmann (2010). La sculpture grecque : Une introduction. Parijs: Librairie Générale Française. p. 350-51
• Michael Scott (2014). Delphi: A History of the Center of the Ancient World. Princeton University Press. p. 272
• Panos Valavanis (2004). Sanctuaries and Games in ancient Greece. Olympia - Delphi, Isthmia - Nemea - Athens. Athene.

• (en) Informatie over het beeld op de website Odysseas. Geraadpleegd op 23 augustus 2025.
• (fr) Gustave Blum, L'Antinoos de Delphes. Geraadpleegd op 23 augustus 2025.
• (en) Ched Alligood, The Delphi Antinous (A reconsideration). Geraadpleegd op 23 augustus 2025.

Zie de categorie Delphi Antinous van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.