Standaard Oost-Noors

Standaard Oost-Noors (Noors: standard østnorsk), ook wel stedelijk Oost-Noors genoemd, is de benaming voor een Noorse standaardspreektaal die vandaag de dag de dominante gesproken taal vormt in Oslo, het omliggende stedelijke gebied en grote delen van Oost-Noorwegen. De taal wordt algemeen aanvaard als de de facto gesproken standaard van Bokmål en Riksmål.

In tegenstelling tot traditionele dialecten, zoals het Oslodialect, is standaard Oost-Noors geen plaatsgebonden dialect, maar een genormaliseerde spreektaal met regionale kenmerken die vooral aan Oost-Noorwegen zijn verbonden.

De oorsprong van standaard Oost-Noors ligt in het Deens, en meer specifiek in de uitspraak van het Deens door de Noorse elite tijdens en na de 400 jaar durende Deense overheersing van Noorwegen. Deze uitspraak, bekend als dannet dagligtale ('algemene omgangstaal'), was het moedertaalachtige gesproken Deens van ambtenaren en stedelijke burgerij. Omdat Noorwegen in die periode geen eigen universiteit had, werden veel sleutelposities bezet door in Denemarken opgeleide functionarissen, wat het prestige van deze taalvariant verder versterkte.

Hoewel standaard Oost-Noors in zekere mate beïnvloed is door traditionele Oost-Noorse dialecten, wordt het structureel en historisch sterker bepaald door het geschreven Deens dan door het Oudnoords. Hierdoor behoort het taalkundig gezien noch tot de Oost-Noorse noch tot de West-Noorse dialectgroepen. Deze hybride oorsprong is een belangrijke reden waarom standaard Oost-Noors niet als dialect, maar als standaardtaal wordt beschouwd. Over de precieze wortels bestaat onder taalkundigen discussie, maar de meesten zijn het erover eens dat Deense invloed dominant is.

Gesproken taal is in Noorwegen nauwelijks officieel genormeerd. Toch heeft standaard Oost-Noors in de praktijk een sterke normatieve status. De omroep NRK hanteert richtlijnen die een duidelijke, aan de schrijftaal georiënteerde uitspraak voorschrijven, wat in de praktijk neerkomt op standaard Oost-Noors.