Oslodialect

Het Oslodialect (Noors: oslodialekt (zonder hoofdletter)), ook bekend als oslomål, vikamål en østkantmål, is het traditionele dialect van Oslo en vormt het oorspronkelijke plaatsgebonden spreektaalgebruik van de stad. Het dialect mag niet worden verwacht met Standaard Oost-Noors (standard østnorsk), dat tegenwoordig de overheersende spreektaal in Oslo en grote delen van Oost-Noorwegen is. Waar standaard Oost-Noors een bovenregionale standaardtaal is, was het Oslodialect een lokaal dialect met een uitgesproken sociale en geografische identiteit.

Historisch gezien werd het Oslodialect gesproken door de lagere sociale klassen van de stad: arbeiders, kleine boeren, pachters en later fabrieksarbeiders. Het dialect is nauw verwant aan omliggende Oost-Noorse dialecten en ontwikkelde zich als onderdeel van het dialectcontinuüm in de regio rond Oslo. In tegenstelling tot de hogere en middenklasse, die een spreektaal gebruikten die sterk beïnvloed was door het Deens, bleef het Oslodialect geworteld in de volkstaal.

Met de industrialisering van Oslo (toen nog Christiania/Kristiania geheten) aan het einde van de 19e eeuw kreeg het Oslodialect een steeds duidelijker profiel als 'arbeiderssociolect'. Het werd sterk geassocieerd met de oostkant van de stad, waar de meeste arbeiderswijken lagen. Doordat de hogere en middenklasse voornamelijk in het westen van Oslo een Deens geïnspireerde spreektaal sprak, was Oslo lange tijd taalkundig scherp verdeeld langs zowel sociale als geografische lijnen. Het dialect werd traditioneel dan ook beschouwd als onbeschaafd of lelijk.

Het Oslodialect werd traditioneel beschouwd als onbeschaafd of lelijk. Dit heeft een belangrijke rol gespeeld in de snelle achteruitgang van het dialect. In de naoorlogse periode begon het snel terrein te verliezen. Grote delen van de industrie en oude arbeiderswijken in en rond het stadscentrum werden gesloopt of gesaneerd, waardoor sociale netwerken waarin het dialect leefde verdwenen. Daarnaast leidde toenemende sociale mobiliteit ertoe dat mensen die onderwijs volgden en maatschappelijk opstegen, het Oslodialect aflegden ten gunste van het prestigieuzere standaard Oost-Noors. Dit proces werd versterkt door de opkomst van massamedia en algemeen hoger opleidingsniveau.

Sinds het einde van de 20e eeuw wordt het Oslodialect in zijn traditionale vorm vaak als vrijwel uitgestorven beschouwd. Toch zijn er nog duidelijke sporen van het dialect te horen, vooral in informele spreektaal, met name onder inwoners van Oost-Oslo.