Sint-Denijs-Boekel

Sint-Denijs-Boekel

Deelgemeente in België
Situering
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Oost-Vlaanderen
Gemeente	Zwalm
Fusie	1971 (Munkzwalm) - 1977 (Zwalm)
Coördinaten	50° 52′ NB, 3° 43′ OL
Algemeen
Oppervlakte	4,72 km²
Inwoners (1/1/2025)	886 (188 inw./km²)
Overig
Postcode	9630
NIS-code	45065(L)
Detailkaart
Foto's
Portaal    België

Sint-Denijs-Boekel is een dorp in het zuiden van de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van Zwalm, het was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1971. In het oosten van de deelgemeente ligt het gehucht Wijlegem.

De naam van het dorp, evenals bij Sint-Blasius-Boekel, is waarschijnlijk afgeleid van Bock-lo, beukelo (of beukenbos), beukel en is uiteindelijk Boekel geworden. Aangezien de kerk was toegewijd aan Sint-Dionysius, werd het dorp Sint-Denijs-Boekel geheten.

Tot op de dag van vandaag bezit het dorp geen wapenschild.

In september 2008 werd de 900e verjaardag van het dorp gevierd. In 1108 schonk Odo van Doornik, bisschop van Kamerijk, de kapel van Sint-Denijs-Boekel, afhangende van het “altare de Sualma”, samen met een deel van de inkomsten, aan de Gentse Sint-Baafsabdij. Het desbetreffende document vormt de oudste vermelding van het dorp en is als dusdanig de start van de geschreven middeleeuwse geschiedenis ervan.^[1]

De heerlijkheid Boekel behoorde lang tot de familie de Boucle, later van Gavere. In 1163 was er een zekere Guibrecht de Bocla die ridder was van beide Boekels. De parochie behoorde gedurende het ancien régime tot het land van Aalst, waarin een heleboel heerlijkheden waren ondergebracht. Zo was ook Sint-Denijs-Boekel verdeeld in kleinere heerlijkheden, o.a. de heerlijkheid Neu(f)ville en ten Dijcke. De heerlijkheid was achtereenvolgens in handen der families van Boekel, d'Ailly de Formelis, Borluut, van Melle en van de familie Morel de Boucle-Saint-Denis.

De inwoners van Sint-Denijs-Boekel konden voor rechtspraak bij hun eigen dorpsschepenbank terecht. Poorters en buitenpoorters onder andere van Aalst en Geraardsbergen, konden terecht bij de bevoegde stedelijke schepenbank. De lokale heer beschikte er over de drie justitiegraden, de hoge, de middele en de lage justitie. Dit blijkt overduidelijk uit de akte van recepissie van de heerlijkheid Sint-Denijs-Boekel van 6 maart 1526 en uit het denombrement van 5 maart 1579. De installatie van een galg, hét bewijs bij uitstek van de hoge justitie werd door keizer Karel V bij octrooi van 29 januari 1549 toegestaan.^[2]

Op Franskouter, een wijk die erom bekendstond zeer vruchtbaar te zijn, stond eertijds de Franskoutermolen (16e eeuw). Deze werd in 1946 gesloopt. In 2002-2003 werd een beetje verderop een nieuwe molen opgericht, de Vinkemolen. Deze molen stond tot 1983 te Oosterzele. Aan de voet van de Molenberg is de 13de eeuwse Moldergemmolen te bezichtigen. Op diezelfde stroom bevonden zich vroeger nog twee, thans verdwenen, watermolens: de Truyenmolen (19de eeuw) en de de oliestampmolen 't Walleken (16de eeuw).

In de 20e eeuw stond Sint-Denijs-Boekel vooral bekend om zijn handschoennijverheid.

• De Sint-Dionysiuskerk met toren in vroeggotiek, evenals het koor en kruisbeuk
• De Sint-Margarethakapel te Wijlegem die ten dele uit de 13de eeuw dateert.
• De kapel van O.L.V. van Lourdes, ook de "Franskouterkapel", zich bevindende tussen twee oude linden.
• Het Hof van Wijlegem
• Het Hof te Moldergem
• De Molenberg, klassieker tijdens de Ronde van Vlaanderen.
• De Vinkemolen, een windmolen die zich oorspronkelijk in Oosterzele bevond.
• De Moldergemmolen, een watermolen daterende uit de 13e eeuw.
• Het standbeeld van de handschoenstikster (2003) op het dorpsplein te Sint-Denijs-Boekel.

• 
  De Vinkemolen
• 
  De Handschoenstikster

Sint-Denijs-Boekel ligt in Zandlemig Vlaanderen en de hoogte varieert van 17-70 meter. Ten westen van het dorp loopt de Moldergembeek in noordelijke richting.

• Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen

Lijst van burgemeesters van Sint-Denijs-Boekel tot aan de fusie van 1971 met Munkzwalm (later Zwalm):

Jaarlijks heeft in het dorp de ruiterommegang ter ere van de Sint-Hubertus plaats met aansluitend brood- ruiter- en paardenzegening.

Vroeger bezat het dorp twee reuzen, Tavus de Boucle en Lieske de Kwakkele. In 2010 werd een nieuwe reus, Schalmientje, ontworpen.

Jaarlijks trok door Sint-Denijs-Boekel de Sint-Pietersstoet.

• Michiel Debackere, bioloog
• Bruno Tuybens, politicus.
• Johan Tahon, beeldend kunstenaar.
• Walter Theuninck, kunstschilder.
• Paul Van Grembergen, politicus, woonde gedurende zijn jeugd een tijdlang in Sint-Denijs-Boekel.
• Noël De Pauw, voormalig wielrenner.

Wijlegem, Nederzwalm, Munkzwalm, Sint-Blasius-Boekel

• Dr. DHANENS, Elisabeth, "Provincie Oost-Vlaanderen, Inventaris van het kunstpatrimonium, Kanton Sint-Maria-Horebeke", Gent, 1971
• "De Molens van Zwalm", Heemkundekring Zwalm, Zwalm, 2010
• DE POTTER, Frans, BROECKAERT, Jan, "Geschiedenis van de Gemeenten der Provincie Oost-Vlaanderen", Gent, 1903
• VERSCHRAEGEN, Matthijs, "De Sint-Denijsparochie van Sint-Denijs-Boekel, Waar kerk en politiek de degens kruisten", in: DE NOYETTE, Guy, DE SWAEF, Jeroen, DE TEMMERMAN, Ludwig en VAN DE VELDE, Frydda (red.), "Honderd jaar Dekenaat Horebeke 1913-2013, De pastorale band tussen Horebeke, Zwalm en omliggende parochies", Een uitgave van de geschied- en heemkundige kringen De Zwalm en Triverius, Zwalm-Brakel, 2013

Zie de categorie Sint-Denijs-Boekel van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.