Sint-Birgittakerk (Lemland)

Sint-Birgittakerk
Locatie
Land	Finland
Regio	Åland
Plaats	Lemland
Coördinaten	60° 5′ NB, 20° 5′ OL
Hoogte boven zeespiegel	14 meter[1]
Gewijd aan	Birgitta van Zweden
Status en tijdlijn
Gebouwd in	late 13e eeuw
Monumentale status	church-protected building[2]
Bouwkundige informatie
Bouw­materiaal	rapakivi-graniet
Kerkprovincie en -genootschap
Denominatie	Evangelisch-Lutherse Kerk van Finland
Bisdom	Borgå (Porvoo)
Detailkaart
Afbeeldingen
interieur
Portaal    Christendom

De Sint-Birgittakerk in Lemland in de autonome Finse regio Åland is een stenen zeemanskerk. Hij is gelegen bij het buurtschapje Norrby, en ligt niet ver van een haventje dat verbonden is met het centrale meer van Åland: Lumparn.

De kerk is de hoofdkerk van de parochie Lemland-Lumparland, waartoe ook de kerk van Lumparland behoort.

Oorspronkelijk was deze kerk waarschijnlijk vernoemd naar de beschermheilige van de zeevaarders: Sint-Nicolaas. Later, in de 15e eeuw, werd Sint-Birgitta de beschermheilige van de kerk.

Net als veel andere kerken op Åland ligt deze kerk naast een begraafplaats uit de ijzertijd. Lange tijd werd aangenomen dat de kerk dateert uit de 15e eeuw, maar bij opgravingen in de jaren 1950 werd vastgesteld dat de kerk aanzienlijk ouder was en dat er ook een houten voorganger moet zijn geweest, waarvan het fundament deels onder de huidige kerk ligt. Er is niet bekend wanneer die eerste kerk is gebouwd, maar uit opgegraven munten meent men dat het begin 13e eeuw zal zijn geweest. Wat destijds de relatie is geweest met de Schipperskapel Lemböte (uit eind 14e eeuw) op hetzelfde eiland is niet duidelijk.

Het oudste deel van de huidige stenen kerk, het schip, werd gebouwd aan het einde van de 13e eeuw. Uit dendrochronologische analyse van enkele houten onderdelen van het plafond is af te leiden dat dit uit dezelfde periode dateert. De toren werd rond 1317 toegevoegd. De sacristie en het voorportaal werden waarschijnlijk ook aan het begin van de 14e eeuw gebouwd. Het huidige veelhoekige koor werd als laatste gebouwd en voltooid in 1679, een jaartal dat nog steeds te lezen is in de windvaan bovenop de opvallende hoge dakruiter op de oostelijke hoek van het dak. Dit koor heeft ook dienstgedaan als grafkelder.

Na de Reformatie werd de kerk gedeeltelijk voorzien van nieuw meubilair. Rond 1660 werden de muren aan de binnenzijde witgekalkt.

In de 19e eeuw vonden enkele ingrijpende veranderingen plaats: de torenkap werd in 1817 vernieuwd, de zuidelijke ramen werden in de jaren 1840 vergroot, gelijktijdig met het dichtmetselen van de priesterdeur naar het koor. Tijdens dezelfde bouwfase werd een raam op het noorden toegevoegd. In 1957 en in 2005-2006 hebben ook renovaties plaatsgevonden. Bij de laatste operatie werd het kerkorgel verplaatst naar een verhoging in het noordwestelijke deel van het schip.

In het voorportaal zijn diverse archeologische vondsten te vinden, waaronder een grafsteen uit de eerste helft van de 12e eeuw.

De kerk van Lemland is gebouwd van lokaal gewonnen rood graniet. Het schip meet (inwendig) 18,6 bij 11,4 meter. De muren zijn ongeveer een meter dik. De toren bevindt zich aan de westzijde, een dakruiter aan de oostzijde boven het koor. De voorportaal bestaat uit een aanbouw aan de zuidzijde, en vormt tegenwoordig de hoofdingang van de kerk. Een kleinere ingang bevindt zich aan de westzijde, onderaan de toren.

De oudste muurschilderingen dateren uit de jaren 1290. Ze zijn grotendeels verloren gegaan door de aanleg van grote ramen in de noordelijke en zuidelijke muur, en de bouw van een nieuw koor. De grootste geschilderde delen die bewaard zijn gebleven bevinden zich nu nog op de noordelijke muur.

• In 1866 bouwde Frans Anderson een orgel voor deze kerk. Het werd in 1957 verhuisd naar de kerk van Sottunga.
• In 1960 bouwde Veikko Virtanen een nieuw orgel.
• Het huidige orgel uit 2009 is gebouwd in de Frans-romantisch-symfonische stijl door de Duitse orgelbouwer Hinrich Otto Paschen.

• (sv) Kyrkor.ax: Lemlands kyrka

Zie de categorie Kerk van Lemland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.