Simon Franke
| Simon Franke | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 16 maart 1880 | |||
| Geboorteplaats | Middelie | |||
| Overlijdensdatum | 24 september 1957 (77 jaar) | |||
| Overlijdensplaats | Amsterdam | |||
| Geboorteland | Nederland | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Beroep | schrijver,[1] dichter | |||
| Werken | ||||
| Genre(s) | (Indische) jeugdliteratuur en folkloristische verhalen | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Werken in collectie | Museon-Omniversum[2] | |||
| Dbnl-profiel | ||||
| ||||
Simon Franke (Middelie, 16 maart 1880 – Amsterdam, 24 september 1957) was een Nederlandse schrijver.
Levensloop
Jeugd
Simon Franke, een van de vijf kinderen van Simon Franke en Maartje Koeman groeide op in zijn geboortedorp Middelie, dat een duidelijke rol speelt in zijn streekroman "Doppie's Jeugd".[3] Van zijn jeugd is weinig bekend maar op dertienjarige leeftijd woont hij al in Edam, waarschijnlijk als knecht.[4]
Nederlands-Oost-Indië
In 1897 geeft de dan 17 jaar oude Franke zich op als soldaat bij de Koloniale Reserve en is daarmee "vrijwillig geengageerd voor zes jaren bij het leger zoowel in als buiten Europa". Eind 1898 wordt hij als korporaal gedetacheerd in Oost-Indië, waar hij op 23 december aankomt in Batavia. Hier dient hij in het 1e en later het 4e Bataljon Infanterie en wordt in 1901 gedegradeerd naar de rang van fuselier. Zijn ervaringen in deze rol zullen ongetwijfeld de inspiratie hebben gegeven tot de roman "Jan Fuselier". Begin 1903 komt Franke weer terug in Nederland, waar hij op 14 maart de dienst verlaat.[5]
Nederland
Terug in Nederland werkt Franke bij de spoorwegen, waarbij hij regelmatig verhuist, daarbij steeds terugkomend in zijn geboorteplaats Middelie. Op 17 juni 1909 huwt hij in Zaandam met Margreet Dolleman en in 1911 verhuist het paar naar Amsterdam, waar hij werkt bij een Raad van Arbeid. Hij blijft hier tot aan zijn overlijden wonen. In 1927 publiceert hij zijn eerste werk, Gouden vlinders.[6] Op zijn persoonskaart wordt als laatste beroep vermeld letterkundige.[7]
Franke was een socialist, hij schrijft voor de "De Radiogids" van de VARA, waarvoor hij ook radiobijdragen levert[8] en schrijft de tekst "De werkers der wereld"[9] op de muziek van Jan Roelof van der Glas voor het liedboek "Socialistische Liederenbundel", uitgegeven door De Arbeiderspers.
Bibliografie
Simon Franke laat een groot oeuvre na, dat ruwweg is te categoriseren in:
- Streekromans
- Historische romans over Nederlands-Indië
- Kinderboeken
Onderstaand een selectie uit het werk van Franke.
Streekromans
- Doppie's jeugd (1952), De Arbeiderspers, Amsterdam, ARBO serie
- Tussen dijken en sloten (1942) (Digitale versie)
Historische romans over Nederlands Indië
- Jan Fuselier (1934), De Arbeiderspers, Amsterdam (Digitale versie)
- Een stad verrees. Roman uit het oude Batavia, Scheltens & Giltai, Amsterdam (1946) (Digitale versie)
- Het grote huis (1958), De Arbeiderspers Jeugdserie, Amsterdam
- Gevleugelde paarden, Indonesische legenden', met illustraties van Frits van Bemmel, U.-M. "West-Friesland"
Kinderboeken
- Kleine liedjes voor kleine menschjes (1925) (Digitale versie)
- Gouden vlinders (Digitale versie)
- Hakbek de Kraai (1928), Kluitman, Alkmaar (Digitale versie)
- Vertellingen en plaatjes (ca. 1930)
- Si Taloe, de dessajongen (1931)
- Klop, klop, klop is Elsje daar? (1931) (Digitale versie)
- Hans en Jans zijn goede vrienden (1931) (Digitale versie)
- Wat zou het wezen? (1932)
- Het tooverkindje (1932)
- Zoo'n stouterd (1932)
- Verdwaald (1932)
- Sinterklaas (1932) (Digitale versie)
- Vertellen en luisteren (1932) (Digitale versie)
- Oolijke vroolijke verhalen (1932) (Digitale versie)
- Kleine zwarte Sambo en In het bosch van Jinglejoclito (1933) (Digitale versie)
- Twee Urker jongens (1933) (Digitale versie)
- De muizen van Jaap (1933) (Digitale versie)
- Een prettige bruiloft (1934) (Digitale versie)
- Bij de molen (1934) (Digitale versie)
- Hein en Chefke (1934)
- Op weg naar school (1934)
- De bloem en het bijtje (1934) (Digitale versie)
- Een verjaarpartij (1934) (Digitale versie)
- Djojo uit de kampong (1935), Becht, Amsterdam
- Jan Blok en de vliegtocht (1935)
- In de straat (1936)
- De auto-reis (1936) (Digitale versie)
- Boodschappen doen (1936) (Digitale versie)
- De zwaluwen (1936) (Digitale versie)
- Kantjil, het dwerghertje (1936), Kluitman, Alkmaar[10]
- Si Ardjoe en zijn buffel (1938)[11] (Digitale versie)
- Vrolijke versjes van 't Artis-volkje (1938)
- Sinjo-Juul (1939)
- De zoon van Joost Perlemoer (1939) (Digitale versie)
- Ogen open (1939) (Digitale versie)
- Op bezoek (1939) (Digitale versie)
- Kantjil, het dwerghertje (1939) (Digitale versie)
- De wajangpop (1940) (Digitale versie)
- Ronkevaar de tovenaar (1940) (Digitale versie)
- De kortste weg (overwintering van Heemskerk en Willem Barents op Nova Zembla) (1942) (Digitale versie)
- De wegwijzer. Met Jan Huyghen van Linschoten naar Portugees Indië (1945) (Digitale versie)
- Si Boeroeng bij de Javaanse vogelnestjesplukkers (1946)
- De juiste weg. De eerste tocht naar Indië (1946)
- Jan Kunst. De walvisvangst bij en de overwintering op Spitsbergen en Jan Mayen (1947)
- Siebe van de Dijkhoeve (1948) (Digitale versie)
- In de desa (1949)
- Koningin Helena. Een bijengeschiedenis (1949)
- Met de helm geboren (1949), De Arbeiderspers Jeugdboekerij, Amsterdam (Digitale versie)
- De zilveren lepel (1950), De Arbeiderspers, Amsterdam
- Harimau, het tijgerjong (1950)
- Sinterklaas Kapoentje, met illustraties van Freddie Langeler, Kluitman, Alkmaar (1952)
- Het gestolen paard (1953)
- Kameraden (1953)
- Gevleugelde paarden. Indonesische legenden (1953)
- De witte dijkgraaf (1954)
- Anansie. De avonturen van Heer Spin in Suriname (1954)
- Wattist. Sprookjes, versjes, vertelsels en rijmpjes (1955)
- Jaap en zijn hond (1955)
- Tula de kleine houtsnijder, Kluitman Jeugdserie, Alkmaar (1956)
- Jaap heeft een Ekster, Kluitman, Alkmaar, Serie Ons Genoegen (1956)
- Jaap temt een egel, Kluitman, Alkmaar (1956)
- Jaap redt een eekhoorn (1957)
- Bij de Surinaamse bosnegers (1957)
- Sonja voor het eerst naar school, Kluitman, Alkmaar, meisjesboek (1958)
- Wij sparen een geleidehond (195?) {https://www.delpher.nl/nl/boeken/view?coll=boeken&identifier=MMKB22:049340000 (Digitale versie)]
Ander werk
- Sagen en legenden rond de Zuiderzee (1932) (Digitale versie)
- Legenden langs de Noordzee (1934) (Digitale versie)
- Njai Sarina. Roman (1941)
- De golven roepen het uit : van den Vliegenden Hollander en de Vrouw van Stavoren (1945) (Digitale versie)
- Ruth. Roman (1946) (Digitale versie)
- Fa. De roman van een Chinese in het oude Batavia (1947) (Digitale versie)
- Te laat (1955)
Vertalingen
- Frida op Sumatra, naar het Deensch van Helene Horlyck; bewerkt door S. Franke
- De zilveren notemuskaat. Vert. van: Silver nutmeg door Norah Lofts
- De tovenaar van Nias. Vert. van: Der Zauberer von Nias door Julius Moshage
Externe links
- Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
- DBNL: Inleiding (bij Indische jeugdliteratuur)
- ↑ https://hdl.handle.net/21.12123/259471; geraadpleegd op: 16 mei 2023.
- ↑ "EEN PRETTIGE BRUILOFT"; geraadpleegd op: 16 mei 2023; genoemd als: S. Franke.
- ↑ Zeevang door de eeuwen heen (Chr. Lenstra & Margreet A. Lenstra) ISBN 90-803917-2-7
- ↑ Bevolkingsregister Edam (met Volendam), archief 275, inventarisnummer 15, folio 80
- ↑ Stamboeken en pensioenregisters Militairen KNIL Oost-Indië en West-Indië, Inventaris nr. 501, folio 965
- ↑ DBNL: Werken van Simon Franke geraadpleegd 31-03-2019
- ↑ Archiefkaart Simon Franke, 18-03-1880, Stadsarchief Amsterdam
- ↑ Radioprogramma in de Helderse Courant, 29-11-1930, p.18
- ↑ De Werkers der Wereld uitgevoerd door de arbeiderszangvereniging "De Stem des Volks", 1928
- ↑ Publicatie door DBNL
- ↑ "Nieuwe Vlaardingsche courant", Nieuwe Vlaardingsche courant, 3 maart 1939. Geraadpleegd op 3 juli 2025.