Sfinx van Naxos

Sfinx van Naxos
inventarisnummer: 380, 1050
Jaar	rond 560 v. Chr.
Materiaal	Marmer
Locatie	Archeologisch museum van Delphi, Delphi
Hoogte	222 cm
Portaal    Kunst & Cultuur

De Sfinx van Naxos^[1] is een marmeren beeld van een sfinx, een mythisch wezen met het hoofd van een vrouw, het lichaam van een leeuwin en de imposante, omhooggerichte vleugels van een roofvogel. De sfinx stond op een 10 meter hoge zuil met een van de eerste Ionische kapitelen en werd rond 560 v. Chr. opgericht naast de Tempel van Apollo in Delphi, het religieuze centrum van het oude Griekenland. Het beeld maakt onderdeel uit van de collectie van het archeologisch museum in die plaats.

De sfinx werd rond 560 v.Chr. op het terras onder de Tempel van Apollo geplaatst, dichtbij de heiligste plek van Delphi. Op de Cycladen, waar Naxos deel van uitmaakt, werden sfinxen vaak als symbolische bewakers bij heiligdommen geplaatst. Met zijn totale hoogte van 12,5 meter was het een indrukwekkend monument dat de macht en invloed van Naxos onderstreepte. Het eiland floreerde in de 6e eeuw v. Chr. dankzij zijn gunstige ligging, natuurlijke hulpbronnen (waaronder marmer) en vruchtbare landbouwgrond. Door een groot geschenk aan te bieden, hoopten de Naxiërs het privilege van de promanteia te verkrijgen, het recht om het orakel als eerste te raadplegen. Op de basis van de zuil staat een inscriptie uit 328-327 v. Chr. waaruit blijkt dat dit privilege (opnieuw) werd toegekend.^[2]

De sfinx heeft een lange nek en kijkt recht vooruit. De borst en vleugels zijn versierd met veren. Het smalle gezicht heeft driehoekige ogen, een platte mond en een terugwijkende kin. Het kapsel is versierd met schelpen en kralen. Dikke strengen met kralen vallen langs de oren. Deze stijl en het lange, slanke lichaam wijzen erop dat het beeld op de Cycladen gemaakt is.

De eerste fragmenten van de Sfinx van Naxos werden in 1860 opgegraven in het heiligdom van de Tempel van Apollo. De resterende delen werden in 1893 gevonden.

Voor het stadhuis van Naxos staat een moderne replica, een symbool voor het eeuwenoude erfgoed van het eiland.

• 
  Detail
• 
  Sfinx op de zuil (reconstructie)
• 
  Reconstructie van het heiligdom rond de Tempel van Apollo met de sfinx
• 
  Replica op Naxos

• Margit Jacob-Felsh (1969). Die Entwicklung griechischer Statuenbasen und die Aufstellung der Statuen. Waldsassen: Stiftland-Verlag. p. 109
• Werner Fuchs en Josef Floren (1987). Die griechische Plastik. Band 1: Die geometrische und archaische Plastik (Handbuch der Archäologie). München" Beck. p. 158
• Théophile Homolle (1905). Fouilles de Delphes. Band 4, Fasc. 1: Art primitif. Art archaïque du Péloponnèse et des îles. Parijs: Fontemoing. p. 41–54
• Willy Zschietzschmann (1963). Die Sphinx von Delphi. Versuch einer Deutung. In: Nachrichten der Giessener Hochschulgesellschaft. Band 32. p. 93–108

• (en) Informatie over het beeld op de website Odysseas. Geraadpleegd op 11 augustus 2025.
• (en) Informatie over het beeld op de website Perseus Digital Library. Geraadpleegd op 11 augustus 2025.
• (la) Wilhelm Dittenberger, Sylloge inscriptionum Graecarum. Geraadpleegd op 11 augustus 2025.
• (fr) Théophile Homolle, Fouilles de Delphes. Geraadpleegd op 11 augustus 2025.
• (de) Willy Zschietzschmann, Die Sphinx von Delphi. Versuch einer Deutung. Geraadpleegd op 11 augustus 2025.

Zie de categorie Sphinx of the Naxians (Delphi) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.