Semantische primitieven
Semantische primitieven vormen de basisvoorraad van aangeboren begrippen, die men zich onbewust eigen maakt en in woorden omzet. Zij hoeven volgens de theorie niet door middel van andere woorden te worden gedefinieerd: dit zou tot cirkelredeneringen leiden. We kunnen met de primitieven wél andere woorden definiëren. Omdat het mogelijk is om elk begrip in een taal te omschrijven aan de hand van semantische primitieven, volstaat het in principe om deze primitieven van een taal te leren om zich erin uit te kunnen drukken. De formuleringen kunnen natuurlijk wel zeer omslachtig worden. Het is om een vreemde taal te leren nodig woorden in die andere taal te leren. Dat begint met het leren van de semantische primitieven.
De taalkundige Anna Wierzbicka heeft veel onderzoek verricht en gepubliceerd op het gebied van semantische primitieven.
Overzicht
| Categorie | Woorden binnen de categorie |
|---|---|
| zelfstandige voornaamwoorden | ik, jij, iemand, men, iets |
| relationele zelfstandige naamwoorden | soort, deel |
| determinatoren | dit, hetzelfde, ander |
| kwantificatoren | één, twee, veel, enkele, alle |
| evaluatoren | goed, slecht |
| beschrijvers | groot, klein |
| mentale werkwoorden | denken, weten, willen, voelen, zien, horen |
| spreken | zeggen, woorden, waar/juist |
| handelingen, gebeurtenissen, beweging, contact | doen, gebeuren, verplaatsen, aanraken |
| plaats, bestaan, bezit, specificatie | (ergens) zijn, er zijn/bestaan, hebben, (iemand/iets) zijn |
| leven en dood | leven, dood |
| tijd | wanneer/tijd, nu, vóór, na, lange tijd, korte tijd, enige tijd, moment |
| plaats | waar/plaats, hier, boven, onder, ver, dichtbij, naast, binnen |
| logische concepten | niet, misschien, kunnen, omdat, als/indien |
| intensivering, vergroting | zeer, meer |
| gelijkenis | zoals |